Weerzien met Hanneke

Bij het herdenkingsconcert 'Er reed een trein naar Sobibor', onlangs in de Oosterkerk in Elburg, zag ik haar terug. Het concert was aangrijpend geweest en troostend, de kerk met zeshonderd mensen tot de laatste plaats gevuld. Jules Schelvis had zijn ervaringen voorgelezen, het Nationaal Symfonisch Kamerorkest had gespeeld, Grieg, Bach, Elgar. Dirigent Jan Vermaning had gedirigeerd.

Hem was aan het slot de Rachel Borzykowski-penning uitgereikt, (vernoemd naar de jonge, in Sobibor om het leven gebrachte echtgenote van Jules Schelvis), voor zijn inspanningen om de herinnering aan dat vernietigingskamp levend te houden. Ik wist hoe dat voelen moest, ik kreeg hem zelf ooit, het was tamelijk overweldigend.

Na afloop, bij de uitgang naar de hal, zag ik haar. Ze kwam in haar rolstoel de kerkruimte uitgereden. Hanneke. Een grote lach op haar gezicht bij het weerzien. Ik zakte even naast haar door de knieën, we wisselden enkele woorden.

Ik kende haar van een reis naar Sobibor, drie jaar geleden. In het vernietigingskamp aan de oostgrens van Polen verloor ze haar grootmoeder van moederszijde en een oudtante.

Zijzelf, ze is geboren in 1935, kwam de oorlog goed door, haar moeder was wel langere periodes uit zicht, maar overleefde. Haar niet-Joodse vader was journalist en schrijver, en niet de minste. Piet Bakker schreef het beroemd geworden 'Ciske de Rat', dat clandestien tijdens de oorlogsjaren verscheen.

Iets van zijn schrijftalent was op zijn dochter overgegaan, want onlangs, kort voor ik haar weer zag, ontving ik via de post van haar een bescheiden verhalenbundel, onder de titel 'Klein formaat'. 'Voor Wim, mijn wodka-maatje' had ze er voorin geschreven, een verwijzing naar een hartverwarmende avond in het Poolse Chelm, waar de drank rijkelijk had gevloeid.

De bundel, onder haar geboortenaam Hanna Bakker, verraste me, ik wist niet dat ze schreef, zoals er zoveel was dat ik niet van haar wist en toen ik er in begon te lezen was ik nog meer verrast. Het was prachtig.

Korte, milde impressies schreef ze, over het stukje tuin bij haar huis, over haar exotische voorouders uit Bohemen, die haar belangstelling voor het verdwenen Jodendom in Midden-Europa wekten, over haar jaren in de Jordaan, over de muziek van Bártok, over de keerkom in het kanaal waarop ze uitzicht heeft.

Af en toe kwam de rolstoel voorbij.

Van haar vriendin Rozette Kats, die haar bemoedigde te schrijven en die het voorwoord schreef, hoorde ik dat Hanneke was geboren met scoliose, en dat ze haar jeugd in een gipsbed had doorgebracht, en geen middelbare school had doorlopen. In haar werkzame leven was ze pianolerares geweest, in alle bescheidenheid, een bescheidenheid ook over het muzische talent waarover ze beschikte.

Haar bundel verscheen in eigen beheer, via een Zwolse drukker, maar met het ISBN nummer 978-90-9027698-4 zodat, zoals Rozette zei, in ieder geval een exemplaar voor de eeuwigheid is opgenomen bij de Koninklijke Bibliotheek.

En nu is er in een krant over geschreven.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden