'We zijn niet van het pamperen'

Amsterdamse wethouder Ossel gaat schuldsanering breder en gevarieerder aanpakken

"Doordat hij werkloos was, had de vader zijn autoriteit bij de kinderen verloren. Die namen het niet zo nauw met school en kozen hun eigen, niet altijd goede, weg. Moeder kwam geestelijk in problemen. Je zorgt dat de man weer aan het werk komt en de kinderen weer naar school gaan, dat alles sociaal weer op poten staat. Dan wil je niet ook nog onmiddellijk met schuldsanering beginnen", beschrijft de Amsterdamse wethouder Freek Ossel (armoedebeleid).

Zoals het gezin in Nieuw-West verkeren er vele in een complexe situatie, schulden zijn slechts een onderdeel. Hij maakt zich speciaal zorgen over de minima, die door aanscherping van uitkeringen en overheidsbezuinigingen minder armslag zullen hebben. Hij deed zelf met een moeder van twee kinderen de dagelijkse boodschappen voor vijf euro. "Het lukte me niet, ik moest een euro van haar lenen." Gemeenten zelf hebben ook minder ruimte om straks bij te springen. "Zoals het er nu voorstaat, krijgen we 10 tot 12 miljoen minder van het Rijk voor bijstand, dan praat ik nog niet over de bezuinigingen op het budget om mensen aan het werk te helpen."

In zijn stad groeit een op de vier kinderen op in een arm gezin. Een fors aantal van die gezinnen heeft schulden. "Dat kan blijvende schade opleveren omdat ze niet mee kunnen doen aan activiteiten op school, sporten of andere zaken om zich te ontwikkelen." Niet alleen 'Den Haag' moet via nieuwe wetgeving de voorwaarden scheppen voor een betere aanpak, ook gemeenten zelf. "We moeten meer preventief, efficiënter en sneller gaan werken. Dat voorkomt dat schulden zich opstapelen en gezinnen in een negatieve spiraal raken", stelt Ossel.

Amsterdam neemt daarom zijn schuldhulpverlening op de schop. De wethouder staat een scherpere aanpak voor ogen waarbij maatschappelijke organisaties, stadsdeelbestuurders en ook woningcorporaties en energiebedrijven zijn betrokken. De hoofdstad kent al ''Vroeg Eropaf', waarbij de maatschappelijke dienstverlening na twee maanden huurschuld bij een corporatie bewoners opzoekt om in een vroeg stadium problemen op te sporen.

Maar Ossel wil ook een breder en gevarieerder aanbod om mensen te helpen. "We zijn niet van het pamperen. Bij sommigen zal je de bewindvoering over het geld en rekeningen moeten overnemen. Maar het mooiste is als zij zelf, met meer of minder steun, oplossingen zoeken. De situatie stabiliseren kan voldoende zijn." De ervaring leert dat een echt schuldsaneringstraject op dit moment langdurig en zwaar is. Drie op de vier halen in Amsterdam de eindstreep niet. Soms doordat één schuldeiser het traject onderuit haalt. "Dat moet beter kunnen, zodat zeker de helft het redt om uiteindelijk helemaal schuldenvrij te zijn", meent Ossel.

Voor de langere termijn bouwt het gemeentebestuur aan het Pact van Amsterdam, waarbij bedrijven betrokken zijn zoals banken en verzekeraars, die klanten van de voedselbank helpen hun financiële administratie op orde te krijgen. Ossel: "We willen ook sociaal topstad zijn."

Moratorium, een lang gevecht
Als staatssecretaris van sociale zaken besloot PvdA'er Ahmed Aboutaleb - nu burgemeester van Rotterdam - om gemeenten wettelijke eisen op te leggen om de schuldhulpverlening te verbeteren. Hij ging ervan uit dat schuldeisers zo meer bereid zouden zijn om mee te werken aan een oplossing van de schuldenproblemen. Aboutaleb onderzocht ook de mogelijkheden voor een 'moratorium', waarmee vorderingen van schuldeisers tijdelijk konden worden bevroren.

Voor dat moratorium kwam steun van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, schuldhulpverleners en een meerderheid in de Tweede Kamer. Het zou onderdeel worden van de nieuwe Wet gemeentelijk schuldhulpverlening, die op 1 juli 2010 had moeten ingaan. Maar het kabinet-Balkenende viel en voelde er uiteindelijk weinig voor.

Piet Hein Donner, toentertijd nog minister van sociale zaken, gesteund door zijn collega van justitie, zag geen noodzaak tot wettelijke dwang. Uit onderzoek kwam ook naar voren dat er onder de rechterlijke macht, gerechtsdeurwaarders en de schuldeisers weinig tot geen draagvlak is voor het moratorium. Doorslaggevend voor Donner was de conclusie dat 'knelpunten in de schuldhulpverlening zich beter laten oplossen door zelfregulering¿.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden