Wel meepraten, maar niet meestemmen

Decennia van debat veranderden weinig

SGP en vrouwen, het is al een tijdje een zorgenkindje. Vanaf de jaren zestig, toen de vrouwenemancipatie opkwam, is het vrouwenkiesrecht een voortdurend terugkerend onderwerp van discussie in de partij. En toen in 1984 plots Riet Grabijn-van Putten lid werd van de SGP, was het hek van de dam: het debat over de positie van vrouwen binnen de Staatkundig Gereformeerde Partij is sindsdien nooit gestagneerd.

De Haagse kiesvereniging heette Grabijn welkom. In de landelijke statuten stond toen - en nu nog steeds - niets over een verbod voor vrouwen om partijlid te worden. De plaatselijke kiesverenigingen mochten hierover zelf beslissen. Dat het daadwerkelijk gebeurde, riep wel vragen op. Over het standpunt van de SGP tegen het actief vrouwenkiesrecht was toen al enige tijd een interne gedachtewisseling gaande.

Na het werk van enkele commissies en het verschijnen van vele rapporten over het vrouwenstandpunt van de SGP, werd het beginselprogramma in 1989 gewijzigd. De SGP zwakte haar standpunt tegen het stemrecht voor vrouwen af. Het is sindsdien strijdig met de roeping van de vrouw als het 'uit een revolutionair emancipatiestreven' voortkomt. Als vrouwen om andere redenen willen stemmen, dan mag het dus wel.

'Het zitting nemen van de vrouw in politieke organen' bleef in alle omstandigheden onacceptabel. Riet Grabijn was daarom - net als alle andere vrouwen - niet welkom op landelijke vergaderingen. Ze mocht meepraten, maar niet meestemmen. In 1992 nam ze een advocaat in de armen om toch toegelaten te worden tot de algemene ledenvergadering van de SGP.

Het zette de discussie op scherp. Een jaar later besloot de SGP om het lidmaatschap helemaal niet meer aan vrouwen toe te kennen. Alleen de al ingeschreven vrouwen mochten lid blijven, zoals Grabijn. Ze won ook nog eens haar zaak en ging in 1996 met vier andere vrouwen voor het eerst naar een partijcongres.

"Ik heb mijn hele leven nog niet zoveel mannelijke aandacht gehad", zei Grabijn grappend. De werkelijkheid beviel deze inmiddels bekende dissidente binnen de partij minder. Sommige mannen keerden haar op het congres demonstratief de rug toe, en mede door die afwijzende houding werd Grabijn steeds meer overtuigd dat er plek voor vrouwen binnen de SGP moet zijn.

In 2003 begon het Clara Wichmannfonds een rechtszaak tegen de SGP en tegen de staat vanwege het vrouwenstandpunt. De rechter oordeelde in 2005 dat de subsidie aan de SGP moest worden stopgezet. Dat gebeurde. De SGP weigerde echter nogmaals haar beginselprogramma aan te passen. "Het regeerambt is iets dat de man toekomt, niet de vrouw. Want de man is het hoofd van de vrouw, zo staat in de Bijbel", luidde de verklaring.

Wel besloot de SGP in 2006 dat vrouwen lid mochten worden. Het lid zijn van een politieke partij werd niet langer beschouwd als 'regeren', waardoor de scheppingsorde niet in de war zou raken. In 2007 werd door het Hof het subsidieverbod vernietigd, maar de veroordeling wegens discriminatie van vrouwen bleef staan. Alhoewel de toenmalig SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies iedereen verraste door in de Tweede Kamer een initiatiefvoorstel in te dienen met een vrouwelijke collega van de SP, veranderde er formeel niets aan hun opvatting over vrouwen in de politiek.

Het Europese Hof heeft vrijdag echter uitgesproken dat er vrouwen op de SGP-lijst moeten komen. Riet Grabijn zei zaterdag in het Reformatorisch Dagblad het te betreuren dat de SGP 'zoveel tijd' voorbij heeft laten gaan zonder de zaak intern op te lossen. "Tradities moet je soms laten varen, zeker als er niets feitelijks in de Bijbel staat dat zo'n traditie rechtvaardigt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden