Weg met de diesel, is het motto van steeds meer steden

Beeld Bart Friso

De verkoop van diesels in Duitsland is in juni met 20 procent gedaald. Na het sjoemelschandaal daalt de populariteit van deze auto's. Ook nemen landen en steden steeds meer maatregelen.

Er is niets waar de auto-industrie zo'n hekel aan heeft als verschillende overheden die met eigen regels en eigen deadlines komen om dieselauto's aan te pakken. Stuttgart, Düsseldorf, Hamburg, München, Londen, Parijs, Mexico-Stad, de staten Californië en New York, Noorwegen en Frankrijk en de Europese Unie overwegen of nemen eigen maatregelen met een eigen tijdsschema. Het is de schrik van de auto-industrie.

Het dieselschandaal van Volkswagen uit 2015 heeft de doos van Pandora geopend. Ook al geloven de meeste autofabrikanten nog heilig in de mogelijkheden om de zeer vervuilende dieselmotor om te toveren tot een veel schonere verbrandingsmotor die binnen de milieunormen blijft. Bewoners, milieugroepen, stadsbesturen, deelstaten en regeringen willen de vervuiling van vooral binnensteden zo snel mogelijk aanpakken onder het motto: de diesel de stad uit.

Volkswagen is nog steeds overtuigd van de mogelijkheden om een echt schonere dieselverbrandingsmotor op de markt te brengen. Zoals het bedrijf dat eerder ook beloofde met de BlueMotion-techniek waarmee VW de zaak beduvelde en zijn geloofwaardigheid ondermijnde. Het bleef niet bij Volkswagen alleen. Bij steeds meer automerken werd de zogenoemde sjoemelsoftware ontdekt waardoor dieselauto's weten of ze in een laboratorium op een testbank staan of op de weg rijden. In het lab rijdt de auto schoon en binnen de norm van CO2- en NOx-uitstoot. Op de weg spuiten de diesels hun luchtvervuilende stoffen er lustig uit en overschrijden de milieunormen met 1000 tot 4000 procent als het gaat om NOx.

Maatregelen

De lucht in sommige steden is op sommige dagen zo vervuild dat stadsbesturen uit zichzelf maatregelen nemen, zoals in Londen, Stuttgart, Parijs of Mexico-Stad. Ondertussen dwingen milieuactivisten maatregelen af via de rechter, zoals in Düsseldorf. Er staan rechtszaken tegen achttien Duitse steden op de rol.

De Europese Unie heeft normen gesteld tegen luchtvervuiling. Als steden daar niet aan voldoen, biedt het bewoners en actiegroepen mogelijkheden om naar de rechter te stappen. Aangezien de dieselmotoren van de oude Euro 1- tot de nieuwe Euro 6-motoren regelrechte smeerpijpen blijken te zijn, valt met het verbieden hiervan veel milieuwinst te behalen in steden.

Zo tuimelen verschillende overheden over elkaar heen met plannen voor eigen regelgeving. Deze fragmentatie ervaart de auto-industrie als vervelend, maar biedt ook kansen. Dus is er nu de roep om uniforme regelgeving en een gelijk speelveld van de auto-industrie. De doelstelling die de nieuwe Franse minister van milieu onlangs presenteerde om de verkoop van alle diesel- en benzinemotoren per 2040 te verbieden is volgens de auto-industrie enerzijds jammer, maar biedt perspectief door de lange termijn. Bovendien geldt die voor een groot gebied: Frankrijk in plaats van een stad hier en daar.

Het klinkt natuurlijk stoer deze milieutoekomstvisie van de verse Frans regering. Natuurlijk weet Parijs dat er iets moet gebeuren. Maar zij weet ook dat Frankrijk het land is met de grootste dichtheid aan dieselauto's in Europa en de Franse auto-industrie een grote werkgever is met Peugeot, Citroën en Renault. Om de Franse dieselrijder en de arbeiders in de auto-industrie niet voor het hoofd te stoten, komt het verkoopverbod pas over 23 jaar.

Centrale regelgeving

Volkswagen, Peugeot, BMW, Mercedes, Fiat en al die andere automerken zien het liefst regelgeving voor de hele Europese Unie en niet per lidstaat. Hoe verder de ingangsdatum van nu ligt, hoe langer de verbrandingsmotor nog mee kan en de auto-industrie rustig aan de toekomst van de elektrische auto kan werken.

Hoewel Volvo nu roet in het eten gooit door vanaf 2019 geen auto's met alleen maar een verbrandingsmotoren te produceren. Het bedrijf gaat voor hybride of elektrische auto's. De strijd om het toekomstig marktleiderschap op het gebied van de e-auto is daarmee meteen actueel in de auto-industrie en verkort de levensduur van de vervuilende diesel.

Noorwegen: vanaf 2025 alleen elektrisch rijden

In Oslo kwam je begin dit jaar overdag met een diesel de stad niet meer in. Deze regel werd plotsklaps ingevoerd vanwege de zeer slechte luchtkwaliteit van dat moment, mede door het koude windstille weer. De acute vervuiling zou een dermate groot gezondheidsrisico voor kinderen en ouderen met zich meebrengen dat tot het verbod van dieselauto's werd besloten. De boete voor automobilisten die toch de Noorse hoofdstad binnenreden met een diesel bedroeg 165 euro. De maatregel was tijdelijk, tot de weersomstandigheden verbeterden. Maar Noorwegen wil wel vanaf 2025 alleen nog elektrische auto's toelaten. Na 2030 moeten ook alle nieuwe schepen en veerboten emissievrij zijn. Noorwegen promoot al lang de verkoop van elektrische auto's met allerlei belastingvoordelen. Dat werkt. Nergens anders in Europa rijden zoveel elektrische auto's afgezet tegen het inwoneraantal.

Nederland: wachten op nieuwe regering

In Nederland zijn nog niet zoveel maatregelen genomen tegen vieze dieselauto's. Alleen in Rotterdam en Utrecht zijn oude dieselpersonenwagens niet welkom, maar verder overal. Vorig jaar stemde wel een meerderheid in de Tweede Kamer voor een verbod op de verkoop van nieuwe auto's die rijden op diesel of benzine, maar minister Henk Kamp van economische zaken wilde deze motie niet uitvoeren. Mogelijk ligt de optie van een verbod na 2025 wel op tafel van de partijen die een regering trachten te vormen. De groene afdelingen van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zien dat namelijk wel zitten. Het kan ook dat er wordt gewacht op wat de EU doet. Meerdere landen zoals bijvoorbeeld Zweden sturen erop aan dat de Europese Unie vanaf 2025 dieselauto's gaat verbieden. Dan hoeven landsbesturen geen vieze handen te maken.

Duitsland: geen diesels in de stad bij fijnstofalarm

In Duitsland zijn diesels erg populair. Maar door de slechte luchtkwaliteit in veel steden neigen steeds meer steden ertoe de dieselrijder de toegang tot de stad te ontzeggen als er te veel fijnstof in de lucht zweeft. Stuttgart, thuisbasis van Mercedes en Porsche, wil vanaf 2018 geen diesels meer toelaten als de stad kampt met smog. Opmerkelijk is dat Stuttgart ook geen redelijk nieuwe dieselauto's uit 2015 wil toelaten. Bij fijnstofalarm mogen alleen automobilisten met Euro 6-motor nog de stad in. In andere Europese steden worden ook oude dieselwagens verboden, maar de nieuwste en schonere auto's niet. München, Hamburg en Keulen kampen ook met ernstige luchtvervuiling. München moet van de rechter voor het einde van dit jaar een plan klaar hebben om diesels te weren in de stad.

Parijs, Madrid, Athene en Mexico-stad: dieselverbod vanaf 2025

De burgemeesters van Parijs, Mexico-Stad, Madrid en Athene maakten eind 2016 gezamenlijk bekend dat ze vanaf 2025 een verbod op dieselauto's willen in de stad om de luchtkwaliteit te verbeteren. Tegelijkertijd zullen ze investeren in de aanwezigheid van schoon openbaar vervoer en goede fiets- en wandelpaden. Zij deden de toezegging op een bijeenkomst waar bestuurders van 86 grote steden uit de hele wereld praten over milieu en klimaat. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) sterven er jaarlijks 3 miljoen mensen aan de gevolgen van vervuilde lucht. De steden met veruit de zwaarste luchtvervuiling liggen allen buiten Europa. De toptwintig van de WHO bestaat op twee na geheel uit steden in Zuid-Azië. De nummer één is Delhi. De Indiase hoofdstad werkt hard aan milieumaatregelen, maar de resultaten zijn daar tot nu toe gering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden