Weinig ruimte voor cynisme

Zuid-Afrikaanse supporters vermaken zich, met vuvuzela¿s en al, tijdens Spanje-Irak (1-0) in Bloemfontein. (FOTO AFP)

Zuid-Afrika valt tijdens de Confederations Cup op weinig fouten te betrappen. Het land ontneemt daarmee een jaar voor het WK munitie aan cynische westerlingen.

Met een van de hoogste misdaadcijfers ter wereld leek Zuid-Afrika op voorhand geen geschikte kandidaat om miljoenen bezoekers aan het WK in 2010 te verwelkomen. Het land bewijst tijdens de Confederations Cup, het traditionele opwarmertje, dat angstvisioenen onnodig zijn. De organisatie laat zien te weten wat komt kijken bij een groot toernooi.

Een vaste bezoekster van Ellis Park keek haar ogen uit. Sibongile kende het stadion in het centrum van Johannesburg niet meer terug. Van de traditionele chaos was tijdens het openingsduel niets terug te vinden. Nooit eerder zag de vrouw zoveel politieagenten op de been. En de wegen naar de ingang, normaliter een pandemonium van toeterende minibusjes, waren afgezet met oranje blokken.

Binnen kwam ze opnieuw voor een verrassing te staan. Detectiepoortjes, drugshonden en honderden ijverige beambten deden haar wrijven in de ogen. Tijdens duels van grote voetbalteams als Kaizer Chiefs of Orlando Pirates werd vrijwel nooit aandacht besteed aan beveiliging. De strikte controle betaalde zich zichtbaar uit. Traditionele rookpluimen, afkomstig van sigaretten gevuld met marihuana, ontbraken volledig.

Sibongile was niet de enige supporter die genoot van de omstandigheden. Zakenlui verlieten hun business suites om een plekje tussen het gewone publiek te zoeken. Tijdens zijn speech deed president Jacob Zuma alsof de vredige beelden de normaalste zaak van de wereld waren. „Vandaag is geen dag voor toespraken”, zei hij kalm. „Laten we genieten van het spel. Ke Nako!, de tijd is gekomen.”

Als ANC-stemmers niet luidkeels zijn lijflied Umshini Wami (’geef me mijn machinegeweer’) zongen, had de ceremonie evengoed in West-Europa gehouden kunnen zijn. Alsof de inwoners van Johannesburg niet elke dag worden opgeschrikt door berichten over berovingen, moorden en verkrachtingen. Zuid-Afrika toonde aan de schaduwzijde van het land af te kunnen schermen van de buitenwereld.

Op de overige drie speellocaties verliep alles eveneens op rolletjes. Het enige probleem vormden de vrijwilligers. Ondanks hun uniform en ijver konden ze hun gebrek aan kennis niet verbloemen. Alle tassen van bezoekers werden gretig geopend, maar de inhoud bleef onaangeraakt. Een kwaadwillend persoon had zonder enige moeite een wapen of een explosief mee kunnen nemen.

Een niveau hoger valt op de professionaliteit van bewakers eveneens het een en ander aan te merken. Pas een week voor het begin van het toernooi huurde het lokale organisatiecomité een beveiligingsbedrijf in die vips, spelershotels, trainingscentra en scheidsrechters moest afschermen. De Kaapse onderneming kon de opdracht nauwelijks aan.

Chippa Protection Services had alleen mensen in dienst die bekend waren met de beveiliging van scholen. Bovendien moest de eigenaar zijn archief omdraaien om de gevraagde 1128 krachten op de been te krijgen. De korte voorbereiding hielp ook niet mee. Chippa kon slechts een training van een dag voorschotelen. Geen sterke basis om te waken over het leven van internationale topvoetballers.

Dat wanklanken uitbleven, duidt niet louter op geluk. Zuid-Afrika organiseerde menig groot sportevenement en improviseert gemakkelijk. Gangsters of terroristen kregen bij het WK Cricket in 2003 geen enkele kans om rijke toeristen of landen als Pakistan of India momenten van angst te bezorgen. Een hobbeltje tijdens de Confederations Cup valt daarbij in het niet.

Het internationale journaille kreeg geen kans verhalen over bloedbaden naar huis te zenden. Berichten over de vriendelijkheid van de Zuid-Afrikaanse bevolking, de goed geoutilleerde stadions en een redelijke infrastructuur domineerden op de persbureaus. Of dit positivisme van kracht aanhoudt als volgend jaar honderdduizenden fans afreizen, valt te betwijfelen. Geld van westerlingen, nu vrijwel afwezig, trekt misdaad aan. Een innemende maar slecht opgeleide vrijwilliger doet daar niets aan.

Momenteel maakt niemand zich druk over de zomer van 2010. De spaarzame kritiek gaat over de halfvolle tribunes en de vuvuzela. Deze toeter waarop Zuid-Afrikaanse voetbalfans onophoudelijk blazen, schrikt tv-kijkers in Europa af. Het instrument, onderdeel van de zwarte sportcultuur, overheerst alles. Nu wereldwijd televisiestations klagen, zinspeelt Fifa-president Sepp Blatter op een verbod van de plastic trompet.

De ludieke dissonant wordt in Zuid-Afrika schouderophalend begroet. De natie, gewend aan het geluid, maakt zich drukker over het foutief spelen van het volkslied. Tijdens het openingsduel schrapte Fifa de Engelse en Afrikaanse verzen uit het meertalige lied. Ook dat loste zich op. Drie dagen later werd in Rustenburg de juiste tape gedraaid. Zuid-Afrika laat weinig ruimte open voor westers cynisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden