Wel pardon, geen Nederlander

Hoofddorp, 2009: ex-asielzoekers vieren dat zij dankzij het generaal pardon een verblijfsvergunning hebben gekregenBeeld anp

Veel asielzoekers die dankzij het generaal pardon in Nederland mogen blijven, kunnen niet daadwerkelijk Nederlander worden. Door de hoge drempels die voor die naturalisatie zijn opgeworpen, maakt de overheid van de pardonners tweederangsburgers, stelt VluchtelingenWerk Nederland (VWN).

De meeste pardonners kunnen niet het paspoort en de geboorteakte overleggen die nodig zijn om Nederlander te kunnen worden, blijkt uit een rapport van VWN dat vandaag verschijnt.

Het gaat om grote aantallen. In 2007 kregen 27.000 asielzoekers een verblijfsvergunning op grond van het generaal pardon. Voor allemaal gold dat ze vóór 2001 asiel hadden aangevraagd, maar nog steeds geen duidelijkheid over hun toekomst hadden gekregen. Voor de verblijfsvergunning die het pardon mogelijk maakte, waren nog geen geldig paspoort en geboorteakte nodig. Ze waren daarvan vrijgesteld, omdat in 2007 overduidelijk was dat de meeste pardonners die nooit zouden kunnen overleggen.

Maar als pardonners Nederlander willen worden - en dat kan als je vijf jaar een verblijfsvergunning hebt - geldt die eis wel. Daarin verschillen de pardonners van 'normale' asielzoekers aan wie die eis niet wordt gesteld. Van de 27.000 pardonners hebben mede daardoor slechts een kleine achtduizend een naturalisatieaanvraag ingediend. Daarvan zijn er 5960 toegewezen.

Barrières
Wie een verblijfsvergunning heeft maar niet is genaturaliseerd, loopt tegen allerlei barrières op. Reizen naar het buitenland is lastig. Jonge pardonners kunnen niet altijd de opleiding doen die ze willen. Mensen met een verblijfsvergunning maar zonder paspoort mogen niet langer dan een half jaar in een ander land verblijven. Een jaar als au pair naar het buitenland, een buitenlandse studie volgen, of voor langere tijd in het buitenland werken kan dus allemaal niet.

Bovendien geldt voor sommige beroepen (zoals politieagent, rechter of beveiliger) dat je de Nederlandse nationaliteit moet hebben. Mensen ondervinden volgens VWN ook problemen bij het afsluiten van een hypotheek, leningen, verzekeringen en telefoonabonnementen.

"Naast de praktische problemen speelt ook het emotionele aspect een rol", zegt VWN. "Jarenlang hebben de pardonners gestreden om in Nederland te mogen blijven en nu krijgen zij op talloze momenten het signaal dat zij er niet echt bij horen."

Via de ambassades van hun herkomstlanden kunnen de pardonners alsnog proberen om aan een geldig paspoort te komen. Maar die ambassades stellen als eis dat ze dan wel een geldig identiteitsdocument uit het herkomstland moeten laten zien. Dat kunnen de meeste pardonners niet. Mogelijk kunnen ze in hun herkomstland nog aan documenten komen - als daar tenminste een fatsoenlijke bevolkingsregistratie bestaat. Maar om naar dat land toe te kunnen reizen, hebben de pardonners een eenmalig reisdocument nodig dat de ambassade van het herkomstland alleen verstrekt op vertoon van een geldig identiteitsdocument.

Gevaarlijk
"Ook zijn er mensen die, door wat zij in hun land van herkomst hebben meegemaakt, bang zijn om de ambassade te bezoeken", stelt VWN in zijn rapport. In veel herkomstlanden ­- zoals Irak, Afghanistan en Soedan - is het te gevaarlijk. Daarnaast wordt er volgens VWN ook nog een flinke financiële drempel opgeworpen. Wie wil naturaliseren, moet leges betalen: 821 euro voor één persoon, 1048 euro voor een echtpaar, per minderjarig kind 121 euro.

Het naturalisatieprobleem treft niet alleen de pardonners, het raakt ook hun kinderen, ook als die in Nederland geboren zijn. "En over een aantal jaren worden de mensen die kort geleden dankzij het kinderpardon mogen blijven, met hetzelfde probleem geconfronteerd", zegt een woordvoerster VluchtelingenWerk. VWN vindt dat Nederland een grote groep mensen moedwillig op achterstand zet, terwijl het eenvoudig is op te lossen. "Stel de pardonners vrij van het vereiste een paspoort of geboorteakte te overleggen bij naturalisatie. Het is zo simpel als wat."

De organisatie heeft de problemen al besproken met staatssecretaris Teeven (VVD, veiligheid en justitie), maar dat heeft niet tot een oplossing geleid. Volgende week praat de Tweede Kamer over de naturalisatie van de pardon-groep.

====
Abonnees lezen vandaag in Trouw een interview met Andreas (18) en Alexia (16). Ze zijn geboren en getogen in Oegstgeest. Toch krijgen ze geen paspoort. 'Je wordt als illegaal behandeld'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden