Review

Wegfladderende papyrus

In hoeverre kunnen we bij het beschrijven van het verleden op ons geheugen vertrouwen? En wordt de perceptie van dat verleden niet evenzeer door onze verbeelding als door de strikte feiten bepaald? Vragen die centraal staan in de nieuwste historische roman, zijn derde alweer, van de Nederlander Jan van Aken.

'De dwaas van Palmyra' speelt in de eerste eeuw na Christus. Aan boord van een Egyptisch zeilschip dat traag van Klein-Azië richting Italië vaart, vertelt ene Damis, voormalig tapijtknoper uit Ninive, over de vijftien jaar die hij in het kielzog van zijn leermeester, de befaamde wonderdoener en wijsgeer Appolonius van Tyana, in het Oosten heeft rondgetrokken: van Mesopotamië tot in India.

Damis doet zijn relaas voornamelijk aan één medepassagier, de mysterieuze Agathanassa. Als journalist avant la lettre helpt deze Egyptische schone hem, al vragend, zijn reizen met Apollonius te reconstrueren. Want Damis' aantekeningen zijn tijdens een storm doorweekt geraakt en nu nog maar half leesbaar. Aanvankelijk ervaart Danis het gedeeltelijke verlies van zijn documentatie als een ramp. Maar wanneer, aan het slot van de reis, al zijn notities verwaaien in de wind, heeft hij de relativiteit van het bestaan, inclusief dat van hemzelf, leren inzien en kijkt hij onverschillig naar het wegfladderende papyrus.

In het licht van de geschiedenis lijkt immers ieder mens op een steen die, eenmaal in de rivier geworpen, al snel geen enkele kring meer achterlaat. En wie krampachtig aan het vastleggen van 'de' waarheid vasthoudt loopt het gevaar haar te verliezen.

Van alle hoofdpersonen in Van Akens roman, inclusief de verteller, is het onduidelijk waar hun realiteit overgaat in fictie en omgekeerd. Dat geldt voor Damis misschien wat minder dan voor de 'gek' uit Palmyra, waaraan het boek zijn titel ontleent. Of zijn beide inwisselbaar? Hoe dan ook, het geeft het boek een prettig spanning.

In een bedrieglijk simpele stijl wordt het verhaal verteld. En al gebeurt er in feite weinig concreets, toch verveelt het boek geen moment. Van Aken is, dat hebben zijn twee eerdere romans al bewezen, een vakman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden