Welke 'Ring' moet u hebben?

De Nederlandse Opera begint donderdag aan het heropbouwen van 'Der Ring des Nibelungen'. In 2014 zal de hele cyclus weer te zien zijn. Op dvd is de keuze inmiddels aanzienlijk. Een poging tot een advies.

DVD OPERA

James Levine/Robert Lepage

Wagner 'Der Ring des Nibelungen' (Deutsche Grammophon)

¿¿¿¿

'Den Ring muss ich haben!', zingt de hebberige oppergod Wotan als hij halfgod Loge over het wonderbaarlijke stukje sieraad heeft horen reppen. We hebben het hier over de vervloekte ring die gesmeed is uit het gestolen rijngoud, en die het begin vormt van alle ellende in Richard Wagners vierdelige operakolos 'Der Ring des Nibelungen'. De inhalige opmerking van Wotan kunnen we omvormen tot een vraag om daar dan vervolgens een antwoord op proberen te geven: Welke 'Ring' moet u hebben?

Om niet in een zompig moeras te verzinken, laten we in dit bestek de ontelbare cd-opnamen - van die uit 1927 op His Master's Voice tot aan de live-opname van dit jaar uit Frankfurt op Oehms Classics - buiten beschouwing. We kijken hier naar het redelijk nieuwe dvd-medium waarop toch ook al aardig wat complete 'Ring'-registraties zijn verschenen.

De nieuwste is die uit de Metropolitan Opera van New York (Deutsche Grammophon). De vier opera's zijn hier ook allemaal in de bioscoop te zien geweest. De beruchte productie van de Canadese regisseur Robert Lepage is, hoe je er ook tegenaan kijkt, spectaculair en vernieuwend. Dat sommigen hier een ingewikkeld en tegendraads concept misten, was voor anderen juist een zegen. En ingewikkeld is de enscenering dan juist weer wel in toneeltechnisch opzicht. Bij de box zit een extra dvd met daarop een uitgebreide documentaire over de totstandkoming van deze Met-Ring, inclusief alle tegenspoed en mislukkingen.

Lepage vertelt dat hij met zijn enscenering het onmogelijke dat Wagner voor ogen stond, mogelijk wilde maken. Hij is daar wonderbaarlijk in geslaagd. Misschien nog wel het best in de slotscène van 'Das Rheingold' waarin de goden (in dit geval stuntmannen- en vrouwen) over een regenboog naar Walhalla lopen. Een spectaculaire en technisch uiterst ingewikkelde scène die tijdens de première overigens jammerlijk mislukte. Maar Lepage is zeker, net als Wagner, een visionair en zijn enscenering is een feest om naar te kijken. Dirigent James Levine moest vanwege zijn gezondheid halverwege afhaken, maar Fabio Luisi is een waardige vervanger. En van zangers als Bryn Terfel (Wotan), Jonas Kaufmann (Siegmund) en Eva-Maria Westbroek (Sieglinde) ga je watertanden.

Een prachtig alternatief is de Amsterdamse 'Ring', opgenomen in 1999 (Opus Arte). Regisseur Pierre Audi is op zijn manier óók een visionair en zijn tijdloze beelden, in het gigantische decor van George Tsypin, worden muzikaal fantastisch geschraagd door Hartmut Haenchen. Zeker voor wie erbij was, zitten er onvergetelijke scènes bij, en de ontroerende Jeannine Altmeyer, hoewel vocaal soms wisselvallig, is een sterke Brünnhilde.

Op Decca verscheen een onverwacht goede 'Ring' uit Kopenhagen, gedirigeerd door Michael Schønwandt en geregisseerd door Kasper Holten. Ook al spectaculair om naar te kijken en met een aantal schitterende vondsten van Holten, waardoor het verhaal een totaal andere wending krijgt.

Uit het Duitse Bayreuth komen de 'Ring' van Patrice Chéreau en Pierre Boulez (1976, Philips) en die van Harry Kupfer en Daniel Barenboim (1991, Warner). Chéreau's enscenering is terecht legendarisch en voor elke Wagner-liefhebber zeker verplichte kost. Kupfer verricht wonderen met een uitgekiende laser-techniek en heeft met Anne Evans en John Tomlinson misschien wel de beste Brünnhilde en Wotan tot zijn beschikking.

En er zijn nog meer 'Ringen' op dvd. Maar een veilige en uitstekende keus lijkt me die uit New York. Ogen en oren komen daar werkelijk niets tekort. Wagner op zijn best!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden