Weergaloze theatermagie

The Master and Margarita
Complicite. Regie Simon McBurney. T/m 23-6 in Rabozaal Amsterdam. www.hollandfestival.nl

En weer lukt het hem, de Britse theatermaker Simon McBurney. Van de gecompliceerde roman 'De Meester en Margarita' (1939) van Michail Boelgakov maakt hij een overrompelende theaterbewerking.

Bij een roman als deze, met in elk geval al drie verschillende, bizarre verhaallijnen, verwacht je veel kunst- en vliegwerk. De hele stad Moskou wordt door duivelse manoeuvres op zijn kop gezet, Margarita laat zich tot Satanskoningin kronen om haar geliefde, de Meester, te redden, die in een psychiatrische inrichting verblijft omdat hij een zeer eigenzinnige kijk op Pilatus en Christus heeft geschreven.

McBurney doet dat alles zonder schroom. Omdat de in 1940 overleden en door censuur gehinderde Boelgakov zijn roman niet heeft voltooid, heeft McBurney de vrijheid genomen om eenheid te creëren. Over de details valt te twisten, en of je alles snapt als je het boek niet hebt gelezen, is de vraag. Maar de zwier waarmee de regisseur alles met elkaar verbindt, leidt tot een even verrukkelijk als heftig theaterspektakel. Luchtig én diepgravend.

Geldt het boek als een satire op de Sovjet-Unie onder Stalin, dan lijkt de openingsscène met zestien acteurs in grauwe kleding op een rij van keukenstoelen dat meteen te bevestigen. Fijntjes wordt die veilige afstand echter even later verkleind door een schijnbaar achteloze toespeling op het Amsterdamse Vondelpark.

Deze 'Meester en Margarita' gaat over ons allemaal, en McBurney zet nog een stap verder. Mocht je al even denken: hé, wat lijken Satan en de Meester qua gestalte op elkaar, of: grappig dat de verraderlijke vriend van de Meester door dezelfde acteur als die van Judas wordt gespeeld, dan is dat geen toeval.

Overtuigend laat deze voorstelling voelen hoe onverbrekelijk goed en kwaad, geloof en ongeloof met elkaar verbonden zijn. Geen Christus zonder Satan en omgekeerd. Met de zestien stoelen, een enkel schuifwandje, een loket dat ook zomaar een moordende tram kan worden, met een fabelachtige belichting en scherpe projecties maakt McBurney daar een betoverende parabel van.

Het speelse gemak waarmee hij grote begrippen als hebzucht, hypocrisie, bureaucratie neerzet, raakt. Met een zich telkens weer formerende queue bijvoorbeeld. Of met de beelden en transformaties waarmee hij niet alleen het magisch realisme van de roman, maar ook vermeende antitheses vormgeeft.

Weergaloze theatermagie. Drieënhalf uur en geen seconde te lang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden