'Wederkomst Christus is niet ver meer weg' Blad Het Zoeklicht speurt al driekwart eeuw naar tekenen

DOORN - Vijfenzeventig jaar lang al onderzoekt het blad 'Het Zoeklicht' de Schriften en let het op de tekenen der tijden.

Johannes de Heer heeft vast niet gedacht dat het blad driekwart eeuw zou volmaken, vermoedt de huidige voorzitter ds. Jac. Schouten. Ruim voor die tijd had de oprichter van Het Zoeklicht de Wederkomst van Christus voorzien. Maar dat moment is niet ver meer weg, denkt ook Schouten, gezien de stichting van de staat Israël, de eenwording van Europa en de afval van Gods Woord in Europa. “Als ik naar de tekenen der tijd kijk, zou het vandaag kunnen gebeuren.”

In de ontvangstkamer van vereniging Het Zoeklicht (dat behalve het tweewekelijks blad een verzendhuis in evangelische lectuur en een christelijk vakantieoord bestiert en conferenties en Israëlreizen organiseert) hangt boven de stoel waar de voorzitter zit, een geborduurde tekst:

“De Bijbel is: De landkaart van de reiziger;# de staf van de pelgrim;# het kompas van de stuurman; het zwaard van de strijder;# de banier van de christen.”

Het Zoeklicht is niet zomaar een blad, zegt Schouten, emeritus-predikant van de Unie van baptistengemeenten waar hij zes jaar lang de Landelijke vergadering voorzat. In Het Zoeklicht wordt verslag uitgebracht van bijbelstudie naar de vraag hoe dichtbij de terugkeer van Jezus is.

“De Heer heeft ons niet de dag en het uur genoemd”, zegt Schouten, “maar wel de tijd opdat wij de tijd zouden kennen. De Here Jezus zegt: let op de vijgeboom. Als die gaat bloeien, dan gaat het gebeuren. Dan staat Zijn Wederkomst letterlijk voor de deur. En die vijgeboom - Israël - bloeit.”

In 1919 begon Johannes de Heer, dezelfde als die van de Liedbundel, met het blad omdat hij het idee had dat het eind der tijden nabij was. Op grond van bijbelteksten voorspelde hij dat het joodse volk terug zou keren naar Israël waarna Jezus zou verschijnen op de wolken. Het blad sloeg aan. Voor de oorlog had het liefst 40 000 abonnees, zij het niet allemaal betalend. In het eerste nummer maande Johannes de Heer degenen “voor wie ook die lage abonneeprijs nog bezwaarlijk is (ik denk hierbij aan de talrijke, veel te laag bezoldigde Predikanten, Evangelisten, Godsdienstonderwijzers, etc.)” ook na de gratis drie maanden zonder schroom hun gratisabonnement te verlengen.

Al ver voor de oorlog schreef Johannes de Heer fel afkeurend in Het Zoeklicht over de jodenvervolging in Nazi-Duitsland en sprak hij zich uit voor de stichting van een joodse staat in Israël. Zoals meer zaken in Nederland was dat de Duitsers niet ontgaan. Meteen na de inval in mei 1940 werd Johannes de Heer - hoe, dat is tot op de dag van vandaag onduidelijk - te verstaan gegeven dat hij met het blad diende te stoppen omdat hij anders opgepakt zou worden. Hij gehoorzaamde. Pas in juni 1945 verscheen Het Zoeklicht weer.

Na de tweede wereldoorlog daalde het abonneeaantal tot 12 000 maar het is de laatste jaren weer opgeklommen tot 23 000 abonnees en 2 000 los verspreide nummers. Maar er zit nog meer in, denkt de redactie, die met een jubileumactie het abonnee-cijfer verder hoopt op te krikken. Op 27 augustus gaat die van start op de jaarlijkse toogdag in de Utrechtse Jaarbeurs, waar de laatste jaren zo'n vijfduizend mensen op afkomen. Daarna gaat Het Zoeklicht het land in, met 'van Groningen tot Heerlen' avonden met veel zang, de in evangelische kring bekende groep The Burning Candles, en 'een profetische boodschap'. “Zo de Heer wil en wij leven”, voegt Schouten eraan toe, “èn zo de Heer nog niet gekomen is. Want dat is toch de boodschap van het werk.”

Het Zoeklicht behoort tot het piëtistischer deel van de evangelische beweging, dat minder aan de weg timmert als de pinksterchristenen. Ze geloven in de onfeilbaarheid van de bijbel, verwachten op grond daarvan ieder moment de wederkomst van Christus, en vinden evangelisatie het allerbelangrijkst. Geestelijke verwanten zijn bijvoorbeeld de Nederlandse christelijke gemeenschapsbond, de Middernachtsroepzending, de Zendingsdiakonessen in Amerongen en de Vergadering van gelovigen. Tegenover pinksterachtige uitingen als het spreken in tongen en het 'vallen in de geest' staan ze huiverig, ook Schouten. Zo heeft hij ook moeite met genezingsdiensten. “Ik geloof zeker dat de Heer genezen kan, maar dan niet op deze manier.”

Van een mogelijk op z'n retour zijn van de evangelische beweging merkt Schouten niets. Eerder het tegendeel. De piëtistisch-evangelische kring waarin hij zich beweegt, floreert. Hij preekt regelmatig in de Buitensociëteit in Zwolle waar zondag aan zondag duizend mensen samenkomen. In de Brandpuntkapel op Het Zoeklichtterrein in de Doornse bossen komen driehonderd mensen samen, in Veenendaal en Driebergen zijn recent vrije baptistengemeenten gesticht, in Ermelo en Nunspeet bestaan bloeiende vrije samenkomsten, en overal komen veel jongeren.

Vervlakking

Schouten c.s. maakt zich wel zorgen over iets anders. In evangelische kring ligt de geestelijke vervlakking op de loer. “Er zou wat meer diepgang moeten komen in de evangelische beweging. Die oppervlakkigheid zit een beetje in de teneur van de evangelische verkondiging: 'Geef je hart aan de Heer'. Maar de bijbel spreekt ook over het groeien in het geloof, het toegroeien naar de Heer. We zijn wel eens bang dat dat laatste achterwege blijft.”

Anders dan een aantal jaren geleden heeft ook Het Zoeklicht weer meer jonge lezers. De jongerenconferenties zijn steevast volgeboekt, en op de landelijke toogdag ziet Schouten niet meer 'een grijze zee' als hij over zijn gehoor overziet. Dat komt mede, denkt hij, doordat de bekende Johannes de Heer-bundel twee jaar geleden is herzien. Een aantal 'echt oude' liedereren van de hand van de stichter werd vervangen door Opwekkingsliederen. Ook het logo van Het Zoeklicht is vervangen. De bekende vuurtoren is vervangen door een televisielamp.

Schouten vindt het geen gemis dat hij die oude liederen niet meer zingen kan. “Ik hang niet zo aan het oude hoor. Voor mij gaat het erom dat het positief bijbels blijft. En Johannes de Heer was ook een hele moderne man.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden