'We willen meer vwo'ers op het hbo'

HBO | Thom de Graaf wil meer ruimte voor experimenten met de overgang van de middelbare school naar de hogeschool.

Een nieuw kabinet moet het onderwijs meer vrijheid geven om de overgang van middelbare school naar hoger beroepsonderwijs makkelijker te maken. "Dan kunnen scholen meer experimenteren, bijvoorbeeld met een zesjarige havo", zegt voorzitter Thom de Graaf van de Vereniging Hogescholen. "Dat zou meer tijd geven om, naast algemene vorming, aandacht te besteden aan voorbereiding op het beroepsonderwijs."


Het is wat hem betreft een van de mogelijkheden. "Het belangrijkste vind ik dat de nieuwe minister van Onderwijs de discussie met ons aangaat. Regels maken het moeilijk, zo niet onmogelijk, voor scholen om te experimenteren met soepele overgangen tussen voortgezet en hoger onderwijs. Terwijl in die overgang veel misgaat. Studenten die het eerste jaar doorkomen, redden het in de rest van de opleiding vaak ook."


Het hbo heeft van oudsher een emancipatiefunctie voor kinderen wier ouders niet gestudeerd hebben en voor mbo'ers die door willen. De pabo is een voorbeeld van hoe hogescholen worstelen met die functie: omdat het kabinet vraagt om beter opgeleide leraren werden er toelatingstoetsen in het leven geroepen. Maar sinds die zijn ingevoerd, werd de instroom veel minder divers.


Daarmee komt de functie van het hbo als emancipatiemotor onder druk te staan. "Die functie willen we blijven waarmaken", zegt De Graaf. "Maar aan de kwaliteit van opleidingen tornen we niet. Want ook wij willen die goed opgeleide leraren voor de klas. Laten we de pabo als voorbeeld nemen: hogescholen werken met het mbo aan voorbereidingstrajecten op de toelatingstoetsen. Dat kost tijd, dus geld. Ook dat gesprek moeten we met een nieuwe minister voeren. Iemand moet die schakeltrajecten betalen. Bij voorkeur niet de student."


Hogescholen hebben de afgelopen jaren veel geïnvesteerd om mbo'ers te helpen richting diploma. Maar volgens De Graaf is het nu ook tijd voor meer aandacht voor de havisten. "De gedachte is vaak dat mbo'ers het minder goed doen dan havisten en dat ze daarom meer aandacht nodig hebben. Maar zo eenduidig is dat niet. Jongens hebben bijvoorbeeld meer moeite met het niveau dan meisjes. Verder willen we meer vwo'ers naar het hbo trekken."


De trend dat vwo'ers bij hun keuze voor hoger onderwijs het hbo links laten liggen is al jaren aan de gang. Een pasklaar antwoord heeft De Graaf niet. "Ik heb geen idee waarom het gebeurt. Maar ik vind het wel zorgelijk. Het ligt niet aan de hogescholen, die hebben driejarige trajecten voor vwo'ers of speciale excellentieprogramma's. Ik denk dat het te maken heeft met de maatschappelijke gedachte dat de universiteit het hoogst haalbare is. Onterecht. Een deel van de vwo'ers zou in het hbo beter op haar plek zijn."


De politiek vraagt veel van hogescholen, zegt De Graaf. Daar studeren, veel meer dan op universiteiten, studenten uit sociaal-economische achterstandsgroepen en met een migratieachtergrond. Die hebben vaak minder tijd om aan de studie te besteden, bijvoorbeeld omdat ze voor familie zorgen. Zij hebben vaak net wat extra tijd of aandacht nodig.


"De opdracht die groepen te begeleiden en met een hbo-waardig diploma af te leveren voeren we met plezier uit", zegt de Graaf. "Daar is wel extra geld voor nodig. De miljoenen van de basisbeurs moeten we echt in de kwaliteit van het hbo investeren."


Door de afschaffing van de basisbeurs komt er over vijf jaar 600 miljoen euro extra beschikbaar. Een nieuw kabinet moet besluiten wat er met dat geld gebeurt.


De Graaf benadrukt met klem hoe dat geld wat betreft de hogescholen vooral níet moet worden ingezet. "We willen in ieder geval geen prestatiebureaucratie", zegt hij terwijl hij opveert. Hogescholen en universiteiten hebben net een ronde 'prestatieafspraken' achter de rug. Dat experiment is wat studenten, hogescholen en universiteiten betreft mislukt.


"We hebben al met de minister en studenten afgesproken dat we het geld van de basisbeurs gaan besteden aan meer docenten, meer onderwijs gerelateerd onderzoek en meer begeleiding", zegt De Graaf. "Dat kan de medezeggenschap in de gaten houden, samen met andere belanghebbenden in de regio. Maar we willen geen door het ministerie opgelegde lijstjes meer."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden