Wees blij dat de stal wordt uitgemest

Hoe groot is het dopingprobleem in het Nederlandse wielrennen? Na een half jaar onderzoek presenteert oud-minister Sorgdrager waarschijnlijk morgen haar rapport. Wat zouden de aanbevelingen moeten zijn? Trouw vroeg het alvast een aantal deskundigen.

Joep Scholten
Een middagje Olympia's Tour een paar weken terug was voor schrijver Joep Scholten opnieuw de bevestiging van zijn opvatting dat de wielerwereld 'een gesloten wereldje is'. Als je wilt breken met de oude cultuur dan zou hij op de plaats van de commissie-Sorgdrager willen pleiten voor het screenen van het wielermilieu.

"Ik reed die dag een gastenauto met vips. Wat meteen opviel was dat het altijd dezelfde figuren met een bedenkelijke reputatie zijn die ongestoord hun gang kunnen gaan. Ik ben er een groot voorstander van dat wie de pretentie heeft om met jonge renners aan de slag te gaan - trainers, verzorgers -zijn houding tegenover foute middelen verduidelijkt en stelling neemt. Het zou een dwingende maatregel moeten zijn in de aanbevelingen van Sorgdrager, oppert de 65-jarige oud-renner. Dikke kans, stelt de auteur van de wielerroman 'Amarcordsneeuw', dat een hoop oud-coureurs, tegenwoordig ploegleiders, alsnog door de mand vallen.

"Tristan Hoffman, Servais Knaven, Jeroen Blijlevens en Erik Dekker houden allemaal angstvallig hun geschiedenis voor zich, bang voor hun positie." Hun houding is vergelijkbaar, zegt Scholten, met die in de medische wereld. Hij was 35 jaar lang artsenbezoeker en stuitte daar op veel 'verkeerde broeders'. "Vraag als Blanco bijvoorbeeld eens mannen als Jans Koerts of Peter Winnen als uithangbord, zij die toegaven uit de pot te hebben gesnoept. Daarmee geef je een helder, duidelijk signaal af. Bij een Hennie Kuiper (reed jarenlang gasten rond voor de Raboploeg, red.) vraag je je altijd af wat hij heeft geweten van het dopinggebruik van Lance Armstrong toen hij zijn ploegleider was bij Motorola."

Peter Winnen
De schrijver en twee keer winnaar op Alpe d'Huez, hoort iets te vaak dat het lek boven is. Winnen: "Ik zou bovenal willen dat zo'n aanbeveling oproept tot een mentaliteitsverandering bij topwielrenners. Jonge renners roepen dat de sport van tegenwoordig 'clean is want de tests zijn zo goed'. Dat vind ik een zwaktebod." Zie de Giro. Drie weken Italië bleken goed voor minstens twee dopinggevallen.

"Die jonge generatie roept mij iets te hard dat het allemaal tot het verleden hoort. Dat gaat mij te snel. Je kunt volgens mij beter roepen dat je blij bent dat de stal eens grondig wordt uitgemest." Winnen was een van de eersten die zijn dopinggebruik openbaar maakte. Hij bundelde zijn columns over dit onderwerp recentelijk in boekvorm. 'God of duivel' handelt over de duistere wereld van doping. Winnen noemt een nieuwe 'mind set' in het wielermilieu een lastige uitdaging maar niet onmogelijk. "In de jaren 90 en daarna hebben ploegleiders en renners elkaar enorm opgejut. En toch deed negentig procent het met tegenzin. Uiteindelijk is het maar een kleine groep ijskoude lui die tot het uiterste gaat. De rest heeft zich laten gijzelen. Dat biedt nog wel hoop. Het probleem daarbij is wel dat als er een nieuw medicijn opduikt het hele spel misschien weer van voren af aan begint."

Winnen blijft hoopvol. "Al enige tijd heb ik 't idee dat er iets gaande is in het peloton. Dat lees je terug in de uitslagen. Als oud-renner heb je toch ook een beetje een timmermansoog. Ik zie namelijk niet echt rare dingen. Het is nog maar af en toe dat ik denk 'oh, hier komt het volgende schandaal aan'."

Gerrie van Gerwen
Als teammanager ondervond hij bij het Duitse Milram hoe heftig het kan stormen als je verzeilt raakt in een dopingverhaal. Van Gerwen restte in 2008 niets anders dan vedetten Alessandro Petacchi en Igor Astarloa op staande voet te ontslaan nadat ze waren betrapt op doping. Je kunt het geen exclusief Nederlands probleem noemen, stelt Van Gerwen. Doping gaat over de grenzen. "Ik zou het in het rapport veel breder trekken dan nu. Een voorbeeld: de enorme cultuurverschillen. In Spanje ben je slachtoffer van een dopingcontrole, hier een crimineel. Dat zijn allemaal complicerende factoren die een oplossing in de weg staan als je een eigen Nederlandse aanpak nastreeft."

Van Gerwen was een van de eersten die vrijwillig naar de commissie stapte. "Nee, ik had niets te bekennen", lacht hij. "Wat ik hoopte was het landschap te schetsen hoe 't wielrennen in elkaar stak."

Een actief anti-dopingbeleid ten spijt, ervoer Van Gerwen in 2010 dat Duitsland zijn neus vol had van doping. Sponsoren staken hun geld liever in andere sporten. Van Gerwen moest de stekker uit Milram trekken. "De wielersport heeft een slecht imago, niet geheel ten onrechte. Maar hoe zit dat met andere sporten? Wordt er met gelijke maat gemeten? Sport is sport. Gelijke monniken, gelijke kappen, vind ik. Ik ben voorstander van een breed onderzoek naar de volledige sportwereld. De olievlek is namelijk veel groter, aangezien artsen en verzorgers regelmatig in andere sporten actief zijn."

Adam Cohen
De hoogleraar aan het Leidens Centre for Human Drug Research, waagde in het heetst van de dopingdiscussie in december vraagtekens te plaatsen bij de werking van epo. Hij noemde de fundering waarop het farmaceutische middel op de dopinglijst staat, wankel. Aan het wetenschappelijk bewijs rammelt te veel om te kunnen concluderen dat epo sporters een voorsprong geeft. "Het zal er vast niet instaan, maar een van de aanbevelingen van Sorgdrager zou moeten zijn om de effecten van doping goed in kaart te brengen. Werken al die middelen die sportartsen in die jongens stoppen? Ik heb ooit bij de commissie die ging over legalisering van cannabis gezegd dat je eerste taak is alles te onderzoeken. Dat weet je ook of je het moet verbieden of vrijgeven", meent hoogleraar Cohen. Uit zijn onderzoek bleek dat de gevaren van medicamenten nauwelijks een rol spelen in de voorlichting gericht op het voorkomen van dopinggebruik. Volgens de hoogleraar zou Sorgdrager er een prominente plek voor moeten inruimen in het advies. Cohen vreest dat het rapport echter de geijkte paden bewandelt. "Straks wordt er een campagne opgezet en geven wij veel geld uit aan preventie. De standaard dingen, zeg maar. Het probleem is dat je daarmee met veel woorden blijft roepen dat er middelen zijn waarmee het mogelijk is te winnen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden