Weer onrust over nieuw, peperduur medicijn

Bruno Bruins, minister voor medische zorg.Beeld ANP

Wat gaat de nieuwe minister doen: keihard onderhandelen of de volle mep betalen en een medicijn snel krijgen.

Minister Bruno Bruins (VVD) van medische zorg begon zijn werkdag vandaag met een telefoontje naar een Amerikaans farmaceutisch bedrijf. Zijn dringende verzoek: of het nieuwe, peperdure medicijn Spinraza nu alvast beschikbaar kan komen voor ernstig zieke patiënten, ook al zijn de onderhandelingen over de prijs nog gaande? “Ik ga er niet voor betalen, zolang de onderhandelingen nog lopen”, voegde de minister eraan toe.

Alweer is er politiek grote onrust over een nieuw, peperduur geneesmiddel. Spinraza is het eerste medicijn tegen een zeldzame spierziekte (SMA), en kost 80.000 euro per injectie. Vooral heel jonge kinderen hebben het nodig, waardoor de minister voor een duivels dilemma staat: hoe hard durft hij te onderhandelen over de prijs? De vorige onderhandelingen, over een medicijn tegen taaislijmziekte, liepen maar op het nippertje goed af. Kamerleden klaagden achteraf dat de fabrikant een keiharde lobby voerde, en onjuiste informatie verspreidde.

Absurd

Meer dan de afgelopen jaren, klinkt in de Tweede Kamer weer felle kritiek op de macht van de farmaceutische industrie. Ook uit de mond van de VVD-minister: “We laten ons niet ringeloren”, zei hij vandaag in debat met de Kamer. “Bij absurd hoge prijzen zal de overheid moeten ingrijpen.” De publieke tribune zat vol met patiënten die wachten op een nieuw geneesmiddelen, onder wie een paar jonge kinderen en hun ouders.

Ook het nieuwe kabinet gelooft dat onderhandelen met de industrie nog steeds de beste manier is om de prijzen van nieuwe medicijnen laag te houden. Maar Bruins staat onder druk. Het systeem kraakt en piept. Het ‘polderen’ werkt matig omdat de onderhandelingsmacht scheef is verdeeld: de farmabedrijven hebben veel meer macht dan het ministerie, dankzij het ruime octrooirecht. De vorige minister, Edith Schippers, klaagde al dat bedrijven ‘kunnen vragen wat ze willen’. Ze bundelde de krachten met een paar andere kleine landen. Ook loopt er een onderzoek van het ministerie of farmabedrijven hun intellectueel eigendom misbruiken om de winsten te maximaliseren. De uitkomst wordt binnenkort verwacht.

Links plan

Vergeefs bepleitte de linkse oppositie vandaag om het radicaler aan te pakken. “In plaats van monsterwinsten te kunnen maken, moet het uitgangspunt worden dat fabrikanten een eerlijke prijs krijgen”, zegt PvdA-Kamerlid Sharon Dijksma. PvdA, GroenLinks en SP kwamen deze week met een eigen plan om de speelruimte van de farmaceutische industrie drastisch in te perken. Er staan twintig concrete voorstellen in. Ouderenpartij 50Plus sluit zich aan. Samen hebben deze vier partijen alleen niet genoeg weinig zetels om een ‘systeemverandering’ af te dwingen.

Toch gaat er op korte termijn wel iets veranderen. Binnen de coalitie dringen vooral ChristenUnie en CDA aan op snelle maatregelen om de ergste problemen vast te verhelpen.

Minister Bruno Bruins gaat onderzoeken of er ‘dwanglicenties’ mogelijk zijn, om fabrikanten in uitzonderlijke gevallen te dwingen voor een lagere prijs te leveren. Hij wordt daarbij onder druk gezet door regeringspartijen ChristenUnie en CDA. “We hebben die stok achter de deur nodig”, aldus CU-Kamerlid Carla Dik.

Apothekers moeten dure medicijnen, zoals het taaislijmmiddel Orkambi, ook zelf mogen maken, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer. Een apotheker in Den Haag heeft gezegd dat hij het middel kan bereiden, voor een fractie van de prijs die de fabrikant er voor vraagt. Minister Bruins gaat de juridische haken en ogen onderzoeken, maar waarschuwde wel vast: “Die apotheker kan dat niet doen voor de hele groep patiënten”.

Verder wil de Kamer dat er een proef komt met een andere manier van onderhandelen met de fabrikanten: niet als een spel van bieden, maar met een vast beginpunt, waarbij de overheid bepaalt wat de maximale winstmarge mag zijn op een nieuw medicijn. Minister Bruins komt volgend jaar met voorstellen. Of patiënten ‘tijdelijk’ het nieuwe geneesmiddel Spinraza kunnen krijgen, hoopt hij sneller te weten, binnen een paar weken.

Lees ook: Linkse oppositie komt met eigen plan voor goedkopere geneesmiddelen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden