Weinig informatie over siliconen

AMSTERDAM - Heel stellig houden de plastisch chirurgen in Nederland vol: borstvergroting met behulp van siliconen is en blijft een verantwoorde ingreep. Lekkende prothesen bestaan niet, vrouwen die tien of zelfs twintig jaar na de operatie als een 'zombie' door het leven gaan evenmin.

Dat in Amerika de siliconen prothesen op last van de overheid voorlopig niet meer gebruikt mogen worden, is volgens de Nederlandse artsen niets om je zorgen over te maken. 'Typisch Amerikaans', heet de opschudding in de VS, waar de machtige keuringsdienst FDA een onderzoek heeft ingesteld naar duizenden klachten over de veiligheid van prothesen. Gelukkig zijn 'wij hier' zo hysterisch niet - en met die vaststelling is de zaak voor Nederland afgedaan.

Maar die sussende geluiden verhinderen niet dat nu ook hier de verhalen loskomen. Verhalen van vrouwen die, als ze weer voor de keuze stonden, nooit meer opnieuw tot een borstvergroting zouden besluiten. Die operatie na operatie moesten ondergaan, met steeds belabberder resultaten. Verhalen van vrouwen die getroffen werden door onverklaarbare ziektes. Volgens hen moeten de siliconen haast wel de oorzaak zijn. Veel vrouwen vertellen het gevoel te hebben met een 'gifbom' in hun lijf te lopen. Over prothesen met een zoutwatervulling wordt veel minder geklaagd.

Los van de verhalen over nare complicaties, klagen in elk geval alle vrouwen over een gebrek aan voorlichting. Dit is een welkome gelegenheid om de onvrede daarover eindelijk ook eens aan de kaak te stellen. Veel vrouwen zeggen het gevoel te hebben door de artsen 'omgepraat te zijn'. "Ze hebben niet eens verteld dat de prothesen elke tien tot vijftien jaar vervangen moeten worden" , aldus een jonge vrouw die een paar weken geleden haar borsten met siliconen liet vergroten en nu al spijt heeft. "Dan was ik er nooit aan begonnen."

De klachten zijn in Nederland tot nu toe niet systematisch verzameld. In een brief aan alle huisartsen, ziekenhuisdirecties en plastisch chirurgen heeft de hoofdinspectie van de volksgezondheid vorige maand wel gevraagd om voortaan elke complicatie bij de inspectie te melden. De artsen krijgen het advies 'bij twijfel' de borstvergrotende operatie voorlopig uit te stellen en af te wachten wat de uitkomsten zijn van het veiligheidsonderzoek dat de Amerikaanse FDA heeft ingesteld. Dat onderzoek wordt binnenkort afgerond. Maar verder is er van de zijde van de overheid en artsen nog weinig ondernomen om de grote maatschappelijke onrust weg te nemen. In Nederland hebben meer dan 25 000 vrouwen een borstprothese. Wie beantwoordt hun vragen, wie reageert op hun paniek?

Hard kapsel

De vereniging voor plastische chirurgie niet. Volgens de vereniging komen complicaties weinig voor, "bovendien zijn deze nadelen sinds lang bekend." In het vakblad Medisch Contact somt de vereniging daarna vermoeid nog even die 'bekende nadelen' op: bij 1 tot 2 procent van de vrouwen wordt de prothese afgestoten, bij 10 tot 15 procent vormt het lichaam om de prothese een zodanig hard 'kapsel' dat de arts erbij moet komen. Immuunafwijkingen en een verhoogd risico op kanker zijn nooit bewezen. Punt.

In het artikel geen woord over gescheurde en lekkende protheses. Scheuren komt volgens sommige artsen gewoon niet voor. Want: "In Nederland gebruiken we alleen prothesen van hoge kwaliteit."

Maar scheuren komt wel degelijk voor. Marlou Boots uit Lelystad is een van de vrouwen die bij herhaling meemaakte dat een prothese in haar lichaam stukging. In 1972, na een jarenlange borstontsteking, werd bij haar het eigen borstweefsel weggehaald en kreeg ze twee prothesen. Een maat cup A, een cup C, maar dat foutje zou in de twintig jaar die volgden een kleinigheidje blijken vergeleken met de medische ellende die haar verder te wachten stond. Achttien keer werd ze geopereerd, acht keer kreeg ze een nieuwe prothese. Tot een half jaar geleden, toen ze definitief de prothese liet verwijderen, voelde ze zich "een vergiftigd wrak" .

Ze had constant pijn, kreeg een soort reuma, littekenvergroeiingen, nierstoornissen, problemen met de alvleesklier, er kwamen griezelige vetslierten uit vreemde pukkels op vreemde plekken op haar lichaam lopen. "Dat moeten gewoon siliconen zijn die via de kapotte prothese in mijn lichaam zijn gekomen" , zegt Boots, wiens huis de afgelopen weken meer en meer tot een informeel meldpunt is uitgegroeid.

Het is natuurlijk mogelijk dat Marlou hoort bij die '1 tot 2 procent' pechvogels. Dat borstprothesen veilig zijn, medische zeldzaamheden als deze dan even buiten beschouwing gelaten. Zelf gelooft zij daar niet in. "Al die jaren heb ik zelf het gevoel gehad dat er gewoon iets niet klopte" , zegt Marlou Boots. "Maar voor de artsen was ik 'die lastige patient'. Het zou wel psychisch zijn, ik moest maar in therapie. Vorig jaar ben ik voor het eerst een plastisch chirurg tegengekomen die me gelijk gaf. De gescheurde prothese was de oorzaak van mijn immuunstoornissen." Boots heeft in twee jaar tijd vijf dikke dossiermappen met wetenschappelijke en journalistieke publicaties over het onderwerp verzameld en vermoedt dat ze ondertussen beter is geinformeerd dan alle plastisch chirurgen bij elkaar.

Steungroep

Ze wil een steungroep voor lotgenoten oprichten. Een oproep in de krant leverde al meer dan twintig reacties op uit het hele land. "Allemaal vrouwen die voor het eerst hun verhaal kwijt konden. Iedereen is zo boos." Veel verhalen vertonen volgens Marlou Boots overeenkomsten die geen toeval kunnen zijn. Ze noemt: reuma, darm-, nier- en blaasklachten, jeuk, vergeetachtigheid, vermoeidheid, rugpijn, gewrichtsklachten, slechte ogen. "En dat van die vreemde vetslierten, bijvoorbeeld, dat vertelt bijna iedereen."

Ook belden er vrouwen die twintig jaar probleemloos siliconen prothesen droegen, tot ze vervangen moesten worden. In de borstholte bleek de prothese kapotgebroken en de huid en borstspieren onherstelbaar aangetast. Een nieuwe prothese zal nooit meer goed kunnen 'aarden'. Een vrouw die zoiets overkwam, zegt: "Mijn arts behandelt me alsof het allemaal mijn eigen schuld is. Dan had ik maar geen prothesen moeten nemen en tevreden moeten zijn met het weinige dat ik had. Nieuwe prothesen vinden ze ook onzin. Ik ben toch al 50, waar heb ik die nog voor nodig?"

De steungroep-in-spe wil geen heksenjacht op siliconen openen. Marlou Boots: "Ik ben niet per se tegen siliconen, ik stel alleen vast dat er veel vragen zijn over de veiligheid. Vragen over de risico's op kanker en reuma, etc. Dow Corning, de grootste fabrikant ter wereld, heeft jarenlang geen onderzoek gedaan naar de bijwerkingen. Het is toch niet teveel gevraagd dat vrouwen informatie willen?"

Recent onderzoek van de vakgroep Vrouwenstudies van de Rijksuniversiteit Utrecht bevestigt dat de voorlichting over borstvergroting slecht is. Dr. Kathy Davis deed onderzoek naar de ervaringen van 42 vrouwen, de jongste 17, de oudste 40. Ze hadden een tot drie jaar geleden prothesen gekregen. Over de mogelijke complicaties werden sommige vrouwen goed geinformeerd, anderen kregen zelfs het 'bekende' nadeel van de heroperaties niet te horen.

Bijna de helft van de vrouwen kreeg last van complicaties. Het meest genoemd werd 'kapselvorming': om de prothesen groeit een harde huidlaag, met een pijnlijk tennisbal-effect. Masseren helpt eerst nog wel, maar op den duur blijven de borsten hard als stuiters. Erg lastig, maar medisch gezien nog niet echt gevaarlijk. Davis sprak echter ook vrouwen bij wie de operatie echt mislukt was, met als meest dramatische geval een vrouw bij wie in een paar jaar tijd drie maal de prothesen weer verwijderd moesten worden.

"Het meest verbazingwekkende van alles vind ik nog dat ondanks de vele complicaties, niet een vrouw spijt heeft van de borstvergroting" , zegt Davis. "Ze hebben de pijn en de narigheid er voor over. Ze voelen zich altijd nog beter dan voor de operatie. Dat is wel iets om over na te denken. Blijkbaar is het zo moeilijk om te leven met geen of hele kleine borsten, dat vrouwen er alles voor over hebben om dat te veranderen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden