Wereld krijgt 'EU-ambassades'

De Europese ministers van buitenlandse zaken bespraken gisteren de contouren van een gezamenlijke Europese diplomatieke dienst.

Er moet een einde komen aan de vele en steeds wisselende gezichten waarmee de Europese Unie internationaal voor het voetlicht treedt. Daarover zijn de Europese landen het eens. Het schaadt het gezag van Europa en is niet efficiënt.

Er komt daarom een krachtige ’buitenlandchef’ die voor een aantal jaren wordt benoemd. Die buitenlandchef krijgt bovendien de beschikking over een eigen diplomatieke dienst en een eigen budget.

De grote lijnen voor die plannen zijn opgeschreven in het Verdrag van Lissabon, dat naar verwachting begin volgend jaar in werking treedt. Maar erg concreet is het niet. Daarom is Zweden, op dit moment EU-voorzitter, in overleg met diplomaten uit alle lidstaten vast begonnen met het uitwerken van de plannen. Gisteren bogen de ministers van buitenlandse zaken zich over dat voorlopig resultaat, waarmee ze ’in grote lijnen’ instemden.

Nu is het buitenlandse beleid van de EU voor een deel in handen van de Europese Commissie, waar de commissaris van externe betrekkingen over een eigen kabinet beschikt en een groot budget.

Daarnaast heeft de Raad, de 27 landen samen, de beschikking over een ’Hoge Vertegenwoordiger’, de Spanjaard Javier Solana. Hij en zijn team nemen namens de lidstaten poolshoogte in brandhaarden buiten de Unie en onderhandelen namens hen. Die twee afdelingen gaan in elkaar schuiven.

Het lijkt de Zweden een goed idee dat de nieuwe diplomatieke dienst een aparte instelling wordt, los van de Europese Commissie en de Raad. De dienst moet niet alleen gaan over het buitenlands beleid, maar ook de veiligheidsmissies coördineren. Binnen de dienst komen er bureaus die zijn gespecialiseerd in regio’s. Daarnaast komen er gespecialiseerde afdelingen voor onderwerpen als mensenrechten of kernontwapening.

Bij de Commissie blijven er, net als nu, eurocommissarissen voor buitenlandse handel, voor ontwikkelingssamenwerking en voor EU-uitbreiding. Maar ook deze eurocommissarissen kunnen straks gebruik maken van de expertise van het personeel van de diplomatieke dienst.

De huidige EU-regiokantoren, van Wellington in Nieuw-Zeeland tot Lima in Peru, zullen gaan uitgroeien tot een soort ’EU-ambassades’. Bij de diplomatieke dienst gaan, inclusief het personeel op die ’ambassades’ in het buitenland, zo’n vijfduizend mensen werken. Het laatste woord over het beleid blijft, net als nu, bij de regeringsleiders.

Is iedereen gelukkig? De 27 EU-lidstaten zijn het er niet over eens of die nieuwe EU-ambassades een consulaire functie krijgen, waar visa worden verstrekt en documenten worden gelegaliseerd. Sommige lidstaten twijfelen of ze dan niet te veel nationale bevoegdheid uit handen geven.

Het Europees Parlement zou liever zien dat de Europese diplomatieke dienst onder de Europese Commissie valt. Dat geeft de europarlementariërs meer zeggenschap en inzicht in de bestedingen en het beleid.

Uiteindelijk mag de nieuwe buitenlandchef het zeggen. De opvolger van Solana mag zelf bepalen hoe zijn of haar kantoor eruit gaat zien en welk budget hij of zij nodig denkt te hebben.

Wie deze machtige persoon wordt, is onduidelijk. Het moet een socialist worden, heeft de socialistische fractie in het Europarlement geëist in ruil voor haar steun aan de herbenoeming van de centrum-rechtse Barroso als voorzitter van de Europese Commissie.

De naam van de Zweedse minister van buitenlandse zaken Carl Bildt circuleert, evenals die van Mary Robinson, voormalige VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en oud-president van Ierland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden