Welke kroonprins of -prinses van het CDA volgt Buma op? Dit zijn de kanshebbers

Minister Hugo de Jonge (links) en minister Wopke Hoekstra (midden) van het CDA lijken twee voorname kandidaten te zijn om Buma op te volgen. Rechts minister Kajsa Ollongren. Beeld Marten Hartman

Sybrand Buma zelf noemde het een ‘luxepositie’. Waar de VVD de vraag wie Mark Rutte moet opvolgen als partijleider liefst voor zich uitschuift, staan bij het CDA zeker twee kroonprinsen in de coulissen.

Maar voordat Wopke Hoekstra, Hugo de Jonge, of wellicht Mona Keijzer de partij gaat leiden, zal het CDA vermoedelijk eerst een tussenpaus kiezen. Iemand die de fractie leidt tot er een lijsttrekker voor de volgende Kamerverkiezingen gekozen wordt.

Voor de hand liggende kandidaten zijn Pieter Heerma en Madeleine van Toorenburg. Heerma is woordvoerder sociale zaken in de Tweede Kamer en hij onderhandelde samen met Buma over het regeerakkoord. Nu na Halbe Zijlstra en Alexander Pechtold een derde architect van Rutte III vertrekt, biedt een keuze voor Heerma stabiliteit.

Van Toorenburg geldt als de rechterhand van Buma en ze behoort tot de rechtervleugel van het CDA. Mede dankzij haar kwam het compromis over het kinderpardon tot stand.

Ook één van de twee bewindslieden die op de kieslijst stonden, kan terugkeren naar de fractie. Naast Mona Keijzer zou Raymond Knops daarvoor in aanmerking komen. De oud-beroepsmilitair en Defensiewoordvoerder werd getipt als minister van defensie. Tot die post naar Ank Bijleveld ging, en Knops staatssecretaris van koninkrijksrelaties werd. Eén van de lichtste portefeuilles van het kabinet.

En dan een partijleider…

Wopke Hoekstra

Het begon met een aanbeveling van Sybrand Buma zelf. Toen hem in het programma WNL op Zondag gevraagd werd of hij in minister van financiën Wopke Hoekstra een potentiële premier zag, antwoordde de CDA-fractieleider: “Laat dat in potentie maar weg. Hij doet heel goed werk voor Nederland.”

Dat was vlak nadat de staat een fors aandelenpakket had verworven in AirFrance-KLM. Voordien gold Hoekstra (43) als een wat fletse bewindsman. Met de bliksemactie vestigde hij in één keer zijn naam als standvastig minister die de Fransen kan weerstaan én als voornaamste CDA-kroonprins.

Sindsdien zoekt de oud-senator vaker de publiciteit. Deze maand pleitte hij in de Humboldtrede in Berlijn voor sterkere Europese samenwerking bij migratie, klimaat en defensie. Dat wijkt af van de lijn van Buma die zorgen over globalisering, migratie en klimaatverandering beantwoordde met een groter ‘gemeenschappelijk historisch en cultureel besef’. Hoekstra’s woorden vallen in goede aarde onder kritische leden die een minder rechtse koers willen.

Hugo de Jonge

Vicepremier Hugo de Jonge Beeld ANP

Gevraagd naar waarom hij Hoekstra wel premierwaardig had genoemd en Hugo de Jonge niet, haastte Sybrand Buma zich tegen het AD om beiden “zeer geschikt” te noemen voor de functie. De eerder genoemde ‘luxepositie’.

De Jonge (41) geldt als één van de ‘Buma-boys’, een clubje jonge CDA-bestuurders die de fractievoorzitter de afgelopen jaren adviseerden. De Jonges inzet werd beloond. In één klap werd de Rotterdamse wethouder onderwijs en zorg in 2017 vice-premier.

Als minister onderscheidt hij zich door oplossingen voor de uitdijende zorg niet in wetten te zoeken, maar in plannen en programma’s. Dat is De Jonges visie op besturen: mensen moet het merken.

Lef kan de flamboyante De Jonge niet ontzegd worden, getuige zijn recente oproep om een einde te maken aan marktwerking in de zorg. Deze week bleek wat hij daarmee bedoelde: zorgaanbieders moeten meer samenwerken.

Vorig jaar maakte De Jonge al een uitglijder. Hij bleek onvoldoende voorbereid op lastige vragen tijdens de wekelijkse persconferentie van de (vice-)premier. Na een vraag over het Marrakech-pact begon hij te hakkelen.

Mona Keijzer

Staatssecretaris Mona Keijzer Beeld ANP

Eén kandidaat heeft zichzelf al opgeworpen als opvolger van Sybrand Buma. Staatssecretaris Mona Keijzer van economische zaken liet zich onlangs ontvallen dat zij het partijleiderschap van het CDA wel ziet zitten.

Dat past in het profiel van Keijzer (50). De Volendamse neemt zelden een blad voor de mond. Het leverde haar stemmen en populariteit op. Geen nummer 2 op de kieslijst haalde bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 zoveel voorkeursstemmen als zij (165.384).

Met Keijzer zou Buma een volkse, rechtse, opvolger krijgen. Zoals Buma pleitte voor het verplicht zingen van het Wilhelmus op scholen, noemt Keijzer Koningsdag en Prinsjesdag iconen van Nederland.

Haar uitgesprokenheid zit Keijzer ook weleens in de weg. Als staatssecretaris viel zij nog niet veel op, behalve met haar heel stellige bewering, vorig najaar, dat de energierekening niet zal stijgen. “Bangmakerij”, noemde ze die voorspelling van prijsvergelijkers. De energierekening zou dalen. Enkele maanden later moest minister Eric Wiebes van economische zaken de Kamer met schaamrood op de kaken vertellen dat de energierekening wel steeg. En fors ook.

Lees ook: 

Buma maakte het CDA invloedrijk, maar ook somberder

Hij was de leider die het CDA liet uithuilen en opnieuw beginnen, nadat de partij op een historisch dieptepunt was beland. Sybrand van Haersma Buma (53) vertrekt uit de Tweede Kamer, net nu het CDA bezig is de door hem uitgezette koers bij te stellen.

Sybrand Buma vertrekt uit Den Haag en wordt de nieuwe burgemeester van Leeuwarden

Sybrand Buma verlaat Den Haag om burgemeester te worden in Leeuwarden. De gemeenteraad van de Friese hoofdstad heeft de CDA-leider vanavond voorgedragen.

Wopke Hoekstra: Ik zweef tussen geloof, ongeloof en twijfel, en wat rest is mysterie

“Waarom moeten kinderen lijden? Waarom moeten vaak volstrekt onschuldige mensen het ontgelden? Waarom is er zoveel ellende op deze planeet? Minister Wopke Hoekstra in de rubriek de Tien Geboden. 

Hugo de Jonge, het oliemannetje van de zorg

Met onvermoeibare peptalk en 2,1 miljard euro in de achterzak trekt minister Hugo de Jonge door het land. Betere ouderenzorg is ‘de grootste opdracht voor het kabinet’, zegt hij keer op keer. De CDA-minister bemoeit zich met van alles, ver van het Binnenhof.En hij brengt rust.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden