Welke problemen moet die staatscommissie toch oplossen?

Er zou een staatscommissie komen die diende te adviseren over de vraag of de volksvertegenwoordiging ook in de toekomst uit twee kamers moet bestaan.

De steun van zijn collega's in oktober voor zo'n staatscommissie was een succesje voor de fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer, Loek Hermans.

Hermans laadde aanvankelijk de verdenking op zich dat hij vooruit was gestuurd door de coalitie. Die lastige Eerste Kamer maakt het leven van het tweede kabinet-Rutte bijzonder zuur en Hermans wilde een soort erkenning van het politieke primaat van de Tweede Kamer. In de Grondwet zou met andere woorden een hiërarchie tussen de Kamers opgenomen moeten worden, die er in die mate nu niet is.

Premier Rutte was bereid die commissie in te stellen, mits beide Kamers bereid waren mee te denken over de onderzoeksopdracht. Dat is nu twee maanden geleden en sindsdien hebben we er niets meer van gehoord.

Maar inmiddels heeft de Tweede Kamer, naar het schijnt, haar huiswerk gedaan. Onder leiding van VVD-Kamerlid Joost Taverne hebben de fracties een inbreng geschreven voor een opdracht aan de staatscommissie. De fractievoorzitters aan de overkant, in de Eerste Kamer, moeten die opdracht nu gaan formuleren. Het is dus, met andere woorden, nog niet te laat om nog wat ideeën mee te geven aan de senatoren.

Hermans kreeg steun voor zijn idee van een staatscommissie nadat hij bezwoer dat het onderwerp van studie de verhouding zou zijn tussen de Eerste en de Tweede Kamer. Niet meer, niet minder. Maar dat lijkt wel erg beperkt als je de moeite neemt een staatscommissie in te stellen. Per slot van rekening is de achtergrond van het initiatief de zorg over de stabiliteit in onze politieke organen. De verhouding tussen de Kamers is daar maar een onderdeel van.

Niet alleen de verhouding tussen de twee Kamers is immers door de weinig stabiele omstandigheden in de politiek en in de relatie tussen politiek en kiezer problematisch geworden. De afgelopen twee jaar zijn er voorbeelden te over van de discussies over de gevolgen van die fundamentele veranderingen.

Zo is de aloude vraag of er niet een kiesdrempel moet komen weer van stal gehaald. Minister Plasterk van binnenlandse zaken wil onderzoeken of hij de zetelroof door dissidenten die hun fractie verlaten kan bestrijden. En dan was er de oprisping in de Kamer om politieke partijen met het expliciete doel in dit land de sharia in te voeren, op voorhand te verbieden. Kan de staatscommissie zich daar ook niets eens over buigen?

PvdA-senator Ruud Koole vroeg deze maand in het blad Socialisme en Democratie de in te stellen staatscommissie om eens te kijken naar de vraag of het verweer tegen een kabinet in de vorm van oppositiepartijen niet beter vormgegeven kan worden. Vooruit, doen we er ook bij.

En wat te denken van de rol van staatshoofd en parlement bij kabinetsformaties? Gisteren kwam juist een hooggeleerde commissie met een evaluatie van de in dat opzicht unieke formatie van 2012. Ook iets voor de staatscommissie? En als we dan toch bezig zijn: heeft de commissie ook ideeën over het raadgevend, dan wel het corrigerend referendum?

Onderwerpen genoeg. Probleem is, zal het helpen? En nog belangrijker: is er eigenlijk wel een probleem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden