Reportage

Wél een referendum, geen Catalaanse toestanden in Italië

Aanhangers van de Lega Nord op een partijbijeenkomst vorige maand. De partij is initiatiefnemer van het referendum dat dit weekeinde wordt gehouden Beeld Getty Images
Aanhangers van de Lega Nord op een partijbijeenkomst vorige maand. De partij is initiatiefnemer van het referendum dat dit weekeinde wordt gehoudenBeeld Getty Images

De Lega Nord is de aanjager van het referendum dat dit weekeinde wordt gehouden in het Noord-Italiaanse Lombardije. ‘Ik betaal onwijs veel belasting. Daar wil ik van kunnen genieten.’

“We zijn het zat. Miljoenen burgers in Lombardije zijn het spuugzat.” In de pizzeria buiten het stadje Lodi praat parlementslid Guido Guidesi steeds harder in zijn microfoon. Tientallen sympathisanten van de politieke partij Lega Nord nippen aan hun bier en luisteren aandachtig. Guidesi: “Wij Lombarden werken hard. We geven jaarlijks 120 miljard euro belastinggeld aan de regering in Rome. Daarvan wordt maar 66 miljard in Lombardije geïnvesteerd, 54 miljard gaat naar de andere Italiaanse gewesten. Dat deugt niet. Wij willen meer autonomie, zodat we meer geld hier mogen houden. Want wij geven dat efficiënter uit dan Rome doet, zonder verspilling.”

De pizzeria staat op het vlakke platteland van Lodi, ten oosten van Milaan, de hoofdstad van Lombardije. Binnen hangt de geur van versgebakken pizzadeeg, buiten die van koeienpoep. Guidesi promoot hier een referendum dat hij ‘historisch’ noemt. De Lombarden kunnen ‘ja’ of ‘nee’ zeggen tegen meer zelfbestuur binnen het Italiaanse bestel. Meer autonomie op landbouwgebied, onderwijs, toerisme en cultuur, plus het bijbehorende grotere budget. Guidesi stelt zijn gehoor gerust. “Dit referendum gaat niet over afscheiding, maar over meer autonomie. Het leidt niet tot Catalaanse toestanden. Want ons referendum is legaal, de grondwet staat het toe.”

Onafhankelijk Noord-Italië 

Het referendum is een initiatief van de Lega Nord, de partij die droomt van een onafhankelijk Noord-Italië en die deze landstreek bestuurt. De Lega Nord zegt dat de volksraadpleging nodig is om een duidelijk mandaat te hebben. “Hoe meer burgers ‘ja’ zeggen, hoe meer macht Lombardije in toekomstige onderhandelingen met Rome heeft”, houdt parlementariër Guidesi zijn publiek voor. “Dus zeg vooral tegen al je vrienden, collega’s en familie dat ze ook moeten gaan stemmen.”

Na zijn praatje gaat Guidesi aan de lange tafel zitten, tegenover Fabio Caperdoni, een huisschilder. Obers zetten dampende pizza’s met gesmolten mozzarella en gepeperde salami op tafel. “Maf dat we vanavond pizza eten, een Zuid-Italiaans gerecht. Polenta, typisch voor het noorden, zou logischer zijn”, moppert een vrouw verderop aan tafel.

Zeker van zijn ja-stem 

Fabio Caperdoni is nu helemaal zeker van zijn ja-stem. “Ik werk veel en betaal onwijs veel belasting. Dat doen wij hier allemaal”, zegt hij. “Ik wil van die belastingopbrengst kunnen genieten. In Lodi hebben we meer verplegend personeel nodig want de wachtlijsten in de zorg zijn lang. Meer crèches kunnen we ook goed gebruiken. Ik begrijp dat als Lombardije meer geld van Rome krijgt, andere gewesten minder krijgen. Maar is dat niet juist een stimulans voor ze om net zo productief te worden als wij?” Hij schuift nog een punt pizza op het bord van Guidesi.

Een paar kilometer verderop, op het middeleeuwse Plein van de Overwinning midden in Lodi, zitten inwoners deze oktoberavond op de terrassen te kletsen. Gianmaria Bellocchio is een bankier die niet gaat stemmen. “Dit referendum is zinloos, want ook zonder dat kan een gewest meer zelfbestuur bedingen. Het is een dure reclamespot voor de Lega Nord in de aanloop naar de landelijke verkiezingen, begin volgend jaar. Ik hoop op een lage opkomst, want dan is dit politieke spelletje van de Lega Nord mislukt.”

Niet solidair 

Ook Claudia Amadei, die een bloemenstal op het plein heeft, gaat niet stemmen. “Wij in Lombardije kunnen schitterende maar armere gewesten als Umbrië en Basilicata toch niet laten stikken? Dat is niet solidair. En regio’s tegen elkaar opzetten leidt enkel tot opstanden. Kijk naar wat er in Spanje met Catalonië gebeurt. Je moet er niet aan denken dat we zulke onrust krijgen.”

Daar is huisschilder Caperdoni niet bang voor. Hij belooft het Kamerlid om morgen zoveel mogelijk van zijn klanten te overtuigen om te stemmen. Guidesi glimlacht. De mannen bestellen nog een biertje.

De verwachting: meerderheid stemt ‘ja’

Ook in het noordelijke gewest Veneto wordt gestemd. De regio is in economisch opzicht (net als Lombardije) buitengewoon productief. In deze twee noordelijke landstreken samen wordt een derde van het Italiaanse bruto binnenlands product (bbp) bij elkaar verdiend.

Het referendum is consultatief, dus niet bindend. Vanwege verschillende regionale wetten is er in Veneto wel een quorum nodig, maar in Lombardije niet. Bij de Lega Nord zeggen ze al blij te zijn met een opkomst van 51 procent.

De verwachting is dat de ja-stemmers ruimschoots in de meerderheid zullen zijn omdat ook de populistische Vijfsterrenbeweging, de centrumrechtse partij Forza Italia en een deel van de grote centrumlinkse Democratische Partij voorstanders van de referenda zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden