Column

We zijn het zat

"Donny Bonsink droomt van een burgerbeweging met mensen die het zat zijn hoe het in Nederland gaat."Beeld thinkstock

De 'uitzwaaipagina' waarop Sylvana Simons een vrolijk vaarwel op 6 december werd toegewenst, schijnt inmiddels van Facebook verwijderd te zijn. Toch is Donny Bonsink, die er het initiatief toe nam, niet rouwig om het 'tegengeluid' dat heeft heeft laten horen. Hij droomt van een burgerbeweging met mensen 'die het zat zijn hoe het in Nederland gaat', zo citeerde Trouw zijn verklaring in NRC-Handelsblad.

Ger Groot

Bonsink is niet de enige die het zat is. Op dezelfde bladzijde interviewde deze krant de van oorsprong surinaamse Cynthia Lisse. 'Ook mij overkomt het dagelijks. Dat er in de tram nooit iemand naast je komt zitten' en ander ongemak. 'Maar nu ben ik het zat,' zegt ze. Net als de uit Palestina afkomstige Leila Jaffar: 'Op een gegeven moment is er een grens bereikt. Dat is wat er nu gebeurt. Ik ben het zat, en dat zie ik bij vrienden en kennissen ook.'

Nederland zit vol met mensen die het zat zijn. Van welke politieke oriëntatie, afkomst, sekse of welstandscategorie ook. Dat is niets nieuws. In de jaren zeventig hoorde ik het met regelmaat in mijn eigen familie: 'De mensen zijn het zat'. Dat was in de tijd van het kabinet Den Uyl, en daar was mijn familie niet zo happig op. En toen Pim Fortuyn kwam, bleek opnieuw hoe groot de bevolkingsgroep was die het al járen 'zat was.'

Dikke huid
Ook ik ben wel eens iets grondig zat. De manier, bijvoorbeeld, waarop zich vooruitstrevend achtende dames en soms ook heren mij er te pas en onpas aan herinneren dat ik behoor tot een geslacht dat eigenlijk niet deugt. Ook in deze krant, over het algemeen pijnlijk correct, kun je er de klok op gelijk zetten. Even verslik ik me dan in mijn ochtendkoffie, de temperatuur van mijn humeur zakt een paar graden, maar een hele werkdag wacht en die kun je niet steeds laten verpesten. Opnieuw besluit ik er géén stukje aan te wijden.

'Je moet ertegen kunnen, een dikke huid hebben,' zegt Leila Jaffar. Maar ik weet intussen net als zij: 'Zo werkt het niet. Als je iedere dag een kleine tik krijgt, ontstaat er vanzelf een blauwe plek.' Ook ik heb het zien gebeuren, sinds die geniepige gewoonte decennia geleden voet ingang vond: mannen die een Stockholm-syndroom ontwikkelden en soms eindigden in opzichtige zelfhaat.

Zo gaat dat: 'een langzaam proces', zegt Jaffar, dat geen naam mag hebben want elk weerwoord keert terug als een boemerang en een beschuldiging temeer. Dan maar liever even slikken onder de dikke huid en niet zeuren - of hoogstens een enkere keer, zoals nu.

Lucht je hart
Ik kan zoiets Donny Bonsink en al die anderen die iets 'zat' zijn van harte aanraden. Lucht je hart (bij voorkeur met enig decorum) maar maak er geen gewoonte en vooral geen roeping van. 'Ik ben het zat' is de lijfspreuk van de querulant die besloten heeft zijn leven te wijden aan zijn ergernis. 'Zat' wil zeggen dat er niets meer bij kan en de boel op buigen of barsten staat. Wie zichzelf daarvan overtuigt ziet na korte tijd weinig anders meer dan een noodtoestand die drastisch ingrijpen vergt, en wel nu! Het woordgebruik roept een urgentie op die geen uitstel duldt.

De Nederlandse samenleving is er de afgelopen decennia tamelijk neurotisch van geworden: een menigte mensen die ieder voor zich iets helemaal 'zat' zijn, en elkaar opjutten tot een rancuneuze urgentie waar anderen van zullen lusten. Niet de dikke maar de dunne huid heeft een nurks-masochistische natie geschapen, waarin iedereen wel íets heeft om met het genot van de aanstoot dagelijks zijn wonden aan open te schuren.

Geen wrijvingsloze samenleving
Kan het er in de samenleving beter aan toegaan dan nu? Ongetwijfeld. Maar verwacht niet dat ergernissen, kwetsuren en al dan niet bewuste horkerigheid ooit zullen verdwijnen. Zinloos is de roep om een zuivere, voor niemand aanstootgevende taal, om een wrijvingsloze samenleving, en om ultimatum-woorden die alleen maar nopen tot gemelijk ongeduld. Héél veel beter dan het nu is zal het niet worden.

Ik werp opnieuw een blik op mijn ochtendkrant. Mijn ergernis is weggesmolten, verjaagd door een paar opluchtende alinea's. De zon is gaan schijnen, een prachtige dag wacht, daar kan geen boosheid tegenop. Iets zat mij hoog - maar ben ik 'het zat'? Welnee - het leven lonkt en ik kan er geen genoeg van krijgen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden