Opinie

Wees over euthanasie duidelijk én pastoraal

"De discussie over de grenzen en mogelijkheden van euthanasie moet gevoerd worden." ©ANP

Staan pastoors, dominees en artsen te veel onder druk om 'mee te werken' aan euthanasie? Nee, vindt een huisarts. Ja, stelt een pastor.

De Nederlandse bisschoppen vinden dat een kerkelijke uitvaart na euthanasie niet in alle gevallen is uitgesloten omdat iemand ten tijde van zijn keuze door emoties, angst en stress overmand kan zijn. Dan was hij in zijn innerlijke vrijheid beperkt en daarmee de toerekenbaarheid van de daad verminderd, aldus hun verklaring.

Dit gaat niet op. In de zorgvuldigheidseisen voor uitvoering van euthanasie staat namelijk dat er sprake moet zijn van een verzoek dat vrijwillig is (en dus niet op grond van verminderde vrijheid en toerekenbaarheid) en weloverwogen (en dus niet op grond van angst en emoties). En dat het daarbij gaat om uitzichtloos en ondraaglijk lijden.

Geen behandelend arts zal euthanasie verlenen als het verzoek alleen is ingegeven door angst, stress of emotie. Een SCEN-arts (die als tweede arts beoordeelt of aan alle zorgvuldigheidseisen is voldaan) zal dan constateren dat het geen vrijwillig en weloverwogen verzoek is.

In mijn werk als SCEN-arts valt het me op dat mensen die een euthanasieverzoek doen daar juist zo rustig en gedecideerd over zijn. Blij dat het lijden niet langer hoeft te duren. Geen stress, geen angst, wel emoties, maar dan vanwege het afscheid moeten nemen van dierbaren.

Het is een besluit dat niet 'even' of lichtvaardig genomen wordt. Er gaan vele intensieve gesprekken met arts en familie aan vooraf. Ik heb groot respect voor mensen die zo'n besluit durven nemen en naasten die iemand durven laten gaan, uit liefde, om iemand meer leed te besparen.

De 'escape' van de bisschoppen is dus niet aan de orde. Wat dan wel? Wat ik miste in het hele verhaal over 'Liempde' is de pastorale zorg. Aan een uitvaart gaat toch hoop ik wel een periode van pastorale zorg vooraf? Gesprekken met de zieke en de naasten, over de naderende dood, geloof en gelovig leven? In zo'n gesprek kan de pastoor toch duidelijk maken wat zijn standpunt is en dat euthanasie volgens de leer van de kerk verboden is? Maar daarom kan hij de zieke en diens naasten toch wel pastoraal blijven begeleiden en nabij zijn?

Voor alle duidelijkheid: de discussie over euthanasie, over de grenzen en de mogelijkheden, moet gevoerd blijven worden. Ik ben ook niet gelukkig met het steeds verschuiven van de grenzen, vooral niet als het om 'ouderdom-met-kwalen' en over 'klaar met leven' gaat. Ik hoop dat we met respect voor elkaar een goede weg vinden om door te gaan. En dat voor- en tegenstanders naar elkaar luisteren. Dat er plaats is voor nuances en niet alleen voor strenge regels. Ook in religieus opzicht, want wie heeft de waarheid? Laten we 'niet uit elkaars genade vallen en doelloos en onvindbaar zijn' om het met Huub Oosterhuis te zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden