'We zijn eigenlijk niet zo dol op misdaad'

Scandinavische thriller | interview | Het Zweedse filmduo Björn Stein en Mans Marlind, bekend van de internationale tv-hit 'The Bridge', heeft een nieuwe thrillerserie gemaakt. Dinsdag komt 'Midnight Sun' uit op dvd. 'Misdaad is ons voertuig. Maar die kruiwagen is gevuld met iets anders.'

Er komt beweging in het door het zweet bevochtigde gezicht. Spieren vertrekken achter de gerimpelde huid, vanonder de gesloten oogleden komen twee reebruine ogen tevoorschijn. Net als de angst in de blik van de oudere man, zwelt het vaag herkenbare, maar lastig te plaatsen achtergrondgeluid aan.


Een nek, een das, een wit boord, langzaam is er een lichaam te ontwaren dat met stalen kabels is vastgeketend aan een helikopterpropeller. Die komt traag op gang. Sneller en sneller roteert de wiek, tot het maximale toerental is bereikt. Dan houdt de camera stil. Flatsj. Rode slierten trekken een streep door het beeld.


De eerste scene uit 'Midnight Sun' is al net zo gruwelijk spannend als de start van de vorige serie uit de koker van de Zweedse tv-makers Björn Stein and Mans Marlind. In 'The Bridge', die inmiddels in meer dan 170 landen is uitgezonden en waarvan zowel in Amerika als Engeland een remake verscheen, stuitten agenten Saga Norén en Martin Rohde op een lijk dat exact halverwege de Sontbrug tussen Kopenhagen en Malmö is neergelegd.


"In Midnight Sun rijst opnieuw direct de vraag: wie heeft het gedaan?", zegt Marlind. En ook weer wordt het antwoord gezocht door een duo, ditmaal gevormd door de Zweedse officier van justitie Anders Harnesk en de Frans-Algerijnse rechercheur Kahina Zadi. Zij aan zij ontrafelen ze de moord, een tocht waarbij ze op duistere geheimen stuiten, onder meer die van zichzelf. "En dat terwijl we eigenlijk helemaal niet zo dol zijn op misdaad."


O? Waarom hebben jullie het script dan wederom binnen dat genre geschreven?


Stein: "Misdaad is ons voertuig. Maar die kruiwagen is gevuld met iets anders. Althans, daartoe doen we telkens een poging. Want het is voor ons van groot belang dat onze series en films niet enkel dienen als entertainment. Wie het oppervlak wegkrast, en verder kijkt dan de moord en verdenkingen, ziet dat het verhaal meer biedt dan een avondje chips eten op de bank."


Marlind: "Een spannende thrillerserie trekt kijkers aan boord, met de acht afleveringen van Midnight Sun hebben we acht uur lang de aandacht van een heleboel mensen. Met die macht willen we iets doen, onze bijdrage aan een betere wereld leveren. Natuurlijk kunnen we mensen niet veranderen met ons werk. Maar hopelijk planten we een zaadje in hun hoofden en kunnen we zo onze waarden toch overbrengen."


Wat zijn die waarden?


Marlind: "Dit keer draait de serie om ieders wortels, om etnische diversiteit en racisme. Drie jaar geleden begonnen we aan Midnight Sun. We wisten dat het een misdaadserie moest worden, en dat er een Franse connectie zou moeten zijn, omdat het zowel voor de Zweedse als het Franse Canal Plus werd gemaakt. De rest was blanco.


"We keken om ons heen en zagen een thema dat overal in Europa terugkomt: in Duitsland, in Zweden, en ook hier in Nederland. Rechtse extremisten zijn overal. Maar qua verhaal en middelen was Europa als geheel te groot om in een serie te gieten.


"Zo kwamen we terug in ons eigen land. In het meest noordelijke puntje van Zweden, 250 kilometer binnen de poolcirkel, bestaat een soort microkosmos, Kiruna genaamd. Daar leven Zweden, maar woont ook de inheemse bevolking van Lapland, de Sami.


"Van een afstandje lijken de mensen in die stad en regio vreedzaam met elkaar te leven. Maar onder de oppervlakte is het donker. De Zweden hebben de Sami de afgelopen vierhonderd jaar als vuil behandeld, precies zoals de Amerikanen met de indianen zijn omgegaan. Zweden vinden dat alles goed functioneert daar in het noorden, maar de Sami ervaren dat heel anders. Er zijn spanningen, die tegenwoordig versterkt worden door de mijnbouw in dat adembenemende stuk land.


"Kiruna is een miniatuurversie van Europa. En dat thema, racisme, wat het vuur in ons beide aanwakkert, hebben we aangekleed met een reeks aan moorden."


Aan etnische diversiteit is in de serie zeker geen gebrek. Midnight Sun is in drie verschillende landen opgenomen en de acteurs spreken in het Zweeds, Frans, Engels, Berbers en Sami. Vormden die taalverschillen een probleem?


Stein: "Taal was absoluut onze grootste uitdaging, maar op een andere manier dan de vraag doet vermoeden. Leïla Bekhti, die rechercheur Kahina vertolkt, was tijdens de audities veruit de beste actrice. Ze is briljant. Maar haar Engels bestond niet, ze sprak het nul. 'Monday', 'Tuesday' of 'Wednesday', zelfs de meest simpele woorden kreeg ze niet over haar lippen.


"Drie weken lang oefende ze iedere dag met een taalcoach, daarna kwam ze nog eens naar Zweden. Het was verschrikkelijk. Ze dacht enkel aan haar uitspraak, niet meer aan acteren. Maar we keken elkaar aan en besloten de gok te wagen. En in drie maanden heeft dat kleine meisje het geflikt. Ze werkte zich totaal uit de naad, en spreekt nu Engels."


De serie is niet alleen een samenwerking tussen een Zweedse en Franse, maar ook tussen een publieke en commerciële omroep. Leverde dat discussies op?


Marlind: "In het begin wel. Bij de publieke tv in Zweden word je gekozen, geven ze je een klap op je schouder en zeggen ze: 'succes'. Ze vertrouwen de makers. Maar bij het betaalkanaal van de Fransen moesten we enorm ons best doen om ze te overtuigen. Elk minuscuul detail werd gecheckt. 'Waarom draagt hij een hemd met bloemen erop?', vroegen ze dan. Met name als het om Franse zaken ging kregen we dat gemier op ons dak. 'Wij weten immers het beste hoe een croissant smaakt.' Na verloop van tijd verdween dat, gelukkig. Uiteindelijk kunnen publiek en commercieel prima samen."


Met The Bridge hebben jullie de lat voor jullie zelf hoog gelegd. Liggen jullie weleens wakker van kijkcijfers?


Stein: "Als je iets met heel je ziel en zaligheid maakt, wil je natuurlijk dat mensen het zien. Maar op internationaal succes zetten we niet in bij het schrijven. Het is niet zo dat we de hoofdpersoon een Algerijnse achtergrond hebben gegeven omdat de serie het dan goed doet in Afrika ofzo.


"Wanneer we het geraamte van het verhaal schrijven - want dat doen we samen, en vervolgens werkt Mans Marlind alles uit - creëren we iets dat we zelf zouden willen zien. Dat is het voornaamste. En hopelijk vinden anderen de serie vervolgens ook wat. Doe je dat niet dan wordt het te berekenend, denk ik, en verliest je werk zijn ziel."


Komt er een tweede seizoen?


Marlind: "Anders dan bij The Bridge was het idee een verhaal, een seizoen. Dat was fijn, we konden het schrijven met onze maag in plaats van onze hoofden. Wie hoefden bepaalde mensen niet in leven te laten bijvoorbeeld. Maar een vervolg is wel mogelijk.


"Momenteel zijn we bezig met een gigantisch project voor een andere tv-serie. Daar werken we al zes jaar aan, nu hebben we bijna groen licht. Dat is te danken aan de komst van streamingsdiensten als Netflix: waar de tv-bonzen ons idee eerst veel te heftig vonden, is er nu zo veel competitie dat ze juist een show willen die nergens anders op lijkt. Tv is prachtig, het is zo veel progressiever dan film. Er is nog een heleboel voor ons te maken."


In 'Midnight Sun' werken Zweedse officier van justitie Anders Harnesk (Gustaf Hammarsten) en de Frans-Algerijnse

Al vanaf hun achtste een duo

De Zweedse filmmakers Björn Stein (1970) en Mans Marlind (1969) kennen elkaar sinds hun achtste.


Na diverse filmopleidingen debuteerden ze in 2005 samen als scriptschrijvers en regisseurs met de film 'Storm'. Vijf jaar later kwam er een Hollywood-thriller, 'Shelter', waarin onder meer Julianne Moore speelt. Ook de 3D horrorfilm 'Underworld Awakening' met Kate Beckinsale werd door Stein en Marlind geregisseerd.


Behalve films schrijven en regisseren de twee Zweden tv-series. Internationaal is het duo bekend als makers van de serie 'The Bridge', een complexe Deens-Zweedse whodunit die begint met een cryptische moord op de Sontbrug.


rechercheur Kahina Zadi (Leïla Bekhti) samen in het meest noordelijke puntje van Zweden om een gruwelijke moord op te lossen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden