Wel naar VS, maar niet naar Obama

Zelfs Israëlische kiezer denkt dat premier Netanyahu de Amerikaanse president niet moet schofferen

Bij Barack Obama komt Benjamin Netanyahu er even niet meer in. Amerikaanse en Israëlische media vragen zich af wat de Israëlische premier denkt te bereiken met een toespraak die hij in maart zal houden tot een verenigde vergadering van het Amerikaanse Congres. Die hoge eer is hem al vaker te beurt gevallen, maar dit keer werd de uitnodiging geregeld zonder dat president Barack Obama ervan wist. Prompt liet die weten dat hij de premier niet zal ontvangen.

Het Witte Huis is woedend op zowel Netanyahu als op John Boehner, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Daar zal de laatste niet mee zitten, maar in de functie-omschrijving van een Israëlische premier staat ongetwijfeld dat hij op goede voet moet blijven met de grote steunpilaar, de VS. En dus, zou je zeggen, met de president daarvan. Volgens zijn critici heeft Netanyahu, door zich in feite in de armen van de Republikeinen te werpen, ofwel de politieke verhoudingen in de VS fout ingeschat, dan wel Obama willens en wetens geschoffeerd.

Volgens Netanyahu is dat allemaal van ondergeschikt belang in vergelijking met het onderwerp van zijn rede. Hij wil op 3 maart spreken over het gevaar van een Iraanse atoombom, en de ontoereikendheid van de westerse pogingen om afspraken met dat land te maken over inperking van het kernenergie-programma. Het zal hem ook niet slecht uitkomen dat het Congres hem een podium geeft terwijl twee weken later in Israël parlementsverkiezingen zijn.

Officieel geeft Obama dat als reden op om hem niet te ontvangen. "Al houd ik nog zoveel van Angela", zei hij gisteren, tijdens een persconferentie met de bezoekende Duitse bondskanselier Merkel, "als ze twee weken voor een verkiezing had gestaan, zou ze geen uitnodiging hebben gekregen voor het Witte Huis." En veelbetekenend: "Ik vermoed dat ze daar ook niet om zou hebben gevraagd."

Juist over het onderwerp waarover Netanyahu zijn rede wil houden, Iran, heeft Obama zich de afgelopen maanden het Congres van het lijf moeten houden. Met Iran is afgesproken dat er eind maart een akkoord moet zijn. Senatoren wilden een wet indienen die automatisch meer sancties zou opleggen als de onderhandelingen mislukken. Volgens Obama zou dat averechts werken.

Mogelijk wilde Netanyahu met zijn toespraak de kans vergroten dat die wet er komt. Maar de kans lijkt nu juist kleiner geworden. Democratische senatoren met sympathie voor het idee hebben Obama nu beloofd dat ze in ieder geval niet voor 24 maart voor zo'n wet zullen stemmen. Een aantal wil de rede van Netanyahu boycotten. Vicepresident Joe Biden, die voorzitter is van de Senaat, zal die dag op reis zijn in een nog niet bekendgemaakt buitenland.

De schade in de betrekkingen tussen de twee landen dreigt zo hoog op te lopen, dat inmiddels verschillende Joodse belangengroepen in de VS Netanyahu hebben opgeroepen niet te komen. "Het is een circus geworden", zei Abe Foxman van de Anti-Defamation League. En de rechtse columnist Ben-Dror Yemini schreef in de Israëlische krant Yediot Ahronot: "Je hebt gelijk, maar ga niet".

De meeste Israëlische kiezers (47 tegen 34 procent in een peiling gisteren) denken er ook zo over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden