'We willen over de Donau kunnen rijden'

Sinds een paar weken is de rivier de Donau weer open voor alle scheepvaart. In de Servische stad Novi Sad zien de inwoners echter liever de bruggen hersteld dan de rivier nog verder opgeruimd.

NOVI SAD - De overwoekerde vierbaansweg in de richting van de stad stopt plompverloren bij wat ooit de toegang tot een tunnel was en nu een ingestorte puinhoop is. De verroeste overblijfselen van een auto markeren de voormalige ingang. De tunnel kwam uit bij de Vrijheidsbrug en die is vernield. De brug ligt nog steeds geknakt in de Donau, als een verstilde getuigenis van de bommen die Navo-vliegtuigen tijdens de Kosovo-oorlog tussen maart en juni 1999 lieten vallen op doelen in en rond de stad Novi Sad.

Officieel is de Donau sinds kort weer bevaarbaar, maar er is geen schip te zien op de rivier. Een pontonbrug verhindert de vrije doorvaart. Eén keer per week gaat zij maar open: een operatie die ruim een uur in beslag neemt. Tussen zaterdagavond tien uur en zondagmiddag twaalf uur kunnen schepen passeren voor de prijs van een Duitse mark per ton vracht. Binnenkort wordt het beter: vanaf 1 januari gaat de brug twéémaal per week open. Per maand kunnen dan achthonderd schepen passeren.

De bommen van de Navo verwoestten in het voorjaar van 1999 de drie bruggen, waaronder de Vrijheidsburg, die in Novi Sad de Donau overspanden. Militair-strategisch was het misschien een succes, maar er was een vervelende bijkomstigheid: in één klap kwam het scheepvaartverkeer over de druk bevaren rivier volledig stil te liggen. Buurlanden als Bulgarije, Roemenië, Moldavië en Oekraïne, Joegoslavië zelf natuurlijk en in mindere mate Hongarije, Slowakije, Duitsland en Oostenrijk verloren een van hun belangrijkste transportroutes. De vervoerders schoten er dagelijks naar schatting een miljoen euro (2,2 miljoen gulden) bij in.

Na eindeloos gesteggel over wie verantwoordelijk was voor de opruimingswerkzaamheden en, vooral, voor de kosten is bij Novi Sad nu een vaargeul door de rivier opgemeten en gemarkeerd. ,,Die geul is veilig, maar nog niet vrij'',zegt Sinisa Bubnjevic, namens de stad verantwoordelijk voor de uitvoeringswerkzaamheden. Hij verduidelijkt: ,,Schepen kunnen er zonder risico varen, maar er liggen nog steeds brokstukken van de bruggen onder water. Wie weet zelfs nog niet-ontplofte bommen. Dat moet allemaal nog worden opgeruimd.''

In totaal belopen de kosten, inclusief het herstel van de drie bruggen, zo'n veertig miljoen euro (88 miljoen gulden) een bedrag dat Joegoslavië, laat staan Novi Sad, onmogelijk kan ophoesten. De Europese Unie neemt met 22 miljoen euro het leeuwendeel van de reparatiekosten voor haar rekening.

Voor Bubnjevic is de rivier echter niet het belangrijkste. ,,Onze eerste prioriteit is het herstel van de bruggen.'' Meteen na de Kosovo-oorlog liet Slobodan Milosevic weliswaar een nieuwe brug bouwen: de Duga (Regenboog). De naam daarvan veranderde in de volksmond echter al gauw in Tuga (Zorgen). De brug is volkomen nutteloos in de winter. Als het heeft gesneeuwd, glibbert het verkeer van de hellingen af. En pekelen kan niet omdat het zout de constructie aantast.

,,De centrale overheid'', fulmineert Sinisa Bubnjevic, ,,denkt alleen maar aan het scheepvaartverkeer. Dat levert geld op en goede internationale contacten. De vervoerders willen van de pontonburg af, omdat de schepen in de weg liggen. Maar niemand denkt eraan dat wij voor de bombardementen beschikten over drie bruggen met tien rijbanen. Zonder de pontonbrug zijn dat er maar tweeënhalf. Het verkeer loopt volledig vast.'' Dagelijk steken tussen de 20000 en 25000 voertuigen de Donau over. En dus moet er zo snel mogelijk een nieuwe Vrijheidsbrug komen, vindt hij.

De plannen liggen al klaar. Als morgen de opruimwerkzaamheden beginnen, kan de nieuwe brug medio 2004 klaar zijn. Soepel gaat het echter niet. ,,We moeten onze belangen keer op keer bevechten bij de federale regering in Belgrado,'' zegt Bubnjevic. ,,Wij zijn de enigen die belang hebben bij die brug. Niemand anders heeft haar nodig.'' Wat hem betreft gaat de pontonburg voorlopig dan ook niet vaker open dan twee keer per week, hoeveel druk Belgrado -dat weer onder sterke druk staat van de andere oeverstaten van de Donau- ook uitoefent. Eerst moet er overeenstemming zijn over de financiering van de herbouw van de Vrijheidsbrug. Economische belangen van andere staten of niet. ,,In Novi Sad hebben we ook belangen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden