onderwijs

Weinig kansen voor nieuwe basisscholen

Speeltoestel bij een school in Haarlem. Beeld anp xtra

In het kader van de onderwijsvernieuwing is het kabinet een groot voorstander van innovatieve 'onderwijsvernieuwers' die iets anders willen proberen. Maar er komen in Nederland nauwelijks nieuwe basisscholen bij. Dit jaar zijn het er tien.

Sinds 2011 schommelt het aantal nieuwe scholen tussen de 9 en de 15 per jaar. "En van die scholen is zo'n beetje de helft na vijf jaar alweer gesloten is", zegt een woordvoerder van de PO-raad, de koepel van basisscholen. Uit cijfers van uitvoeringsorganisatie Duo blijkt dat van de scholen die in 2009/2010 en 2010/2011 werden opgericht - in beide jaren zestien - in ieder geval tien scholen alweer gesloten zijn: dat is een op de drie nieuwkomers.

Ben Mom van werkgeversorganisatie VBS, die initiatiefnemers ondersteunt bij het oprichten van een school, verbaast dat niet. "Het is lastig om als jonge school enerzijds je kwaliteit op orde te hebben, en anderzijds snel te moeten groeien. Een school moet binnen vijf jaar 200 tot 333 leerlingen aantrekken om te voldoen aan de stichtingsnorm. "Ook de omgeving maakt het nieuwe scholen vaak moeilijk. De gemeente moet goede huisvesting regelen en andere scholen zijn bang voor de concurrentie. Je hoort vaak dat negatieve verhalen de wereld in geholpen worden over de onderwijskwaliteit van de nieuwe school."

Nieuwe impulsen
Volgens het ministerie van onderwijs borrelt er veel enthousiasme onder ouders, schoolbestuurders en leraren om nieuwe impulsen aan het onderwijs te geven in scholen met vernieuwende onderwijsconcepten. Maar volgens Mom zijn er nu hooguit zo'n vijf vernieuwende initiatieven per jaar die serieus kans maken om 'bekostigd' te worden als school.

"En ik krijg ongeveer evenveel telefoontjes van mensen die ik meteen al kan vertellen dat hun idee kansloos is." Het ministerie wil het aantal initiatieven aanwakkeren door de wet voor schoolstichting te verruimen, het voorstel daarvoor ligt bij de Raad van State. Het moet dan makkelijker worden om scholen te stichten die geen religieuze oorsprong hebben, maar een pedagogische of didactische. Mom kan nog niet inschatten of de animo hiervoor inderdaad toeneemt als zo'n wet er komt.

Islamitische scholen
De 'groeimarkt' zit nu vooral in islamitische scholen. Die kunnen makkelijk worden opgericht, terwijl de steeds populairder wordende vrije scholen er niet tussen komen. "We maken nu vooral scholen mogelijk die een bepaalde richting vertegenwoordigen", zegt de woordvoerder van staatssecretaris Sander Dekker. "We berekenen bijvoorbeeld hoeveel katholieken er in een gebied wonen en gaan er dan vanuit dat die hun kind naar een katholieke school brengen. Als er nog geen katholieke school is, kun je er eentje beginnen. In de praktijk valt dat dan nogal tegen, waardoor scholen de benodigde hoeveelheid leerlingen niet halen en na een paar jaar weer dicht moeten. Heel vervelend voor de initiatiefnemers, maar vooral voor de kinderen. Daar wil Dekker dus vanaf."

Overstappen
Of een school echt goed is, is nu niet doorslaggevend bij de oprichting. "Wij denken dat een nieuwe school succesvoller is als de kwaliteit vooraf beter gecontroleerd wordt door de inspectie, en we ook scherper nagaan of die school ook echt voldoende leerlingen zal trekken."

Als er meer ruimte in de wet komt voor nieuwe scholen, zullen er dan jaarlijks ook meer nieuwe scholen gesticht worden? "Dat hoeft niet per se", zegt Dekkers woordvoerder. "Initiatiefnemers kunnen zich aansluiten bij een bestaand schoolbestuur. Bestaande scholen kunnen ook 'overstappen': denk aan een katholieke school die vrije school wordt. Maar als mensen zelfstandig nieuwe scholen willen beginnen, dan wordt dat wel makkelijker."

De tien initiatieven van dit jaar betreffen twee openbare, drie algemeen bijzondere, drie islamitische en twee katholieke scholen. Twee staan in Almere, de overige in Heerenveen, Ede, Nijmegen, Maasbree, Utrecht, Waddinxveen, Rotterdam en Den Haag. Er zijn afgelopen jaar 87 basisscholen gesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden