Weggelopen uit een andere tijd

De kunstredactie van Trouw vraagt musea een bijzonder kunstwerk uit het depot te halen dat nog nooit of lange tijd niet te zien was voor het publiek. In deze aflevering de keuze van Marianne Splint, directeur van het Gemeentemuseum Helmond.

Deze foto was haar eerste aankoop als museumdirecteur, zegt Marianne Splint. Ze herinnert zich nog hoe spannend ze dat vond. Ook omdat het om werk ging van een onbekende jonge fotograaf. Ze werd gebeld door conservator Frank Hoenjet die op de fotografiebeurs in Parijs enthousiast was geraakt over de foto's van de Fransman Nicolas Dhervillers.

Splint: "Hij vond dat we beslist deze foto en nog twee andere moesten aankopen. Ik ben meteen gaan kijken en was het met hem eens dat het een intrigerend beeld is."

Natuurlijk flitste het wel even door haar heen dat het ook een miskoop zou kunnen zijn. Maar deze fotograaf heeft zich sindsdien alleen maar verder ontwikkeld, vertelt ze. Bovendien wist ze dat haar conservator een goede neus heeft voor het ontdekken van jonge, talentvolle fotografen. "Ons aankoopbudget is maar bescheiden. We kopen wel geregeld werk van gevestigde kunstenaars, onlangs nog van Martin Parr en Ni Haifeng. Maar prijstechnisch worden die voor ons snel minder interessant. Daarom richten we ons ook sterk op jong talent. En daar zijn we best goed in geworden. Vooral dank zij Frank Hoenjet. Die had bijvoorbeeld al een tentoonstelling georganiseerd met Anton Corbijn toen die nog helemaal niet bekend was. Nu kent de hele wereld Corbijn."

In de jaren tachtig besloot het Gemeentemuseum Helmond zich niet alleen meer te richten op de stads- en streekhistorie, maar ook een verzameling (moderne) beeldende kunst aan te leggen. Later werd deze collectie uitgebreid met hedendaagse kunst met een accent op fotografie. Splint: "Fotografie is één van de drie poten onder dit museum geworden, naast de historische collectie en de afdeling Mens en Werk."

Behalve dat het werk betaalbaar moet zijn, moet het ook van hoge kwaliteit zijn. Splint: "Bij alle aankopen vragen we ons af: is dit werk zo goed dat we op termijn een solotentoonstelling kunnen wijden aan deze kunstenaar? Dhervillers heeft ons niet teleurgesteld. Hij blijft zich ontwikkelen."

Dat neemt niet weg dat deze foto sinds de aankoop alleen maar in het depot heeft gehangen. Splint: "Niemand in Nederland heeft hem nog gezien. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. We hadden ook al plannen gemaakt voor een tentoonstelling over het werk van Dhervillers, maar als voorproefje halen we dit werk nu alvast uit het depot." De directeur hoopt dat mensen er zo door geraakt worden dat ze straks ook naar de expositie komen.

Deze foto met de titel 'Priest' maakt deel uit van de serie 'My Sentimental Archives'. Die bestaat uit foto's van imponerende landschappen met bergen en bossen waarin steeds een eenzame figuur opduikt. Soms zijn het industriële of stadslandschappen met een mysterieuze schoonheid. Ze doen denken aan de sublieme landschappen van Caspar David Friedrich (1774-1840), een schilder uit de Duitse romantiek. Net als op diens schilderijen zijn de figuren in de landschappen van Dhervillers vaak in gedachten verzonken, het gezicht afgekeerd van de toeschouwer. Ze kijken naar het verre vreemde en onbekende.

Nietige figuurtjes zijn het, die op zichzelf teruggeworpen zijn in de overweldigende natuur of een desolate buitenwijk. Maar als je wat beter kijkt, wordt dat romantische beeld door Dhervillers volledig op z'n kop gezet. De figuren passen op de een of andere manier niet in de omgeving. Op sommige foto's staat bijvoorbeeld een vrouw die zo weggelopen lijkt uit een roman van Jane Austen of een negentiende-eeuws Engels kasteel. De figuren matchen niet met de achtergrond. En dat geldt ook voor de priester op deze parkeerplaats.

Wat doet hij daar? Is hij verdwaald? En waarom kijkt hij weg van ons, terwijl opvallend genoeg de pijl op het parkeerterrein naar de kijker wijst?

Splint: "Dhervillers knipt de menselijke figuren uit archieven en oude beelden en monteert ze vervolgens met Photoshop in de landschappen die hij wel zelf fotografeert. Dat botst, omdat het niet klopt. Daarmee roept hij een sfeer van vervreemding op. Maar hij laat ons ook nadenken over de vraag of we het verleden wel goed kunnen reconstrueren aan de hand van archieven. Krijg je daardoor toch niet een beperkt of eenzijdig beeld?"

Het heeft ook iets theatraals, deze priester in kazuifel als icoon uit het verleden op een donker parkeerterrein in een verlaten buitenwijk met flats. Dat theatrale is ook karakteristiek voor deze fotograaf, zegt Splint. Dat heeft te maken met zijn achtergrond. Dhervillers heeft als lichttechnicus in het theater gewerkt.

Het is de enige priester die figureert in de serie My Sentimental Archives. Dat het Helmondse museum uitgerekend deze foto heeft aangekocht, is niet alleen vanwege het intrigerende beeld, zegt Splint: "Ik denk dat een priester op zijn plaats is in dit museum in het katholieke zuiden."

Het Gemeentemuseum Helmond wijdt vanaf

15 april een tentoonstelling aan het werk van Nicolas Dhervillers. Zijn foto's waren nooit eerder in Nederland te zien. Info: www.gemeentemuseumhelmond.nl.

Afdeling

hedendaagse kunst

Kunstenaar

Nicolas Dhervillers (1981)

Titel

Priest (uit My Sentimental Archives)

Datering

2011

Afmetingen

130 x 204

Materiaal

foto op aluminium

Verwervingsinformatie

aankoop in 2012 op de fotografiebeurs Paris Photo

Depotnummer

2013-015

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden