Wetenschap

Wéér sneuvelt een psychologische theorie

null Beeld AFP
Beeld AFP

Denken aan de Tien Geboden maakt mensen bij nader inzien toch niet eerlijker, zeggen onderzoekers.

Redactie

Herinner iemand aan het woord van God, en er is weinig kans dat hij tijdens een spelletje nog vals speelt. Van de Tien Geboden als 'moreel geheugensteuntje' word je eerlijker, concludeerden drie Amerikaanse psychologen na een experiment in 2008. Hun theorie: de mens speelt alleen vals als hij of zij dit voor zichzelf kan goedpraten. En met Gods regels lukt dat niet.

Maar nu halen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Maastricht deze theorie onderuit. En zo sneuvelt alweer een gezaghebbend onderzoek in de psychologie. Afgelopen zaterdag berichtte deze krant al over de aangetoonde gebreken in het beroemde marshmallowexperiment, dat leidde tot de conclusie dat kinderen met meer zelfbeheersing succesvoller worden in hun latere leven. Die conclusie hield na herhaling van het experiment ook geen stand.

Bijna nul

Het Tien Geboden-experiment werd herhaald door 68 onderzoekers uit 25 laboratoria in 14 landen. Elke deelnemer kreeg vier minuten de tijd om twintig puzzels op te lossen. Hierbij viel een hoop geld te verdienen: voor elke opgeloste puzzel zouden twee willekeurige deelnemers tien euro ontvangen. Net als in het Amerikaanse onderzoek werd een deel van de deelnemers van tevoren gevraagd aan de Tien Geboden te denken.

Maar het Tien Geboden-effect was 'bijna nul', zegt Bruno Verschuere, onderzoeker forensische psychologie aan de UvA. De onderzoekers testten ook of mensen met sterkere religieuze overtuigingen minder vals speelden. Ook dat bleek niet te kloppen.

Waarom de resultaten dit keer anders uitpakten, kunnen de onderzoekers nog niet zeggen.

Lees ook:

Het is een klassiek experiment uit de psychologie. Geef een kleuter een marshmallow, en zeg erbij dat je even weg moet en dat hij moet wachten met snoepen. Wie dat kan, zou later succesvol zijn, was de gedachte. Maar deze test waarbij kinderen zelfbeheersing moeten tonen, zegt helemaal niet veel over hun latere leven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden