Wèl een boze brief aan Karadzic

De laatste weken heeft het IKV-orakel Mient Jan Faber zijn visie weer publiek mogen maken. Overtuigend is hij echter nooit. Zijn betogen klinken hol als die van de parlementariër die om den brode de illusie wel moet ophouden dat hij deelneemt aan de macht, terwijl hij niet meer mag doen dan wat franje herschikken.

Voor al dat gepreek voor eigen parochie, voor al die peptalk, daar kopen we niets voor. De achterliggende analyse van de concrete macht, de machtswerking en de machtsverhoudingen, blijkt keer op keer onjuist en onvolledig, want geen rekening houdend met de concrete, individuele menselijke psyche.

Zo gaat Faber nu al wekenlang in de fout door ten aanzien van Bosnië geen recht te doen aan de realiteit ter plekke, namelijk dat een aanzienlijk deel van de Bosnische Serviërs - om respectabele èn minder respectabele redenen - volstrekt niet in een multi-etnische democratische staat wenst te leven. Hij erkent de concrete angst, pijn, het feitelijke verdriet, lijden en verlangen niet en komt dan met een autoritair en imperialistisch concept: de multi-etnische democratische staat (iets dat wij het beste achten en zo graag willen opdringen aan anderen, ongeacht hun psychische en materiële omstandigheden) moet desnoods met geweld opgelegd worden.

Hoorden we hem ook zo spreken bijvoorbeeld over Belgie, of de Baltische staten? Het vaak, óók door Faber gehanteerde argument: met de holocaust in herinnering mogen we etnische zuivering/scheiding nergens toelaten, is een schijnargument, slechts bedoeld om te werven voor het eigen standpunt middels verwarring, gesticht door ten onrechte opgewekte schuldgevoelens. Dat is manipulatie.

Zelfbedrog

Elders is door wijze lieden reeds verwoord, dat een revolutie niet verder mag gaan dan het volk kan dragen. Traumatische ervaringen kun je niet met geweld wegpoetsen, noch kun je met geweld gemeenschap stichten als de mensen die deze gemeenschap moeten vormen er zelf niets voor voelen. Een gemeenschap blijkt immers alleen levensvatbaar als de mensen er in vrijheid voor blijven kiezen. De rest is illusie, zelfbedrog, een kaartenhuis.

Wat me bovenal weer stoort is dat structuurdenken van Faber. Onze verontwaardiging moet zonodig internationaal gekanaliseerd worden en dan vooral geleid door vergadertijgers van IKV enzovoorts. Alsof we per se achter zichzelf als leiders opwerpende lieden moeten aanlopen. Met de Helsinki Citizens Assembly en de campagne Protect Bosnia Now heb ik als gewone verontwaardigde burger echter niets van doen. Wie vertegenwoordigt zij? Is daar democratische controle op? Dat onttrekt zich toch volledig aan het oog van het publiek. Ik vertrouw dat allemaal niet meer en wens me in geen geval door de Mient Jannen te laten manipuleren of overhalen weer achter vaandels en slogans aan te lopen.

Van mij kreeg Karadzic dus een boze brief omdat ik de menselijke maat verkies: van mens tot mens wil ik hem aanspreken. Voor grote noch kleine boef schrik ik terug: ze zijn en blijven mijn medemensen.

Voor de komende tijd zou ik Mient Jan c.s. willen aanraden Il Principe (De Heerser) van N. Machiavelli weer eens grondig te bestuderen. Ze zouden dan alsnog een beter inzicht kunnen verwerven in wat macht is en hoe men die moet hanteren om iets te bereiken. Bij Karadzic en generaal Mladic ligt dit boekje (samen natuurlijk met het 'Vom Kriege' van generaal C. von Clausewitz) naar alle waarschijnlijkheid immers wèl op het nachtkastje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden