Welke kiezers waren het meest trouw?

Waar bleven de kiezers van de PvdA?

Er is geen gemeente in Nederland waar de PvdA niet verloor, maar het verlies in de provincie Groningen was wel het grootst. Zoals in de gemeente Pekela, waar de sociaaldemocraten een vijfde van de stemmen verloren. Ook in Stadskanaal, Delfzijl, Emmen, noem maar op - de PvdA verloor er veel. Het verlies loopt daar boven de vijftien procentpunt. Maar liefst 32 procent van de mensen die in 2011 voor Samsom kozen, deed dat nu niet meer. Maar gingen al die stemmen naar de SP? Nee, de meeste wel, maar een groot deel vertrok ook naar D66 of GroenLinks.

Wie had het meeste last van de thuisblijvers?

Thuisblijvers, dat zijn de mensen die het partijen echt lastig maken. Stemden ze eerst nog vol overtuiging, nu komen ze de bank niet meer af. Vooral 50Plus heeft daar deze verkiezingen enorme last van gehad. Van de tien 50Plus-kiezers die bij de Tweede-Kamerverkiezingen in 2012 nog naar de stembus gingen, waren er gisteren nog maar zes over.

Natuurlijk zijn er ook partijen die hun kiezers wel goed weten te mobiliseren. De ChristenUnie en het CDA wisten driekwart van hun vaste kiezers te overtuigen de gang naar de stembus te maken. De SGP deed het nóg beter. Amper één op de zeven SGP'ers bleef thuis.

Maakt het geloof de politiek veel jonger?

Het is curieus. Tegen alle verwachtingen in zijn kiezers van de ChristenUnie (CU) en de SGP het aller-, allerjongst. Jonger dan kiezers van D66 ook. Bij de CU en SGP is 39 procent van de kiezers onder de 35 jaar. Is het geloof de gemene deler hier? Nee, want bij het CDA is minder dan de helft - 15 procent - zo jong. CDA wint zelfs als het gaat om oude kiezers. Meer dan de helft van de CDA-kiezers, namelijk 52 procent, is boven de vijftig. Van alle kiezers samen die woensdag naar de stembus trokken is dat 44 procent.

?Zijn de VVD-kiezers toch de rijksten?

Ja. 73 procent van de VVD-ers verdient bovenmodaal. Bij de SP verdient slechts 27,5 van de kiezers zo veel geld. Dat zijn de armste kiezers - de helft zit beneden modaal. PVV'ers lijken soms erg op SP'ers, maar zijn ietsiepietsie rijker: 36,5 procent van hen verdient bovenmodaal. Ook stevig verdient de aanhang van D66, GroenLinks en PvdA.

Van de bank komen is mooi, maar niet alle partijen profiteren daarvan. Resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, dat heeft deze Provinciale Statenverkiezing maar weer bewezen. Sommige partijen hebben wel trouwe fans. Zoals de SGP, waarbij acht op de tien mensen die bij de Tweede Kamerverkiezingen op de SGP stemden dat nu weer hebben gedaan. Ook de CU en het CDA hebben het vertrouwen van hun achterban blijkbaar behouden. Anders is dat voor de PvdA, de VVD en bijvoorbeeld GroenLinks. Bij de PvdA stemde 32 procent van de achterban uit 2012 nu op een andere partij, bij de VVD en GroenLinks was dat 23 procent.

Verkiezingen moeilijk voor laagopgeleiden?

Hans Jansen, campagneleider van het CDA, zei gisteren dat zijn analyse is dat verkiezingen steeds meer iets zijn van hoogopgeleiden. Dat geldt vooral voor GroenLinks. Twee derde van de Groenlinks-stemmers is hoogopgeleid. Daarmee overtreft GroenLinks D66, dat ook behoorlijk hoog scoort, met 59 procent hoogopgeleid. Kiezers van SP en PPV zijn veel minder vaak laagopgeleid.

Had PVV meeste last van lage opkomst

Ja, dat klopt. De PVV heeft een behoorlijk losse band met zijn aanhang, en dat is wederzijds. Bijna de helft van de mensen die in 2011 voor Wilders kozen, ging nu niet nóg eens naar de stembus. Maar niet alleen de PVV, ook de PvdA had last van dit fenomeen. Bijna precies evenveel als Wilders. De PvdA had daarbij nog eens te kampen met nóg een handicap: ontrouwe kiezers. Een derde van de mensen die drie jaar geleden nog sociaaldemocraat was, was nu iets anders.

Waar bleven de kiezers van de VVD?

Bijna een kwart van de mensen, 23 procent, die in 2011 op de VVD stemden, was gisteren helemaal klaar met de liberalen. Die zetten hun rode potlood dit keer in het vakje van (vooral) het CDA, maar ook in dat van PVV en - ook weer - D66. Nagenoeg overal verloor de VVD, net als coalitiegenoot PvdA. Behalve in zes gemeenten. Twee daarvan liggen in Noord-Holland (Beemster en Opmeer), de rest in het zuiden.

Waar haalde D66 zijn winst vandaan?

Het bekende verhaal over D66 luidt dat het een elitepartij is onder hoogopgeleide stadsbewoners. Maar de groei van de democraten kwam dit keer niet uit de steden, maar uit de kleinere gemeenten. D66 won bijvoorbeeld het meest, 9,2 procent erbij, in de Limburgse gemeente Leudal. Terwijl dezelfde partij in Leiden, waar partijleider Pechtold ooit burgemeester was, ook groeide, maar heel miniem: met 35 stemmen meer dan vier jaar geleden. Het lijkt erop dat daar het maximum is bereikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden