We sparen minder, we lossen onze hypotheek af

Totale Nederlandse hypotheekschuld daalt voor het eerst in de geschiedenis

Nederlanders zijn spaarders. Maar de groei is eruit. De kans is groot dat er eind dit jaar minder geld staat op alle spaar- en betaalrekeningen bijelkaar dan vorig jaar.

Nederland nadert daarmee een tweede financiële mijlpaal. Vorig jaar daalde de totale hypotheekschuld voor het eerst sinds mensenheugenis: van 653 miljard naar 637 miljard euro. Beide trendbreuken worden veroorzaakt door huizenbezitters. Zij zijn op grote schaal bezig met het (vervroegd) aflossen van hun hypotheek.

Sparen is onaantrekkelijk bij een lage rente. De laatste jaren mogen spaarders al blij zijn als de rente-opbrengst de inflatie bijhoudt. Sparen maakt je vaak armer dan je was. Toch spaarde Nederland deze eeuw gewoon door. Eind vorig jaar stond er volgens De Nederlandsche Bank 376,6 miljard euro op spaar- en betaalrekeningen. In 1998 was dat 159,9 miljard, in 2003 235 miljard en vijf jaar later 315 miljard. Hoe lager de rente, hoe meer er wordt gespaard, lijkt het wel.

Daalt de rente nog verder? Dat zou best kunnen. Gisteren verlaagde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente die banken moeten betalen als zij geld bij de ECB stallen tot -0,1 procent. Banken die geld lenen van de ECB betalen 0,15 procent - tegen 0,25 procent eergisteren.

Die twee verlagingen hoeven geen invloed te hebben op de rente op spaarrekeningen. Over die rentes beslissen de banken, niet de ECB. Maar het lijkt uitgesloten dat die rentes na het ECB-besluit stijgen. Een dalinkje ligt meer voor de hand.

Blijven we ook dan doorsparen? Nee. Het afgelopen jaar gebeurde iets opvallends. Sinds 1998 groeide het bedrag dat op spaar- en betaalrekeningen staat bijna elk jaar met minstens 10 miljard euro. Vorig jaar was die groei slechts 3 miljard.

Ongebruikelijk was ook het verschil tussen de hoeveelheid spaargeld van eind juni en eind december. Traditioneel zijn spaarrekeningen in juni op z'n volst, dankzij vakantiegeld en (soms) winstdelingsregelingen. In december zijn ze wat leger. Maar een verschil van 8 miljard tussen beide maanden is erg groot.

Dat kwam niet doordat Nederlanders meer gingen consumeren. Twee op de drie Nederlanders merkt niets van economisch herstel. Twintig procent merkt in eigen kring dat het slechter gaat dan een paar jaar geleden, bleek uit een peiling van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Twee op de drie Nederlanders bezuinigt. Er is angst om werkloos te worden. De Nederlander laat zijn geld niet rollen.

Ze doen wat anders. Ze lossen hun hypotheekschulden af. Een zegsman van de Vereniging Eigen Huis: "Jarenlang loste haast niemand af. Maar mensen zijn geschrokken. Bij een kwart van de huizenbezitters is de hypotheekschuld groter dan de waarde van het huis. Bovendien zijn ze bang dat hun pensioen tegenvalt. Ze willen niet met hoge schulden zitten." Bij 's lands grootste hypotheekverstrekker Rabobank werd in 2013 voor 3,6 miljard euro extra afgelost, 1,3 miljard meer dan in 2012.

Dat aflossen gaat door. Schenkingen tot een ton zijn belastingvrij als de ontvanger het bedrag besteedt aan de koop of verbouw van een huis of de aflossing van een hypotheek. Tienduizenden Nederlanders maken gebruik van die regeling die eind vorig jaar inging. De aflossingsvrije hypotheek is passé.

De gevolgen: de totale hypotheekschuld daalt verder en de hoeveelheid geld op betaal- en spaarrekeningen neemt hoogstwaarschijnlijk niet meer toe, maar af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden