Wereldeconomie loopt averij op

Op de achterkant van het bierviltje worden heel wat berekeningen gemaakt. Een langdurige oorlog of een klus van een week? Schade zal de wereldeconomie oplopen, dat staat vast.

AMSTERDAM - Cijfers zijn er zat, alleen doet niemand harde uitspraken over de averij die de wereldeconomie oploopt door de oorlog in Irak. Een ding staat vast, schade zal er zijn en ondanks een voorspelde snelle afloop van de oorlog zal van economisch herstel zoals na de Golfoorlog van 1991 nauwelijks sprake zijn.

Oorlog voeren voor een prikkie is er niet bij. Het Witte Huis heeft becijferd dat de kosten van de oorlog 95 miljard dollar bedragen. Tel daarbij de kosten van de wederopbouw op dan zou je kunnen uitkomen op een bedrag van tussen de 100 en 200 miljard dollar. Komt de economische schade erbij dan volgt een rekening van 1000 miljard (volgens Yale-hoogleraar William Nordhaus).

Oorlog leidt tot economisch herstel, zo lijkt de eerste conclusie. Mozambique liet mooie groeicijfers zien toen de burgeroorlog ten einde was, maar die cijfers toonden niet hoeveel kapitaal er was vernietigd door de oorlog. Noud Wellink, president van De Nederlandsche Bank, liet zich er deze week nog eens ondubbelzinnig over uit: ,,Afgezien van de humanitaire ramp worden we er netto slechter van''. Ook hij voegde wat cijfers toe. Boven op de kosten voor de oorlogvoering, 50 tot 100 miljard dollar, krijg je een rekening voor wederopbouw en conflictbeheersing van tussen de 100 en 700 miljard dollar. En een inzakkende wereldeconomie met een of twee procentpunten levert nog eens een schadepost van 300 tot 600 miljard dollar op. En dan heeft Wellink het nog over een korte oorlog. Duurt die tot midden volgend jaar dan is een wereldwijde recessie een feit.

Dat de olieprijs nu daalt en de beurskoersen wat stijgen wordt door vrijwel elke econoom als volstrekt logisch verklaard. Normaal gesproken treedt dit herstel na internationale incidenten wat later op, maar de risico's van de oorlog waren al ingecalculeerd in de koersen. Nu vrees voor de oorlog heeft plaatsgemaakt voor feitelijke kennis lijkt de economie zo op het eerste oog gered. Dat is geenszins waar. Als de VS grote problemen krijgen om de oorlog en de wederopbouw te financieren zal dat grote gevolgen hebben voor de economie. Dat is dan ook een van de redenen dat de Amerikanen de rest van de wereld vragen om vooral stevig bij te dragen aan de wederopbouw. Zeer waarschijnlijk is dat de VS na de oorlog, als de Iraakse olie vrijer kan gaan vloeien, een deel van de rekening willen betalen met de opbrengsten uit de Iraakse olie. Eerdere afspraken die landen als Rusland met Irak maakten over concessies voor olievelden zullen dan ook waardeloos blijken te zijn. De VS zullen nooit accepteren dat landen die tegen de oorlog waren na de oorlog daarvan economisch profiteren.

De effecten van de oorlog laten zich moeilijk uit de economie filteren. Blijft over om te kijken naar de onderstroom. Bij alle vreugde over stijgende koersen en lagere olieprijzen wordt inmiddels al de kanttekening 'voorbarig' geplaatst. De olieprijs mag dan wat dalen maar die is altijd nog veertig procent hoger dan januari een jaar geleden. De strategische reserves aan ruwe olie in de VS mogen dan goed zijn voor 272 dagen zonder olieaanvoer uit het Midden-Oosten, maar de buffervoorraad is altijd nog 25 procent beneden het niveau van 1991, het jaar van de eerste Golfoorlog. En daarbij moet ook worden opgeteld dat de olietoevoer uit Venezuela nog steeds een kwart lager is dan dat land normaal levert. Investeringen door Amerikaanse bedrijven zullen niet snel stijgen nu het bedrijfsleven nog kampt met overcapaciteit en ook het banenverlies (in februari gingen in de VS ruim 300000 banen verloren) wijst niet op een aantrekkende economie.

Daarbij moet ook nog eens opgeteld worden de schade die vrees toebrengt. Anders dan na de eerste Golfoorlog blijft zeker voor de Amerikanen gelden dat de dreiging van terroristische aanslagen zoals van 11 september de harde realiteit blijft. En die dreiging kan ook nog eens aangewakkerd worden door de Amerikaans-Britse aanval.

De economische indicatoren staan ook in Europa niet gunstig. De Duitse economie stagneerde in het laatste kwartaal van vorig jaar. De Franse exporten zijn in januari teruggevallen op het laagste niveau in twaalf maanden en de Europese Commissie verwacht voor de hele eurozone economische krimp in het eerste kwartaal van dit jaar. Voor heel 2003 is de verwachting voor de groei van de economie in de eurozone al verlaagd van 1,8 naar 1 procent. In dat licht gezien moeten opverende beurskoersen gezien worden als een eerste teken van opluchting, maar ook niet meer dan dat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden