Welke Piet zwaaien we uit?

debat | Wat betekende de sinterklaastijd voor het beeld van Piet: blijft hij zwart, is hij roetgeveegd of gekleurd?

Was 2016 een jaar waarin het beeld van Zwarte Piet kantelde? Voor veruit de meeste Nederlanders vertrekt gewoon Zwarte Piet vandaag uit Nederland. In hun dorpen, scholen en winkels zijn ze nauwelijks andere Pieten tegengekomen. Schoolbesturen halen opgelucht adem dat ze vanaf vandaag weer een jaar geen standpunt hoeven in te nemen.

In bepaalde progressieve wijken in de grote steden, zoals de Amsterdamse Watergraafsmeer, was anderzijds bijna geen Zwarte Piet meer te vinden tussen alle bont geschminkte gezichten. In Schiedam en Vlaardingen mochten de leerlingen uit groep 6, 7 en 8 zelf bepalen hoe hun Pieten eruit zouden zien. Kinderen op een Amsterdamse basisschool maakten voor deze krant pietentekeningen van 'Ninjapiet' tot 'Bloemenpiet', al bleef hij voornamelijk toch zwart.

De politiek heeft zich lang afzijdig gehouden van het pietendebat. De druk lag voornamelijk bij de publieke omroep NTR, die met het 'Sinterklaasjournaal' moest vaststellen hoe 'dé Piet' eruit zou zien. Vorig jaar kreeg de omroep nog het verwijt met de min of meer traditionele Zwarte Pieten te weinig begrip te tonen voor de Nederlanders die zich daardoor gekwetst voelen. RTL was de publieke omroep zelfs voor met de beslissing om alleen nog Roetveegpieten te tonen in hun sinterklaasprogramma's.

undefined

Picassopiet

Maar ook bij de NTR ging het roer dit jaar volledig om: de gezichten van de Pieten waren niet alleen vaak wit of met roetvegen, maar er verschenen ook schilderijen van Picasso en Mondriaan op. Volgens PVV-Kamerlid Martin Bosma 'stortten de kijkcijfers' daarop in, maar dat is volgens staatssecretaris Dekker niet waar: de kijkcijfers zijn gelijk aan voorgaande jaren. Omdat de intocht door meer dan een miljoen mensen bekeken werd (een record), staken de ruim 500.000 kijkers er de volgende dag alleen wat schril bij af. Gemiddeld zijn de cijfers volgens Dekker gelijk aan eerdere jaren en is het Sinterklaasjournaal het meest bekeken NTR-programma online.

Enkele dagen voor pakjesavond maakte het kabinet dan toch ook de draai. Had premier Rutte de voorafgaande jaren gezegd dat hij 'van Zwarte Piet houdt', nu liet minister Van der Steur in reactie op Kamervragen van Denk-Kamerlid Kuzu weten: "De regering erkent dat in de vertolking van Zwarte Piet negatieve stereotyperingen een rol kunnen spelen. Deze kunnen onbedoeld vooroordelen en discriminatie in de hand werken en mensen kwetsen."

Verbieden zal het kabinet Zwarte Piet niet, maar de overheid zou er volgens de minister wel een rol bij kunnen spelen om Zwarte Piet vanuit de samenleving te laten veranderen. Zwarte Piet staat daarmee op de politieke agenda.

Of Van der Steur (VVD) daar zijn partij mee dient met de verkiezingen in aantocht? Het valt te betwijfelen. Eerder dit jaar bleek nog uit een enquête van het ministerie van sociale zaken dat het aantal Nederlanders dat voorstander is van een Zwarte Piet in twee jaar van 14 naar 21 procent steeg. Toch durfde het kabinet erop te mikken dat het beeld van Zwarte Piet tijdens de sinterklaastijd van 2016 inderdaad gekanteld is.

undefined

meestal Zwart

Buiten de Randstad was Piet dit jaar meestal zwart. Het ging hierbij om veruit de meeste Sint-vieringen in het land. In veel plaatsen moet Piet wel binnen drie jaar ontdaan worden van zijn stereotiepe kenmerken: oorringen, kroeshaar en rode lippen. Veel steden kozen ook voor de Roetveegpiet.

Op scholen in de grote steden werd ook gekozen voor bonte pieten. De gekleurde Piet lijkt voor veel mensen nog weer een stapje verder te gaan dan de Roetveegpiet, die meestal als 'tussenvorm' gezien wordt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden