Wel homo zijn, niet homo doen

Beeld ANP

Met subsidie op christelijke scholen het celibaat voor homo's verkondigen? Er is kritiek op. Hart van Homo's heeft er geen problemen mee.

Jet Bussemaker is er nog niet uit. Is Herman van Wijngaarden nu een goede bondgenoot in de strijd voor emancipatie of juist helemaal niet? Vanaf september gaat Van Wijngaarden met zijn nieuwe stichting Hart van Homo's reformatorische middelbare scholen trainen om homoseksualiteit beter bespreekbaar te maken.

Nog een paar maanden, en dan krijgt het personeel van 's lands orthodox-protestantse onderwijsinstellingen bezoek van iemand die vertelt hoe lastig het kan zijn als je op hetzelfde geslacht valt. Iemand die begrijpt hoezeer dat kan botsen met behoudende opvattingen van de Bijbel. Met de opvatting dat romantiek is voorbehouden aan koppels bestaande uit één man en één vrouw.

Van Wijngaardens belangrijkste boodschap: homoseksualiteit is niet iets dat je je inbeeldt en homo's horen er helemaal bij. Een boodschap die onder de grofweg 300.000 bevindelijk gereformeerden in Nederland nog helemaal niet zo vanzelfsprekend is.

Nooit eerder pakte een stichting homo-emancipatie in refokringen zo groots aan. Later dit jaar komt er ook een lespakket voor leerlingen, en sinds deze maand is er al een online helpdesk waar homojongeren zich kunnen laten coachen. En nooit eerder trok een minister van onderwijs voor zo'n specifiek reformatorisch initiatief de portemonnee. De club van Van Wijngaarden krijgt de komende drie jaar in totaal 135.000 euro subsidie.

Althans: als minister Bussemaker zich niet bedenkt. Want toen Hart van Homo's eerder deze maand diens missiestatement uit de doeken deed, bleek dat de stichting een nogal specifieke opvatting heeft van emancipatie. De medewerkers 'kiezen zelf voor vriendschap zonder seksuele relatie'. Kamerleden van GroenLinks en D66 spraken er direct schande van. Met subsidiegeld het celibaat verkondigen, dat kon toch niet de bedoeling zijn?

Deze zomer moet Bussemaker beslissen: heeft ze in Herman van Wijngaarden iemand gevonden die volledige acceptatie van homo's bevordert, of iemand die dat ondanks zijn goede bedoelingen juist in de weg staat?

"Subsidie of niet, aan voorlichting over homo's is in deze kringen in ieder geval behoefte", meent emeritus-hoogleraar gereformeerde spiritualiteit Jan Hoek. "In bevindelijke kringen groeit sinds een jaar of tien het besef dat er open over homoseksualiteit gesproken moet worden." Hoek was tot vorig jaar verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit en de Christelijke Hogeschool Ede en publiceert regelmatig over homoseksualiteit in de gereformeerde gezindte.

Nieuwe norm

Van Wijngaardens eigen aanpak - wel openlijk homo, geen seksuele relatie - is volgens Hoek in bevindelijke kringen uitgeroepen tot de nieuwe norm. "Reformatorische christenen hebben met schrik vastgesteld dat homo's ook in de eigen kring voorkomen. Ook refohomo's komen steeds vaker uit de kast. Docenten hebben ongetwijfeld gezien: we kunnen er niet meer omheen."

Bussemaker is er nog niet van overtuigd dat Van Wijngaardens aanpak de beste is. Nadat Hart van Homo's in opspraak raakte, liet ze weten dat ze met hem 'opnieuw het gesprek aan' wil. Ze sluit niet uit dat ze de subsidie terugtrekt. Die bevoegdheid heeft ze, maar ze kan scholen niet verbieden om het celibaat te promoten.

Dat is maar goed ook, vindt Jan Otte, bestuurslid van scholengemeenschap Jacobus Fruytier (met vier vestigingen in Apeldoorn en omstreken). Reformatorische scholen willen nu graag aandacht besteden aan homoseksualiteit, maar wel op hun eigen manier - met iemand die hun taal spreekt.

Otte's scholen onderwijzen dat 'homo's er zijn, en dat je als homo een van ons bent'. Otte: "Ik kan niet vaak genoeg zeggen dat we dat echt ontzettend belangrijk vinden en dat we daar veel mee bezig zijn. Tegelijk geven we aan dat de Bijbel geen ruimte geeft voor het 'doen' van homo-zijn. We bespreken in de lessen maatschappijleer en biologie dat ook mensen met wel een homoseksuele relatie, daar niet altijd gelukkig van worden. Dat zijn hele interessante lessen, waarbij we volop discussiëren."

Is Hart van Homo's komend jaar ook welkom in Apeldoorn? "Daar hebben we het nog niet over gehad. We doen al veel aan dit thema, maar we merken ook: docenten vinden het soms lastig. Daarom drukken we hen ook op het hart dat ze niet altijd direct met een antwoord hoeven te komen. Je mag soms best zeggen: goede vraag, ik kom er morgen op terug."

Homo in de Klas

Van Wijngaarden is niet de eerste die subsidie krijgt voor homo-emancipatie onder orthodoxe protestanten. Op Bussemakers subsidielijst staat sinds een paar jaar ook de stichting Homo in de Klas. Die geeft gastlessen op minder strikte scholen, zoals die van de gereformeerd-vrijgemaakte kerken, maar heeft ook refo's in de gelederen. "Toch is het ons nooit gelukt om op refoscholen binnen te komen", zegt Koster. "Waarom? Ik vermoed dat het komt doordat we niet uitgesproken pro-celibaat zijn. We laten het open, en sommigen van ons hebben een relatie. We nodigen jongeren uit om zelf op zoek te gaan naar wat goed is."

Zo veel openheid gaat veel scholen inderdaad te ver, vermoedt emeritus hoogleraar Hoek. Geaardheid is nu bespreekbaar, maar bij homorelaties trekken de meesten de streep. "Ze willen celibatair en niet-celibatair presenteren als gelijkwaardige keuzes. Dat zullen reformatorische kerken en instituten ook niet snel veranderen - ze hebben er de afgelopen decennia zo veel over nagedacht en over geschreven."

Zo bezien is de aanpak van Hart van Homo's de enige haalbare, vermoedt Koster van Homo in de Klas. "Als je eerst vertelt wat je er zelf van vindt, stuur je de discussie natuurlijk wel. Maar aan de andere kant: waarschijnlijk is dat een noodzakelijk kwaad. Van Wijngaarden komt wél binnen. Dat is in ieder geval de eerste stap."

Van Wijngaarden zelf wacht het ondertussen allemaal rustig af. De minister hoeft zich echt geen zorgen te maken, zegt hij. "Ik ga niemand vragen om mijn visie te delen. Bij de gastlessen die ik de afgelopen jaren aan leerlingen gaf, sloeg ik de Bijbel open en zei ik gekscherend: ik ga jullie even indoctrineren hoor. Maar daarna zei ik ook: je hoeft het niet met me eens te zijn. Laat maar van je horen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden