'We willen niet telkens de scheuren dichtsmeren'

Regio snakt naar voorschriften om aardbevingsbestendig te kunnen bouwen

Toen de Nam onlangs schreef dat de schade was hersteld en hun dossier gesloten, schreven Bob en Albertien van Dijk terug: Hoe moeten we nu verder? Het stel kocht herberg De Valk in Middelstum en heeft grootse plannen. Maar ze willen weten hoe ze het pand veilig genoeg kunnen maken om logés er met een gerust hart te laten overnachten.

Zo zijn er meer Groningers die willen bouwen of verbouwen in het aardbevingsgebied, maar geen idee hebben hoe ze dat moeten aanpakken. Hoe voorkom je dat het bouwsel bij een volgende aardbeving al schade heeft? Nieuwbouw in de streek ligt praktisch stil, zegt wethouder Pier Prins van Loppersum, het centrum van het bevingsgebied. Door de crisis, maar zeker ook door de aardschokken.

Bij de hoorzitting met Tweede Kamerleden over de gaswinning, eind januari, luidde LTO-bestuurder Hilbrand Sinnema de noodklok namens de vele boeren die willen bouwen. Minister Kamp geeft dan wel 500 miljoen euro voor de komende vijf jaar voor bouwkundige versterkingen. En hij trekt tien miljoen uit om nog te bouwen huizen steviger te maken. Maar de regio snakt naar bouwrichtlijnen. Sinnema: "We willen niet telkens de scheuren weer dichtsmeren."

In debat met de Tweede Kamer kondigde Kamp op 5 februari een nieuwe bouwnorm aan. Het ontwikkelen daarvan kost maar liefst drie jaar, dus komt er eerst een tijdelijke norm. Die is op zijn vroegst deze zomer gereed. Kamp noemde dat 'geen ramp', want voor de tussenperiode is er de Eurocode 8, een strenge Europese norm voor aardbevingsbestendig bouwen die overigens niet verplicht wordt voorgeschreven.

Betrokkenen kunnen niet uit de voeten met de Eurocode 8. De norm - een boekwerk van 500 pagina's - suggereert schijnveiligheid, zegt Helen van der Laan. Als constructeur bij bureau Tandem in Loppersum rekent zij bouwontwerpen door. De Eurocode 8 gebruikt zij niet. Die geeft rekenregels die gebaseerd zijn op natuurlijke aardbevingen, maar de Nederlandse bevingen komen door gaswinning. "Dat zijn krachten van een andere orde."

Groningen bouwt op gevoel. Van der Laan: "Alles een beetje sterker. Onder de grond doen wij wat extra's. De palen net even ietsje verder de balk in."

"Ik ga uit van eigen inzicht en eigen ervaring. Ik heb al zoveel schade gezien", zegt Dirk Notebomer van het gelijknamige bouwbedrijf uit Lutjegast. In Fraamklap bouwt Notebomer momenteel een stal die in de buurt als voorbeeld van bevingsbestendig bouwen geldt. De stalen fundering wordt 14 in plaats van 10 centimeter dik, de mestopslag wordt ook onderkelderd en Notebomer gebruikt flexibele elementen die meegeven. "Gebruikelijke technieken en materialen, toegepast met net iets meer aandacht." Nuchter: "Maar of het goed genoeg is, moet nog blijken."

Bij akkerbouwer Egbert de Vries uit Kantens staat de schuur uit 1883 op instorten door de aardbevingen. De Vries heeft de bouwvergunning voor het vervangen van de gevel binnen en laat momenteel offertes maken. Hij kiest voor een stalen fundering van 22 centimeter, met daarop een lichtgewicht gevel. Rondom de grote staldeur komt ook staal. "Het is een experiment, maar of het sterk genoeg is?"

Een bouwnorm had er allang moeten zijn, vindt de boer die helaas niet langer wachten kan op voorschriften. "In augustus moeten de aardappels de schuur in. Dan moet het klaar zijn."

Schokbestendig bouwen als exportproduct
Drie Groningse onderwijsinstellingen ondertekenden afgelopen donderdag een convenant. De Rijksuniversiteit, de Hanzehogeschool en het Alfacollege willen samen vakmensen opleiden die bevingsschade blijvend kunnen herstellen en voorkomen. Het initiatief heet EPI-Centrum Noord-Nederland.

Het is bepaald niet de enige ontwikkeling op het terrein van bevingsbestendig bouwen. Architecten, uitvinders en ingenieurs ontdekken het thema als gat in de markt. Soms komen ze spontaan met ideeën en uitvindingen, soms op uitodiging van de Nam.

Zonneveld Ingenieurs uit Rotterdam bepleit een heus Deltaplan voor Noord-Groningen, waarbij schokbestendig bouwen tot exportproduct moet uitgroeien.

Bij advies- en ingenieursbureau Grontmij is een werkgroep bevingsbestendig bouwen in oprichting, zegt aannemer Dirk Notebomer die in de werkgroep zit. Het zijn slechts twee voorbeelden.

Verschillende specialisten passen de Eurocode 8 al toe.

Ingenieursbureau Ritsma uit Stadskanaal werkt ermee. Eigenaar Roelf Ritsma heeft de Eurocode zelf een beetje vertaald en aangepast naar Nederlandse omstandigheden en zich de methodiek eigen gemaakt. "De uitkomsten vind ik vrij redelijk."

Vaak is het een kwestie van fundering verzwaren en funderen op staal.

Ritsma denkt dat eerder de angst, dan het gebrek aan beschikbare methodes de Groningers weerhoudt van bouwen. "Er is veel emotie in het gebied, daardoor durft men niet."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden