Wees toch geen botsauto!

Laurens de Koste van de Paschalisschool in Den Haag laat zien hoe, volgens hem, sommige inheemse volken elkaar groeten. Linde Tangelder, met rechts naast haar Victorina Dumoulin, en Just Hopmans kijken toe. (FOTO'S JOÿL VAN HOUDT) Beeld
Laurens de Koste van de Paschalisschool in Den Haag laat zien hoe, volgens hem, sommige inheemse volken elkaar groeten. Linde Tangelder, met rechts naast haar Victorina Dumoulin, en Just Hopmans kijken toe. (FOTO'S JOÿL VAN HOUDT)

Etiquette-expert Reinildis van Ditzhuyzen wil met haar KinderDitz na volwassenen nu ook kinderen goede manieren bijbrengen. 'We benadrukken de spontaniteit veel te veel.'

Het invoeren van het verplichte schooluniform op Nederlandse scholen is nog niet zo’n gek idee, vindt etiquette-deskundige Reinildis van Ditzhuyzen. „Ook zo’n dagopening, waarbij alle kinderen verzamelen, opstaan en het hoofd van de school groeten, schept duidelijkheid. Op Britse en Duitse scholen gaat het daardoor rustiger aan toe, daar ben ik van overtuigd”, zegt ze met een blik op het ravottende grut op het schoolplein van de Haagse Paschalisschool, waar ook haar drie eigen nu grote kinderen zaten.

„Natuurlijk vinden kinderen strenge regels vervelend, maar dat is ook omdat ze het van huis uit niet gewend zijn. Britse kinderen weten niet beter.”

Van Ditzhuyzen is schrijfster van de DikkeDitz, een eigentijdse bewerking van de klassieker ’Hoe hoort het eigenlijk?’ van Amy Groskamp-ten Have uit 1939. Inmiddels is de DikkeDitz zelf, met 34 herdrukken, ook al een klassieker en geldt Van Ditzhuyzen als de expert op het gebied van goede manieren.

Deze week kwam van haar hand de KinderDitz uit, een vrolijk boekje waarin in kindertaal beschreven staat hoe je je gedraagt aan tafel, op school en in de bus. Het is bedoeld voor de hoogste klassen van de basisschool, vandaar ook de boekpresentatie op de Paschalisschool in het nette Benoorderhout. De gemeentes Den Haag, Rotterdam en Dordrecht gaan een paar duizend exemplaren uitdelen op scholen.

Van Ditzhuyzen: „Onbeschoftheid geldt als ergernis nummer één. Denk aan de middelvingers op straat, deuren die dicht geklapt worden voor iemands neus, troep op straat, afijn, u kent het wel. 61 procent van de mensen denkt dat de hedendaagse verruwing der zeden komt door een gebrekkige opvoeding.”

Of haar KinderDitz daar iets aan gaat veranderen, weet Van Ditzhuyzen natuurlijk ook niet. „Ik heb dit nu geprobeerd, ik ben heel benieuwd hoe het uitpakt. Goede manieren moet je met de paplepel binnen krijgen. En juist dat gebeurt tegenwoordig minder dan vroeger. Zie dit dan maar als een soort papieren paplepel.”

Kinderen zijn van nature spontaan en dat is leuk, vindt Van Ditzhuyzen. Maar: „Je moet kinderen wel leren dat ze niet altijd en overal meteen kunnen doen wat ze zelf willen. Ik zeg niet dat de zo geprezen mondigheid van nu helemaal verkeerd is, ik zeg wel dat het evenwicht zoek is.”

Van Ditzhuyzen sprak met leerkrachten en leerlingen van verschillende Haagse scholen. „Een leerkracht vertelde dat ze met de klas een rondleiding kreeg in een museum. De suppoost vroeg of ze het leuk hadden gevonden: ’Nee niks aan’, zei er een. Dat moeten ouders ze afleren, dat is gewoon onbeleefd. Nu zijn we te veel bezig met het benadrukken van die spontaniteit.”

Je moet ze uitleggen waarom er regels zijn. „Hoe vaak je niet ziet dat jongeren bij de kassa afrekenen, terwijl ze staan te bellen, ongelooflijk. Dat moeten ze echt snappen dat dat niet kan. Hoe denk je dat het winkelpersoneel zich voelt?”

Door de reacties op de DikkeDitz heeft Van Ditzhuyzen gemerkt dat ouders onzeker zijn over hoe het hoort. „De kinderen van de hippiegeneratie hebben de vanzelfsprekende basisregels zelf niet meegekregen en kunnen die dus ook niet aan hun kinderen overdragen. Het is als met fietsen: als je steeds moet nadenken hoe je ook alweer je voeten op de trappers zet, is dat zeer lastig.”

Etiquette is dan ook allerminst oubollig, zegt Van Ditzhuyzen altijd. „Regels stroomlijnen het menselijk verkeer. Ze ’houden de boel bij elkaar’, om burgemeester Cohen van Amsterdam maar eens te citeren. ’Wees geen botsauto’, houd ik de kinderen voor.” Overigens beperkt ze zich tot de echte wereld; internet, denk aan cyberpesten, laat ze buiten beschouwing.

School speelt een belangrijke rol. Als het gaat om regels, zijn juist zwarte scholen meestal strikt, zag Van Ditzhuyzen. Juist vanwege de diversiteit zijn regels er belangrijk. „Op de school het Palet in de Haagse Schilderswijk moeten kinderen vanaf groep drie u zeggen. Voor het groeten zijn regels, ’oogjes’, zegt de juffrouw als een kind goedemorgen zegt zonder haar aan te kijken. Toen ik daar op de gang stond zag ik hoe die uitpakken: twee klassen passeerden elkaar en het ging geruisloos.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden