Weer minder moorden in Nederland: hoe is dat te verklaren?

Het CBS zegt geen goede verklaring te hebben voor de daling van het aantal moorden, die sinds de eeuwwisseling stug doorzet.Beeld ANP

Opnieuw zijn er in Nederland minder moorden gepleegd. Vorig jaar werden 110 mensen van het leven beroofd, tien minder dan in 2015. 

Zet je dat cijfer af tegen de moord en doodslag aan het begin van deze eeuw, dan is dat een halvering, blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor Statistiek vandaag publiceert. 

De daling geldt zowel voor relatiegerelateerde moorden als afrekeningen in het criminele circuit. Die laatste categorie fluctueert enigszins, maar komt volgens het CBS neer op gemiddeld twintig moorden per jaar. Dat gaat vooral mannen aan. Vrouwen worden het vaakst omgebracht door een (ex)partner. 

Het CBS zegt geen goede verklaring te hebben voor de daling van het aantal moorden, die sinds de eeuwwisseling stug doorzet. Ook deskundigen zijn niet eenduidig. Zo wordt er gewezen op de toename van de welvaart en een afnemende tolerantie voor geweld. 

Nog zo'n theorie is de vergrijzing. Een moord plegen is vooral een aangelegenheid voor mensen tussen de twintig en veertig jaar, dus als die er minder zijn, scheelt dat in de cijfers. Maar die verklaring volstaat niet helemaal, stelt Marieke Liem, criminoloog aan de Leiden Universiteit. "Daarvoor is de daling te sterk, terwijl vergrijzing meer een geleidelijke trend is."

Wat volgens Liem meer voor de hand ligt, is de invloed van een veranderende levenspatroon, en dan met name de tijd die mensen achter de computer zitten. "Het moordcijfer daalde het sterkste in de jaren 2004 tot en met 2006. In die tijd werd met name internet steeds populairder en gingen mensen meer tijd binnenshuis doorbrengen. Dan is de kans op conflicten in de publieke ruimte kleiner."

Je zou de cijfers van het CBS bovendien ook anders kunnen bekijken, zegt de criminoloog. Met 110 moorden per jaar zijn we terug op het niveau van de jaren zestig. Het kan dus ook zijn dat het moordcijfers in de tussenliggende periode gewoon abnormaal hoog was. Ook dat kan met levensstijl samenhangen - zo waren de de problemen met heroïnegebruik groter in de jaren tachtig en negentig. 

Binnenshuis

Dat de algehele criminaliteit sindsdien daalt, heeft ook een positieve invloed op het moordcijfer, stelt Jan van Dijk, criminoloog aan de Universiteit Tilburg. Het is de theorie dat een deel van de mensen die beginnen met kleine criminaliteit uiteindelijk in de zware criminaliteit beland en zelfs een levensdelict pleegt. Pak je de kleine criminaliteit aan, dan werkt dat dus door. 

Het zijn vooral verklaringen voor minder moorden buitenshuis. Maar hoe zit het met die binnen een gezin? Volgens Liem heeft een veiligheidsbeleid daar weinig invloed op. "Je ziet in landen waar het moordcijfer nog lager is dan hier, in Denemarken bijvoorbeeld, dat dat type moord zich blijft voordoen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden