COLUMN

Wees blij met de achterkamertjes

Beeld Maartje Geels

Regeren is niet leuk meer. Dat was het al niet de laatste ruim tien jaar, want regeren betekent sindsdien steevast groot verlies bij de volgende (en tussentijdse) verkiezingen. Nu is er echter inmiddels geen enkele waardering meer als je als coalitie een intern conflict met crisisachtige elementen weet te overwinnen.

Het compromis dat de vierpartijencoalitie uiteindelijk wist te vinden rond de hier verblijfsstatus zoekende kinderen en hun familie werd door partijen zonder regeringsverantwoordelijkheid onmiddellijk afgedaan als ordinaire koehandel.

Onderwijl mogen degenen die nog wel geloven in het stelsel van evenredige vertegenwoordiging dankbaar zijn dat partijen nog compromissen sluiten. Of ze dat nu doen om de zaak zelf vooruit te helpen, dan wel vanuit het besef dat politiek maken in Nederland altijd en overal betekent dat je gedwongen bent tot een vergelijk te komen met anderen.

Compromissen worden meer en meer onder een vorm van dwang gesloten. Was er geen vergelijk mogelijk over het kinderpardon, dan had Mark Rutte het ontslag van zijn kabinet bij de koning kunnen gaan aanbieden en zou dat pardon, zoveel is wel duidelijk, de daaropvolgende dag alsnog door een Kamermeerderheid zijn afgedwongen. Het netto-resultaat in dat geval: een kinderpardon, nieuwe verkiezingen en de laatste verkeken kans (om met Gert-Jan Segers te spreken) voor het politieke midden om te bewijzen dat er nog enige politieke kracht van uitgaat.

Moderne profeten

Compromissen worden kortom niet langer gesloten om de zaak waar het om gaat vooruit te helpen of omdat partijen de zaak geen crisis waard vinden, maar omdat de politiek anders verzeild raakt in een totaal onbekende situatie. Uiteraard, er zullen in dat geval nieuwe verkiezingen volgen, maar wat gebeurt er daarna?

De kans dat het politieke midden (opnieuw Gert-Jan Segers) een nieuwe kans krijgt is niet al te groot. Sterker, als we voor het gemak even alle partijen van VVD tot en met GroenLinks tot het politieke midden rekenen, dan moet je maar afwachten of deze zes (!) partijen nog een Kamermeerderheid zullen halen. Een zespartijenkabinet en nog een minderheidskabinet, is het inderdaad mogelijk?

Een links alternatief is er niet. Ondanks alle zware woorden en nergens op gebaseerde eisen vanuit het kamp ter linkerzijde slagen SP, GroenLinks en PvdA (vooruit, we doen niet moeilijk en rekenen de Partij voor de Dieren er gemakshalve ook bij) er na anderhalf jaar kabinet-Rutte III niet in een geloofwaardig, laat staan serieus alternatief te bieden voor deze coalitie.

Nederland laat politiek links voorlopig links liggen, al weet populistisch rechts er, ondanks indrukwekkende cijfers in allerlei peilingen, ook niet van te profiteren. Een kwart van het electoraat, hooguit. Meer weten Wilders en Baudet als moderne profeten van de volkswil niet te mobiliseren.

De kiezer is links en rechts tegelijk. Geen partij of geen blok van partijen die daar vooralsnog een antwoord op heeft, dan wel deze groep echt weet aan te spreken.

Wees, mocht u het representatieve stelsel nog een warm hart toedragen en experimenten met andere vormen van een politiek stelsel vreest, dus blij met de compromissen die in allerlei achterkamertjes gevonden worden. Of het nu koehandel is, dan wel een gedrocht. Het stelt de mogelijkheid dat we in allerlei ongewisse situaties terecht komen tenminste weer voor een onbepaalde periode uit.

Alle columns van Lex Oomkes

Oomkes is commentator van dagblad Trouw en schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden