Wereld achter stopcontact is vol van menselijk leed (opinie)

De winning van kolen voor Nederlandse elektriciteit gaat gepaard met milieuvervuiling en sociaal onrecht.

In één op de vier Nederlandse huishoudens die nog geen groene stroom afneemt, draait de stofzuiger, tv en de rest van het huishouden op stroom die wordt opgewekt in een kolencentrale. De steenkool die wordt gebruikt, komt voornamelijk uit Zuid-Afrika, Colombia en Indonesië. Daar veroorzaakt de winning een spoor van vernieling.

Over de herkomst van deze steenkolen laten energiebedrijven zoals E.ON de Nederlandse klant in het duister tasten. „Ik koop ze dagelijks. Ik weet heel goed waar ze vandaan komen”, zei E.ON-directeur Joost van Dijk onlangs tijdens een lezing aan de TU Delft. „Steenkool wordt over de hele wereld gevonden, ook in stabiele landen zoals Amerika en Australië.”

Uit onderzoek van Greenpeace blijkt echter dat het merendeel van de 8,5 miljoen ton kolen die in Nederlandse kolencentrales wordt verstookt, afkomstig is uit Zuid-Afrika, Colombia en Indonesië. Kolenwinning in deze landen gaat veelal gepaard met ernstige milieuvervuiling en slechte arbeidsomstandigheden. De rechten van de plaatselijke bevolking én de mijnwerkers worden daar met voeten getreden. Verder veroorzaakt mijnbouw vervuiling van drinkwater, uitstoot van het broeikasgas methaan en wordt er bos voor gekapt.

In de Cerrejón-regio in Colombia werden bijvoorbeeld in 2002 alle zevenhonderd inwoners van het dorp Tobaco door het Colombiaanse leger weggejaagd en hun huizen plat gebuldozerd omdat de kolenmijn in de buurt wilde uitbreiden.

In april 2004 werden eveneens in Colombia twaalf bewoners van de Wayuu-stam vermoord, waaronder drie kinderen, omdat zij weigerden het gebied te verlaten waar steenkool wordt gewonnen. Daarnaast worden leiders van vakbonden zoals de Colombiaanse mijnwerkersbond Sintraminercol regelmatig bedreigd. In 2001 werden drie vakbondsleiders vermoord

Ook in de twee andere landen waar kolen vandaan komen, Indonesië en Zuid-Afrika, is sprake van ernstige misstanden. Bosgebieden worden afgenomen van de lokale gemeenschappen, inkomsten van lokale vissers en boeren staan onder druk vanwege de vernietiging van ecosystemen en mijnwerkers vinden de dood in onveilige mijnen.

Dit is de wereld achter het stopcontact waarvan de consument geen idee heeft als hij de stofzuiger aanzet of de lichtschakelaar indrukt. E.ON zegt op zijn website: „Veilige arbeidsomstandigheden ter bescherming van onze medewerkers, klanten en de buitenwereld zijn voor ons van groot belang. Openheid en goede samenwerking mogen zich niet beperken tot de eigen organisatie.” Dit is precies wat ontbreekt.

Energiebedrijven zijn blind of knijpen bewust een oogje dicht als het gaat om de gevolgen van de winning van steenkool. Wat wél duidelijk is, is dat het spoor van vernieling die steenkool achterlaat voordat het in de kolencentrale terecht komt, alleen maar groter wordt als energiebedrijven zouden besluiten in Nederland nóg vier kolencentrales te bouwen.

Colombiaanse gemeenschappen mogen niet langer het slachtoffer worden van de concurrentiestrijd tussen Nederlandse energiebedrijven. Colombiaanse dorpskinderen uit de Cerrejón-regio hebben recht op schoon drinkwater. Hun vaders die in de mijnen werken hebben recht op een veilige werkplek. Hun families hebben recht op een veilige woonomgeving zonder dat ze van hun land worden gejaagd.

Nederlandse energiebedrijven als E.ON moeten openheid geven over de herkomst van de grondstoffen die zij gebruiken voor de productie van elektriciteit. Energiebedrijven moeten niet langer hun maatschappelijke verantwoordelijkheid ontlopen als het gaat om milieuproblemen en sociale gevolgen die gepaard gaan met de winning en inzet van steenkool.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden