Weer vallen twee Indiërs ten prooi aan een lynchpartij na opruiende appjes

Studenten betogen voor gerechtigheid na de moord op twee jonge mannen in Karbi Anglong. Ze willen dat de daders worden gearresteerd.Beeld AFP

De Indiase politie pakt zeker achttien mensen op voor het lynchen van twee mannen. Door geroeptoeter op sociale media werden ze aangezien voor kinderontvoerders.

De twee jonge Indiërs konden niet vermoeden dat ze het met de dood zouden bekopen toen ze vrijdagavond met hun auto in het afgelegen dorpje Karbi Anglong stopten om de weg te vragen. Het plaatsje in de noordoostelijke deelstaat Assam was toevallig in de ban van een gerucht over kinderontvoerders, dat zich had verspreid via WhatsApp. De dertigjarige Abhijit Nath en de 29-jarige Nilotpal Das werden ter plekke door een grote menigte doodgeslagen.

Op een video, die zich afgelopen weekend snel verspreidde op Indiase sites, was te zien hoe Das de meute nog smeekte om hem te laten leven. "Dood me niet, alsjeblieft, sla me niet. Ik kom hier uit Assam, laat me alsjeblieft gaan."

Familieleden reageerden ontdaan op de lynchpartij. "Het brak ons hart toen we zijn gehavende lijf zagen", vertelde Naths zus Namrata met betraande ogen aan The Times of India. "Die boosdoeners hadden zo erg in zijn gezicht gestoken dat het voor ons zelfs moeilijk was om hem te herkennen."

Snoepjes

In India verspreiden zich via WhatsApp wilde geruchten over kinderontvoerders, die volgens sommige verhalen zelfs kinderhoofden zouden inslaan en hersenen zouden verorberen. Dit leidt tot hysterische lynchpartijen, die afgelopen maand aan al zeker vijf mensen het leven hebben gekost.

Zo werd in de zuidelijke deelstaat Tamil Nadu een 55-jarige vrouw gedood omdat ze volgens WhatsApp-berichtjes snoepjes had gegeven aan kinderen. En in de stad Bangalore werd een man vastgebonden en met cricketbats doodgeslagen omdat hij kinderen chocolaatjes zou hebben gegeven. "Als geruchten via sociale media beginnen te circuleren, kost het enige tijd om er helemaal een eind aan te maken", verzuchtte politiefunctionaris Mukesh Agarwal tegen de BBC.

De incidenten laten zien hoe India worstelt met de schaduwzijde van sociale media. In het Westen liggen tot nu toe vooral Twitter en Facebook onder vuur vanwege haatzaaierij en politieke manipulatie. In India ligt ook WhatsApp onder het vergrootglas. De berichtendienst heeft in India ruim 200 miljoen gebruikers, meer dan in welk land ook. En net als in landen als Brazilië en Indonesië versturen gebruikers in India via WhatsApp niet alleen berichtjes, maar ook allerlei nieuwtjes.

Nucleaire kettingreactie

Maar dat maakt WhatsApp, net als Twitter en Facebook, vatbaar voor misbruik en desinformatie, zeker in een relatief arm land als India, waar veel mensen niet erg vaardig zijn in het herkennen van nepnieuws. Dit probleem wordt nog verergerd doordat gebruikers bij WhatsApp gemakkelijk anoniem kunnen blijven, alleen herkenbaar aan een telefoonnummer. Als een bericht eenmaal wordt doorgestuurd, is niet meer te zien waar het vandaan komt. En omdat mensen vaak lid zijn van meerdere groepen, krijgen ze sommige berichten meermaals, waardoor ze nog meer geneigd zijn aan te nemen dat ze kloppen. "WhatsApp werkt als een nucleaire kettingreactie", aldus een Indiase oppositiewoordvoerder onlangs.

In Guwahati, de hoofdstad van de deelstaat Assam, gingen mensen afgelopen weekeinde woedend de straat op om gerechtigheid te eisen voor de lynchpartij in het dorp Karbi Anglong. In de hoop de gemoederen enigszins te bedaren, legden de autoriteiten mobiel internet tijdelijk plat. Justitie in de deelstaat kondigde bovendien aan dat zij een nieuwe cybereenheid opzet om sociale media in de gaten te houden.

En de politie arresteerde zeker achttien mensen op verdenking van betrokkenheid bij de lynchpartij en het verspreiden van het nepnieuws over de kinderontvoerders. Deelstaatpremier Sarbananda Sonowal riep de bevolking nog eens op om 'niet ten prooi te vallen aan geruchten'.

Overheid blokkeert internet 

Of misinformatie op sociale media leidt tot meer haat en geweld is onduidelijk. India kampte altijd al met spanningen door verschillen in etniciteit, religie en kaste. Maar sociale media fungeren in veel landen duidelijk wel als roeptoeter voor onruststokers.

Tot bezorgdheid van activisten voor een vrij internet kiezen overheden er bij onrust ook vaker voor om het internet te blokkeren. Het afgelopen jaar gebeurde dit in onder meer Egypte, Ethiopië en Burma. Volgens de site internetshutdowns.in werd het web in India vorig jaar zeventig keer geblokkeerd. Dit jaar was al zestig keer raak. Vooral in het onrustige Kashmir wordt het internet vaak stilgelegd.

Lees ook: Premier van India heeft zijn eigen app én zijn eigen datalek

Het Facebookschandaal heeft India bereikt, maar ook Narendra Modi's eigen app tapt persoonsgegevens af. En zijn app kan afluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden