Weer ruzie over pot met geld

Tussen Ontwikkelingssamenwerking en bedrijfsleven is altijd spanning geweest. Koenders en Wientjes vechten een klassieker uit.

Je kunt er de klok op gelijk zetten. Zeker als een nieuwe minister voor ontwikkelingssamenwerking zijn budget voor het komende jaar gaat verdelen, is het even een beetje oorlog tussen de werkgeversorganisatie VNO-NCW en de minister. Dat was zo onder PvdA-minister Eveline Herfkens, en dat is zo onder haar collega Bert Koenders. CDA-minister Agnes van Ardenne vormde een uitzondering. Maar volgens critici kroop zij, al was het maar om het heel anders te doen dan voorgangster Herfkens, al te dicht tegen het bedrijfsleven aan.

De nieuwe vete gaat over een oud onderwerp: het potje met geld dat Ontwikkelingssamenwerking reserveert voor projecten waarbij Nederlandse bedrijven samenwerken met partners in ontwikkelingslanden. De manier waarop Koenders die Orio-gelden beheert, zint werkgeversvoorman Bernard Wientjes allerminst. Het bedrijfsleven loopt voor miljoenen aan orders mis, liet hij onlangs in het Financieele Dagblad weten. Zeker twintig projecten met een totale investeringswaarde van 350 miljoen euro gaan niet door, ondanks toezeggingen van Koenders. Aan de vooravond van het vandaag te voeren debat in de Tweede Kamer over dit onderwerp, liet Wientjes weten dat de minister dit niet kan maken. Hij is bestuurlijk onbetrouwbaar, zei hij getergd.

De nieuwe Orio-regeling voor de combinatie ontwikkelingssamenwerking/bedrijfsleven is door Koenders van allerlei rimram ontdaan. De focus is meer gericht op de echt arme ontwikkelingslanden, de aandacht gaat uit naar zaken waarin Nederland goed is en de lijst van landen is ingekort. Te veel ingekort, vindt Wientjes. Voor 24 landen zijn volgens hem geen exportkredieten meer te krijgen en dus is handel drijven met die landen nauwelijks mogelijk en ontberen die landen de kans op een betere infrastructuur, een functionerende watervoorziening of opgepepte gezondheidszorg.

Dat klagen is volgens de aangeklaagde zelf niet nodig. Koenders vindt dat hij meer dan ooit geld uittrekt voor de samenwerking met het bedrijfsleven. Voor de private sector staat 485 miljoen euro klaar, dat is tien procent van zijn totale hulpbudget. Tel daarbij op het geld dat via kanalen als de Wereldbank, maar ook via ontwikkelingsorganisaties als Icco en Oxfam Novib wordt weggezet bij het bedrijfsleven en Koenders ziet twintig procent van zijn budget naar de private sector gaan.

Het recht van Wientjes om te klagen dient verder ingeperkt te worden, vindt Koenders, omdat hij met veel bedrijven zoals Ahold, Achmea, SNS, Aegon, Unilever en bouwbedrijven als BAM ook partnerschappen heeft afgesloten teneinde productieketens voor hout, cacao en koffie te verduurzamen en financiële dienstverlening in ontwikkelingslanden te brengen.

De argumenten die Koenders aanvoert ter verdediging van zijn aandacht voor het bedrijfsleven zijn daarmee niet uitgeput. De Pvda-minister noemt het van cruciaal belang dat de economie in ontwikkelingslanden op de golven van een florerend midden- en kleinbedrijf groeit. Met deze geloofsbrieven in de hand roept Koenders Wientjes op zich aan zijn zijde te scharen als het gaat om het bestrijden van de armoede.

Dat Koenders dor hout uit de regeling heeft gesneden, vindt hij logisch. Er vallen 38 landen uit de regeling, uit 24 daarvan werd nooit een aanvraag voor een project ingediend. Voor China, dat inmiddels het stadium van arm ontwikkelingsland is gepasseerd, is een aparte regeling getroffen buiten Ontwikkelingssamenwerking. En dan blijken volgens Koenders de cijfers van Wientjes ook niet te kloppen. Zo is van een van de door hem als gedupeerd opgegeven bedrijven nooit een aanvraag voor een Orio-regeling ontvangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden