Weerstand tegen data-opslag groeit

Beeld Getty Images

De overheid gedraagt zich als Big Brother, zeggen tegenstanders. We proberen alleen levens te redden, zegt de minister. De tegenstanders hebben de slag gewonnen nu de Eerste Kamer volgende week tegen het Elektronisch Patiëntendossier (EPD) zal stemmen. Een belangrijke reden: de privacy van de patiënten is niet gegarandeerd.

Het is niet de eerste keer dat de Eerste Kamer aan de rem trekt omdat de privacy van de burgers niet is gewaarborgd. Zo hadden de senatoren eerder kritiek op de verplichte invoering van de 'slimme meter', een apparaat dat het energieverbruik digitaal bijhoudt - en inzichtelijk maakte voor derden. Ook zorgde de Eerste Kamer ervoor dat gegevens van telefonisch en internetverkeer korter worden bewaard.

Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), ziet nog geen einde aan de neiging van de overheid om gegevens van burgers te verzamelen - en te gebruiken. "De overheid heeft de onlogische neiging om een databank te beginnen als er een probleem is. Het is haast een pavlovreactie: als we maar gegevens verzamelen, dan is het opgelost. Maar als je een speld zoekt, is het niet effectief er eerst een hooiberg omheen te bouwen."

En dat terwijl de weerstand tegen gegevensopslag in de samenleving groeit, zegt Kohnstamm. "Door de discussie rond het EPD en de ov-chipkaart rijst de vraag: is het wel wenselijk wat we aan het doen zijn? Het leeft meer dan bestuurders ons willen doen geloven."

Wat is nu het probleem met het verzamelen van informatie door de overheid? Een elektronisch dossier is toch erg handig voor artsen? Ja, zegt Corien Prins, hoogleraar recht en informatisering en lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), maar er zijn gevaren. "Neem een arts, die gegevens verzamelt over een patiënt. De arts kent de context van die gegevens; de patiënt zit tegenover hem. Als die gegevens vervolgens in een databank terechtkomen, is die context weg. De kwaliteit van de informatie gaat dan sterk achteruit."

Dat is misschien nog niet eens zo erg als de informatie alleen van arts tot arts gaat. Maar dat is niet per se het geval, zegt Prins. "Het EPD is eigenlijk geen databank, maar een koppelsysteem. Het verbindt informatie uit regionale databanken aan elkaar. En daar houdt het niet op. Het is heel goed denkbaar dat het EPD aan het Elektronisch Kind Dossier gelinkt zou gaan worden. En dan komt de informatie terecht bij jeugdzorg, die niet op gezondheid maar op handhaving is gericht."

Ten slotte is er het risico dat dergelijke informatie bij private partijen terechtkomt. Prins: "Bij het EPD stonden de zorgverzekeraars al te trappelen natuurlijk."

De iOverheid, noemt de WRR deze informatie-overheid in een onlangs verschenen rapport. De volgende stap, zegt Prins, is dat de overheid zelf beseft dat het een iOverheid is. Want: "Doordat al die grenzen tussen databanken vervagen, is er niemand die zich verantwoordelijk voelt voor de kwaliteit van de informatie die gedeeld wordt. En is er niemand die aan de rem kan trekken en zeggen: misschien moeten we dit níet weten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden