Welkom op de Bahama's: nul procent belasting

belastingontwijking | reportage| Wat doet de naam van Neelie Kroes in het handelsregister van de Bahama's? Op zoek naar antwoorden in Nassau.

Wie de Bahamaanse hoofdstad Nassau binnenrijdt ziet meteen dat de economie draaiende wordt gehouden door twee dingen: toerisme en financieel advies. Aan de waterkant liggen enorme cruiseschepen. Aan de drukke verkeersader Shirley Street zijn opvallend veel financiële instellingen gevestigd. De vraag is hoe lang nog.

De aanhoudende discussie over belastingparadijzen, aangejaagd door de Oeso en journalistieke onthullingen uit Offshoreleaks, Luxleaks en de Panama Papers, worden hier gevoeld. Pascal Saint-Amans, belastingbaas van de Oeso, was onlangs op bezoek om de regering tot transparantie en samenwerking aan te sporen. In The Economist zei hij nadien 'extreem teleurgesteld' te zijn over de voortgang. Volgens het blad hebben banken op de Bahama's een beheerd vermogen van 223 miljard. Dat is 26 keer het bnp van het eilandenrijk dat zich in 1973 losmaakte van Groot-Brittannië.

In een laag koloniaal gebouwtje aan Shirley Street is Mossack Fonseca & Co. (Bahamas) Limited gevestigd. De Bahama's zijn erg populair bij de Panamese juridische dienstverlener die gevoelige klantinformatie zag weglekken. Dat resulteerde in publicatie van de Panama Papers. Mossack Fonseca zette hier grofweg 16.000 vennootschappen op voor klanten die zich fiscaal aangetrokken voelen tot de Bahama's. Het kantoor vertoont weinig teken van leven. De lamellen voor de ramen maken het onmogelijk om naar binnen te kijken. Aan de gele voorgevel van het bescheiden kantoortje hangt een veelzeggend bordje: te huur. Een paar honderd meter verderop is het lokale personen- en bedrijvenregister snel gevonden. Jonge moeders lopen met baby's op de arm om aangifte te doen van de geboorte. Op de eerste verdieping van het zogeheten Registrar General's Department is de afdeling companies. Het bedrijvenregister is ook online bereikbaar. Voor 10 dollar krijg je een wachtwoord en toegang. Maar de webpagina's zijn nog vaak leeg.

Tussen grote stapels papier, talloze computerschermen en snoeren zit een viertal vriendelijke dames. Het systeemplafond boven hun hoofd heeft zijn langste tijd gehad. Buiten is het snikheet. Binnen staat de airco te blazen. In een hoek staat een oude doos met een kerstkrans met rode ballen. Bedrijvendossiers slingeren ogenschijnlijk rond. Maar de waarschuwingen op de ramen van de drie loketten zijn streng: geen foto's van de documenten! Getekend: het management.

David Cameron

De Bahama's fungeren al decennialang als een magneet voor bedrijven en individuen. In Nassau kun je via een zogenoemde registered agent een International Business Company (IBC) opzetten. Belasting: nul procent. Een jaarrekening is verplicht maar die hoeft niet gedeponeerd te worden. Aandeelhouders hoeven zich niet bekend te maken. Bestuurders wel. De onlangs teruggetreden Britse premier David Cameron stond eerder dit jaar in zijn hemd toen zijn familie een vennootschap bleek te hebben op het eilandenrijk. In Canada worden de harde woorden van minister van financiën Bill Morneau over de aanpak van belastingontwijking minder serieus genomen sinds bekend werd dat de oud-zakenman een vennootschap heeft op de Bahama's. In Argentinië is president Mauricio Macri onderwerp van een gerechtelijk onderzoek omdat hij een directeurschap van een bedrijf op de Bahama's verzuimd had te melden.

Een paar dozijn A4'tjes

Als eurocommissaris deed Kroes nooit opgaaf van haar bestuursfunctie op de Bahama's. In Nassau heeft een medewerkster na een half uur zoeken in de archieven het bewuste dossier van Mint Holdings Limited gevonden. Het mapje heeft dezelfde lichtblauwe kleur als het zeewater rond het eiland. In het dossier zit een paar dozijn A4'tjes: de oprichtingsakte, statuten en een periodiek aangeleverde lijst met directeuren. Inderdaad, ook hier duikt de naam van de Nederlandse op. Ze staat op een zestal officiële en gestempelde overzichten van de directeuren van Mint. De papieren zijn in 2001, 2004, 2005, 2010 en 2015 aangeleverd door een medewerker van het lokale trustkantoor Winterbotham. Op de lijst van vorig jaar staat ze als in 2009 teruggetreden directeur met voor het eerst ook haar Wassenaarse huisadres. Volgens Nakia Culmer, die al tien jaar zegt te werken bij het bedrijvenregister, is het goed mogelijk dat iemand buiten zijn of haar medeweten ingeschreven staat als directeur in het register van de Bahama's. De instantie checkt de aangeleverde informatie niet. Een directeur hoeft niet naar de Bahama's toe om te worden ingeschreven. In het dossier zitten geen kopieën van paspoorten.

Maar Culmer kent geen voorbeelden van bedrijven die achteraf hebben gemeld dat een officieel aangemelde directeur toch geen directeur was. "Ik heb nog nooit meegemaakt dat een aanmelding van een directeur met terugwerkende kracht is teruggetrokken." Af en toe wordt een boete opgelegd als informatie te laat wordt aangeleverd. Mint Holdings overkwam het in 2003. Via het trustkantoor is 50 procent bovenop de jaarlijkse registratiekosten van 350 afgerekend. Volgens gegevens in het bedrijvenregister in Nassau werd de 350 dollar gewoon doorbetaald, tot en met 2015.

Zwaarbewapend

Het kantoor van Winterbotham is op twintig minuten lopen van het bedrijfsregister gevestigd, tegenover het pompeuze British Colonial Hilton Nassau. Het 26 jaar oude trustbedrijf met kantoren in Hongkong, Uruguay en de Bahama's pronkt in de receptie met 'awards' van Deutsche Bank. Op tafel bij de receptie liggen exemplaren van de glossy The Bahamas Investor. De ontvangst is hier minder vriendelijk dan bij het bedrijvenregister. De directeur die naar de receptie wordt gehaald, weigert naam en visitekaartje te geven laat staan commentaar. De deuren blijven hier gesloten. Eenmaal weer buiten loopt de spanning op. Een zwaarbewapende lokale politieagent, die het buurpand van de Amerikaanse ambassade bewaakt, sommeert om gemaakte foto's te wissen.

Gerben van der Marel is journalist voor Het Financieele Dagblad. Dit artikel verschijnt ook in die krant.

undefined

Bergafwaarts

De financiële sector op de Bahama's staat onder druk. In 2014 verdween 36 procent van de banen bij de banken die hier zijn gevestigd en ook daarna ging het verder bergafwaarts. Onlangs werd door de regering wel gemeld dat het aantal investeringsfondsen op het eilandenrijk tussen 2012 en 2015 gemiddeld met 10,8 procent per jaar is gegroeid.

Voor bedrijven en individuen die vermogens willen verbergen of fiscaal gunstig zaken willen doen bieden de Bahama's nog talloze mogelijkheden. Buitenlanders die een huis van een half miljoen of meer kopen kunnen een permanente verblijfsvergunning krijgen. Dat opent de deur naar een paradijselijk leven zonder inkomsten- en vermogensbelasting. Koop een huis van anderhalf miljoen of meer en de procedure wordt zelfs versneld. Huizen aan het strand die tientallen miljoenen dollars kosten zijn hier geen uitzondering. Kopers van die huizen komen vrijwel allemaal uit het buitenland. Beroemdheden als Mick Jagger, Sean Connery, Nicholas Cage, Tiger Woods en Oprah Winfrey worden genoemd als eigenaren.

Op het grootste eiland met Nassau als hoofdstad, en standplaats van de regering en financiële sector, wonen grofweg 200.000 mensen. De overheid heeft de laatste jaren moeite om het hoofd boven water te houden. Kredietbeoordelaars hebben het eilandenrijk onlangs opnieuw afgewaardeerd: de werkloosheid is aanhoudend hoog, investeringen lopen terug en de kredietverlening aan de private sector neemt af.

Een van de concrete problemen: het echec rond Baha Mar, het grootste Chinese vastgoedproject ooit in het buitenland. Het megalomane nieuwe hotel- en casinocomplex dat 3,5 miljard kostte is grotendeels door ingevlogen Chinezen gebouwd en vrijwel klaar. Volgens de ontwikkelaars zou het project 12 procent van het bnp kunnen leveren. Maar de ontwikkelaar moest in de VS uitstel van betaling aanvragen. De verwachting is dat het project ooit wordt afgerond maar vooralsnog tast Baha Mar de kredietwaardigheid van de Bahama's aan. De overheid voelde zich vorig jaar genoodzaakt om een btw in te voeren van 7,5 procent.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden