Wegwijs in woud der doelen

Alleen al in Nederland zijn negenduizend goede doelen actief. Door charitatieve clubs tot grotere openheid te dwingen, lukt het steeds beter om ze te vergelijken. 'We willen allemaal dat de impact van een geschonken euro zo hoog mogelijk is.'

Sommige mensen zijn zo bevlogen dat zij eerst aan de slag gaan om hulp te bieden en dan pas kijken of er misschien al een organisatie is die soortgelijke projecten heeft. Viola Lindeboom (1971) van de Kennisbank Filantropie verbaast zich nog steeds over de daadkracht die mensen aan de dag leggen als zij tijdens een vakantie op een weeshuis stuiten dat dringend hulp nodig heeft.

Zo komt het dat alleen al in een klein land als Nederland naar schatting negenduizend goede doelen actief zijn. En als een organisatie eenmaal is opgericht, zo weet Lindeboom, is de bereidheid zeer klein om later met andere gelijkgestemde partijen te fuseren. Dat is ieders goed recht, weet Lindeboom: "Het is ook mooi dat mensen zoveel idealen hebben."

Maar ze vindt het wel jammer dat er veel organisaties bestaan die bijna identieke missies en doelgroepen hebben en er toch niet over peinzen om de handen ineen te slaan. "Met een fusie kun je de kosten drukken en de kennis bundelen, waardoor inspanningen effectiever zijn."

Het doel van de Kennisbank is om de goede doelen-branche transparanter en efficiënter te maken. Maar ook om donateurs beter geïnformeerd hun geld te laten besteden. "We stellen simpele vragen aan de goede doelen. Wat is de missie, of het doel? Of we vragen of zij een beleidsplan hebben. Dat zijn voor sommige clubs al hele moeilijke punten."

Lindeboom vindt niet dat ze de organisaties met een hoop bureaucratie opzadelt door ze een beleidsplan te laten fabriceren. "Ik denk dat het voor alle goede doelen goed is om intern vragen te stellen: Waar doen we het voor? Wat is onze visie en wat willen we precies verbeteren in de wereld en hoe pakken we dat aan? Als je daar scherp over nadenkt dan ga je veel gerichter te werk en word je effectiever. Volgens mij willen we allemaal - donateurs, vrijwilligers, overheid - dat de impact van een geschonken euro zo hoog mogelijk is."

Het is volgens Lindeboom ook belangrijk dat goede doelen een helder jaarverslag uitbrengen. Het blijkt dat organisaties hierdoor gedwongen worden om hun acties te evalueren. "Wij willen de donateur helpen om de weg te vinden in dat woud van goede doelen. Door charitatieve clubs tot grotere openheid te dwingen, lukt het steeds beter om die organisaties onderling te vergelijken. Daar is de gever mee gebaat."

De methodiek waarvan de Kennisbank gebruik maakt, is ontwikkeld door de Erasmus Universiteit. Ten grondslag aan die methodiek liggen 26 criteria die verband houden met het resultaat dat zij boeken. Aan hoe meer criteria goede doelen voldoen, hoe groter de kans is op een grote positieve maatschappelijke prestatie. Het is een model dat voorspelt en niet naar de prestaties uit het verleden kijkt.

Deze methodiek die voor de Top-50 is gebruikt, is niet onomstreden. Na de Goede Doelen Top-50 van vorig jaar wees onder anderen Ruerd Ruben, hoogleraar effectiviteit van ontwikkelingsbeleid in Nijmegen, erop dat het bijhouden van een goede website en het uitbrengen van een mooi jaarverslag nog niet wil zeggen dat een goed doel zijn geld goed besteedt. Volgens hem zijn daarvoor grondige studies in het veld nodig. Bovendien vindt hij het onjuist dat organisaties zichzelf voor de Top-50 moeten aanmelden.

Dat is forse kritiek. Lindeboom: "Over dat laatste wil ik zeggen dat alle ruim 5500 goede doelen in onze databank een uitnodiging krijgen om mee te doen. Wat dat andere punt betreft: natuurlijk zou een uitgebreid onderzoek bij de projecten zelf een nog scherper beeld opleveren van de prestaties. Maar daadwerkelijk het veld ingaan voor controles, is niet realistisch. Veel te ingewikkeld en kostbaar. Daarom moeten we terugvallen op iets dat wel kan.

"Wat we weten, is dat er een verband bestaat tussen de kwaliteit van een organisatie en het succesvol uitvoeren van een missie. Is dat model perfect? Dat denk ik niet. Met het vergelijken van goede doelen zijn we nog te kort bezig. We hebben nog de nodige stappen te zetten."

Ontstaan Kennisbank
Kennisbank Filantropie is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk die eind 2006 van start ging. De databank verzamelt informatie over goede doelen in Nederland en levert deze onder meer aan financiële instellingen, media en brancheorganisaties, die hun klanten, lezers en leden willen informeren over goede doelen. In opdracht van Trouw leverde de Kennisbank de informatie voor het samenstellen van de top-50.

Kennisbank Filantropie is ontstaan vanuit een samenwerking tussen het Centraal Informatiepunt Goede Doelen (CIGD) en de Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF). Het CIGD is opgericht om als objectieve en onafhankelijke partij een bijdrage te leveren aan meer transparantie van goede doelen. Sindsdien heeft de databank zich gevuld met informatie van ruim 5.500 goede doelenorganisaties, die deze informatie grotendeels zelf aanleverden via een online vragenlijst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden