VMBO Maastricht

Weer problemen op scholenkoepel LVO Limburg

VMBO Maastricht Beeld Sander de Wilde

Scholenkoepel LVO in Limburg raakte vorig jaar in opspraak toen de examens van honderden leerlingen van het VMBO Maastricht ongeldig werden verklaard. En dat is niet de enige LVO-school in de problemen. Op het Stella Maris College in Meerssen ging veel mis met een nieuw leersysteem.

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Dat weet het VMBO Maastricht inmiddels maar al te goed. Voor het nieuwe schooljaar hebben zich slechts iets meer dan veertig leerlingen aangemeld, laat de school desgevraagd weten. Dat zijn er honderd minder dan vorig jaar.

Een jaar na het examendrama heerst er nog altijd een ‘logisch wantrouwen’, zegt woordvoerder Paul ’t Lam na een geërgerde zucht. De directie van de school voerde de afgelopen maanden tientallen persoonlijke gesprekken met bezorgde ouders. “Eerst zien dan geloven, is de houding bij velen.”

Inhaaltoetsen

Om het vertrouwen te herstellen, is er nog een lange weg te gaan. Vorige ­zomer werden ruim 350 leerlingen ­opgeschrikt door het nieuws dat hun eindexamen was afgekeurd, omdat de school zich niet goed aan de regels voor de schoolexamens had gehouden. Wat een zorgeloze vakantie had moeten zijn, werd een zomer vol onzekerheid en inhaaltoetsen.

Na een hoop frustratie en woede haalden op een na alle leerlingen een paar maanden later alsnog hun diploma, maar daarmee waren nog niet alle problemen van tafel. De onderwijsinspectie beoordeelde het VMBO Maastricht in december als ‘zeer zwakke school’. De begeleiding van leerlingen liet te wensen over en de school moest meer doen om te zorgen dat leerlingen zich veilig voelen en dat er minder lessen uitvallen. Als de kwaliteit aan het eind van dit jaar niet op orde is, kan de ­minister van onderwijs besluiten om de financiering stop te zetten.

Om dat schrikbeeld te voorkomen, werkte de school het afgelopen jaar hard aan verbetering. Zo ging de bezem door de manier van toetsen en is er ­‘intensief contact’ met de ouders, zegt interim-bestuurder Jan Rijkers, die ­vorig jaar werd aangesteld om orde op zaken te stellen. Of dat gelukt is, valt lastig van buitenaf te beoordelen. De school laat geen journalisten binnen en docenten, ouders en leerlingen houden de lippen stijf op elkaar.

De school wil rust voor de leerlingen, zegt Rijkers. Inmiddels heeft de nieuwe lichting vierdejaars, zo’n 250 leerlingen, de eindexamens achter de rug. Dat hen hetzelfde lot ­boven het hoofd hangt als de vorige kandidaten, is volgens hem uitgesloten. Hun schoolexamens waren voor de kerst al op orde. Een tussentijds rapport van de Onderwijsinspectie bevestigt dat.

Ziekteverzuim

Voor de huidige examenleerlingen werd een compleet nieuw schoolexamenprogramma gemaakt, zegt Rijkers. Dat zijn de toetsen die tijdens de bovenbouw worden afgenomen en die meewegen voor het eindexamen. “Het zijn niet allemaal nieuwe toetsen, maar de hoeveelheid is sterk verminderd. De toetsen gaan nu echt over de examenstof en het beoordelen en registreren zijn aangescherpt. Het was te veel en er zaten te veel irrelevante onderdelen tussen, ­zoals de manier waarop je je huiswerk maakt.”

Andere problemen zijn taaier, zoals het hoge ziekteverzuim van docenten. Er zijn afgelopen schooljaar 17 meldingen over het VMBO Maastricht bij de inspectie binnengekomen, waaronder 13 over lesuitval, zegt een woordvoerder van de Onderwijsinspectie.

Concrete cijfers wil Rijkers niet ­geven, maar het verzuim ligt inderdaad ‘boven het gemiddelde van de LVO-scholen’ (de andere scholen van koepel Limburgs Voortgezet Onderwijs, red.), erkent hij. “Daar zijn we niet tevreden over. Maar als een docent ziek is, betekent dat niet altijd dat er geen les wordt gegeven. Er staat dan een andere docent voor de klas. Zo’n constructie voelt soms als lesuitval, maar strikt genomen is het geen verlies van onderwijstijd. Desondanks moeten we soms klassen naar huis sturen. Een aantal docenten heeft last van wat er gebeurd is. Dat maakt hen gevoelig voor uitval.”

Wederopbouw

Het docentenkorps heeft een stevige kater overgehouden aan het examendrama, blijkt bij de totstandkoming van dit artikel. Geen van de tientallen ­docenten die door Trouw zijn benaderd, wil iets zeggen over de huidige stand van zaken op school. Decaan Hub Schwanen laat weten dat de school ­ongestoord aan wederopbouw wil werken zonder het ‘pijnlijke verleden op te rakelen’. Een andere docent mailt dat ze geen gesprek wil voeren nu het ‘erg ­onduidelijk en onzeker is hoe de toekomst er gaat uitzien’.

Ook ouders en leerlingen hullen zich in stilzwijgen. Het tekent de stemming, vindt Marika de Bruijn, wier zoon Max in het gedupeerde examenjaar zat en nog geregeld contact heeft met leerlingen en docenten van zijn oude school. “De sfeer is wat fatalistisch”, zegt De Bruijn. “Het rammelt in Maastricht aan alle kanten in het voortgezet onderwijs. Er is veel lesuitval en chaos. Ik hoor van Max dat veel leerlingen school saai en vervelend vinden. Ze hopen vooral dat het snel afgelopen is.”

De problemen reiken verder dan ­alleen het VMBO Maastricht. In de stad heerst al jaren grote onvrede over het voortgezet onderwijs. Ouders hebben weinig vertrouwen in stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO), die als bestuur van 23 scholen een monopolie in de regio heeft en daarmee veel macht als werkgever.

Beeld Sander de Wilde

Het is een kwestie van tijd totdat er een andere LVO-school in opspraak raakt, denkt een goed ingevoerde betrokkene die anoniem wil blijven. “De werksfeer op die scholen is drie keer niks. Er heerst een angstcultuur en het is onrustig. Ouders voelen zich niet gehoord, er gebeurt weinig met de signalen die de scholen krijgen. Hier gaan we nog meer van horen.”

Meer scholen in problemen

Recent stapte de directie van LVO-school het Stella Maris College in Meerssen nog op vanwege ‘noodzakelijke verbeteringen van de kwaliteit van het onderwijs’, zo blijkt uit een recente brief aan ouders die Trouw heeft ingezien. De onderwijsinspectie doet ­onderzoek naar de school.

Dat onderzoek werd ingesteld, nadat ouders hadden geklaagd over een nieuw systeem voor gepersonaliseerd leren dat niet goed functioneerde. Sinds drie jaar zijn alle nieuwe leerlingen zelf ­regisseur van hun eigen leertraject. Ze bepalen hun eigen leertempo en wanneer ze hun toetsen maken. Zitten blijven kan niet meer, want onafgemaakte taken gaan mee naar het volgende schooljaar. De oudere leerlingen werken nog volgens de reguliere methode.

“Sinds het begin dacht ik: dit kan nooit goed gaan”, zegt een moeder met een zoon op het Stella Maris. “De school heeft steken laten vallen. Er ­zaten kinderziektes in het systeem en die hebben ze laten rondzwemmen. Dat zorgde voor verwarring. Sommige ­docenten legden het systeem naast zich neer of konden er niet goed mee ­omgaan. Mijn zoon klopte steeds bij me aan met vragen.”

Verbeteringen

Een aantal ouders heeft nu voor een andere school gekozen. De school ­erkent ‘dat er de afgelopen jaren te veel niet goed gegaan is’, schrijft interim-­directeur Peter Overgaauw in de brief. Sommige docenten waren onvoldoende voorbereid op de nieuwe werkwijze, waardoor verdeeldheid ontstond binnen het team. Die verdeeldheid leidde tot een hoog ziekteverzuim waardoor ‘te veel lestijd verloren ging’ en er ‘onvoldoende leerstof werd aangeboden’.

Volgens woordvoerder Imi Lau van stichting LVO is het Stella Maris College inmiddels ‘gestart met verbeterslagen’. Meer wil ze er niet over kwijt. “Het is zaak om eerst met medewerkers, ouders en leerlingen in contact te treden over de verbeteringen in de school. Op zeer korte termijn zijn er daarom informatieavonden voor ouders en leerlingen. Beslissingen over de toekomst van het nieuwe systeem zullen eerst met medewerkers, ouders en leerlingen gedeeld worden.”

Enkele andere LVO-scholen werken ook met gepersonaliseerd leren, maar daar zijn volgens haar geen vergelijkbare problemen. Ook op de zeven afdelingen die de inspectie vorig jaar als ‘zweer zwak’ beoordeelde (de zes afdelingen van VMBO Maastricht en de afdeling vmbo-kader van een school in Gulpen) wordt hard gewerkt aan verbeteringen. “Dat proces ligt op schema en het ­gebeurt op een heel goede manier. Dat zegt ook de inspectie.”

Het onderzoek naar het Stella Maris College verschijnt naar verwachting ­begin zomer. Tot die tijd wil de onderwijsinspectie er niets over zeggen.

De Maastrichtse onderwijswethouder Bert Jongen (D66) beaamt dat het VMBO Maastricht de afgelopen tijd hard heeft gewerkt aan verbetering. “Ze hebben niet de naam dat ze het ­beste onderwijs in Nederland geven. Maar ze zijn op de goede weg. Het lek is boven water.”

Haviksogen

Samen met minister Slob (onderwijs) blijft hij het bestuur met haviksogen volgen. Het liefst zou hij willen dat de politiek meer macht krijgt om in te grijpen als er signalen zijn dat het ergens niet goed gaat. Daar ging het vorig jaar mis. “We wisten dat het niet goed ging, maar hadden geen bevoegdheid om in te grijpen. Als een bestuur de zaken niet op een rij heeft, moet dat wat mij ­betreft mogelijk zijn. Maar aan dat systeem is nog niets veranderd. Dat zou ook erg snel zijn, gelet op de Haagse werkelijkheid.”

Voor de huidige examenleerlingen van VMBO Maastricht lijkt er in elk ­geval een onbezorgde zomer in het verschiet te liggen. Als ze geslaagd zijn, ­natuurlijk. Over het slagingspercentage kan bestuurder Jan Rijkers nog niets zeggen, maar één ding is duidelijk: de leerlingen krijgen dit jaar een groot feest. “Daar was vorig jaar  bij ouders en leerlingen geen behoefte aan. Maar dit jaar worden alle leerlingen in het zonnetje gezet. Dat verdienen ze.”

De namen van de betrokkenen zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Reconstructie: hoe de examencrisis in Maastricht zich jarenlang opbouwde

De eindexamens van honderden leerlingen van het VMBO Maastricht bleken niet op orde. De chaos op de school is een symptoom van fundamentele problemen met het voortgezet onderwijs in de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden