Opinie

Weigerambtenaar heeft recht op tolerantie

Minister Van Bijsterveldt op de Canal Parade, vorig weekeinde.

Het hing al een tijdje in de lucht. Alle trends wezen erop dat er een dag zou komen waarop er definitief geen ruimte meer is voor trouwambtenaren die een orthodox christelijke (of joodse of islamitische) visie op het huwelijk hebben. Groningen nam deze week als eerste stad het voortouw: ambtenaren van de burgerlijke stand die gewetensbezwaren hebben tegen het huwen van mensen van hetzelfde geslacht ('weigerambtenaren') worden aan de kant gezet.

Wie ziet hoe negatief er de laatste jaren over de gewetensbezwaarde ambtenaar is gesproken en geschreven, moet haast wel denken dat we hier te maken hebben met een massaal en urgent probleem. De cijfers wijzen echter anders uit. In Groningen gaat het om slechts drie ambtenaren van de zeventien. In Amsterdam zijn het er twee, op een totaal van een kleine vijfhonderd.

Het standpunt dat het huwelijk een verbintenis is tussen één man en één vrouw heeft millennia oude papieren en wordt ook anno 2011 wereldwijd nog door een overweldigende meerderheid aangehangen. Tolerantie jegens dat standpunt is dus niet meer dan normaal.

Deze kwestie is verbonden aan een veel groter probleem, namelijk de verharding van de sfeer in de Nederlandse samenleving sinds de eeuwwisseling. De hardheid van Wilders jegens de islam en de secularistische behoefte om religie uit het publieke domein te verdringen, hebben elkaar sindsdien gevonden.

Progressieve en liberale partijen hebben de verkeerde les geleerd uit de opkomst van Fortuyn. Tolerantie geldt voor hen alleen voor de eigen politieke principes. Voorheen was het de normaalste zaak van de wereld om in te schikken. Een politieagent met een hoofddoek was acceptabel, als het maar veilig was op straat. Een ambtenaar van de burgerlijke stand mocht zijn voorkeur hebben, zolang iedereen die dat volgens de wet mocht maar kon trouwen. Job Cohen stond daar in 2000 als staatssecretaris garant voor, bij de invoering van het homohuwelijk.

Het is symboolpolitiek om de enkele trouwambtenaar met gewetensbezwaren liefst vandaag nog weg te sturen. Je geweten laat je thuis maar spreken, is de gedachte, geheel conform de tijdgeest. Scherper gesteld: als je levensovertuiging seculier is, mag je die overal tot uiting brengen, maar als die religieus is niet.

Gelijkheid wordt ruw afgedwongen. Minderheidsstandpunten worden door de seculiere (en dus levensbeschouwelijk gestuurde) overheid actief bestreden. Soms tot in de kerken toe. Hoe lang duurt het nog tot elke arts verplicht wordt een euthanasie of abortus 'op verzoek' uit te voeren? Drogreden van het hellende vlak? In 2000 bezwoer iedereen dat gewetensbezwaarde ambtenaren nergens voor hoefden te vrezen. Ruim tien jaar later is de realiteit een geheel andere.

En laten we het eens omdraaien. Ambtenaren van de burgerlijke stand worden in gemeenten geselecteerd zodat ze herkenbaar zijn voor een zo breed mogelijk deel van de bevolking. Wie orthodox gelovig is, kan in een stad als Groningen een trouwambtenaar vinden die goed begrijpt wat voor hem of haar de gevoelswaarde van het huwelijk is. Met deze goede traditie wordt gebroken.

Met homo-emancipatie heeft dit al lang niets meer te maken: Groningse homo's konden en kunnen kiezen uit tal van ambtenaren die hen met vreugde in de echt willen verbinden. De maatregel van de Groningse politiek heeft alles te maken met de politisering en ideologisering van het huwelijk. In deze context is het wellicht het eerlijkst om het burgerlijk huwelijk maar gelijk te reduceren tot een bureaucratische handeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden