'We raken vreemde angsten, een prostituee mag niet moorden'

De film 'Baise-Moi' (Neuk Me) van Virginie Despentes en Coralie Trin Thi gaat morgen in de Nederlandse bioscoop in première. In Frankrijk werd de film door de minister naar de pornobioscopen verbannen, maar omdat de regisseuses het x-stempel weigerden, draaide de film er slechts twee dagen.

In Nederland geen censuur, maar wel veel verontwaardiging. NRC Handelsblad, Het Parool, Opzij en De Filmkrant wijdden al opgewonden beschouwingen aan deze reis door de nacht van de vriendinnen Nadine en Manu. Onder invloed van drugs en alcohol slaan ze onder meer het hoofd van een voorbijgangster tegen een muur te pletter en doorboren ze twee agenten met kogels. De twee hebben net een rottige ervaring achter de rug. Manu is verkracht, Nadine's beste vriend is vermoord en ze hebben beiden uit frustratie al iemand gedood. Ze lopen elkaar tegen het lijf en besluiten samen verder te trekken.

Nu komt er wel vaker radicaal nihilisme uit Frankrijk, maar 'Baise-Moi' valt om twee redenen zwaarder dan anders. De film is gemaakt door twee vrouwen die zichzelf en hun film feministisch noemen. En, de tweede reden voor de opschudding: de vele seksscènes zijn niet gespeeld maar echt, tenminste zo lijkt het.

De hoofdrollen worden gespeeld door twee ex-pornoactrices, die zich tussen het schieten door moeiteloos laten pakken in uiteenlopende standjes. Het gevolg is een ongewoon kale, lelijke film, zonder enige behaagzucht, vol van agressie, bloed en roze/rood vlees.

Terwijl in het gelijknamige boek van Despentes de twee vrouwen steeds heftiger tekeergaan zonder dat dat echt tot hen door lijkt te dringen, en in die zin daden en gedachten nog te scheiden zijn, vallen in de film de personages samen met wat ze doen. Er is dus geen ontkomen aan in 'Baise-Moi', wat de film moeilijk te verteren maakt, maar wat tegelijk ook zijn grootste kracht is.

Afgelopen week bezochten Virginie Despentes en Coralie Trin Thi Nederland om 'Baise-Moi' toe te lichten. Twee elegante dames, die in lamswollen coltrui en met glanzende lange haren eerder ogen als de keurige Franse meisjes uit de Franse praatfilms die zij zo verafschuwen, dan als hun eigen Parijze outlaws.

Is jullie film een realistische aanklacht of een wraakfantasie?

Despentes: ,,Onze film is een fantasie, een fantasie over woede, woede die zich niet tegen jezelf richt maar tegen de anderen. Een punkfilm. We wilden een verhaal tonen waarin een vrouw verkracht wordt en die het geweld daarna niet op zichzelf richt. Meestal verliezen vrouwen zich in zelfhaat, schuld en schaamte na een verkrachting. Hier vernietigen ze niet zichzelf, maar alles om hen heen wat beweegt.''

,,So what? Ik vind woede een heel aanvaardbare emotie. De verkrachting is niet bedoeld als rechtvaardiging van het moorden, natuurlijk niet, wel als aanleiding. Het was aanvankelijk trouwens niet de bedoeling dat de verkrachting zo belangrijk zou zijn. We hebben hun problemen aan het begin er ook in gestopt om de personages elkaar te kunnen laten herkennen. Dat je begrijpt waarom ze soulmates zijn.''

Jullie verbinden seks en geweld. Was het niet altijd een feministisch verwijt aan mannen dat zij seks en geweld aan elkaar verbonden?

Despentes: ,,Dat is een wel heel ouderwets feminisme! De relatie tussen seks en geweld is niet puur iets van mannen. Misschien is het wel ooit door mannen bedacht, maar voor mij bestaat er ook een relatie tussen seks en geweld.''

Trin Thi: ,,Seks en geweld zijn verbonden omdat het beiden hele sterke emoties zijn. Het gaat om adrenaline, om je levend voelen. Maar misschien ben ik wel geen echte vrouw (lacht).''

Is jullie film nu een pornofilm of een antipornofilm?

Trin Thi: ,,Geen van beide. Pornofilms draaien om masturbatie. Daar heb ik niets tegen, maar 'Baise-Moi' draait daar niet om.''

Despentes: ,,Seks is niet het exclusieve recht van de pornografie. We tonen seks, maar we maken geen pornografie en we zijn ook niet tegen pornografie. Het is vreemd dat dat in de hoofden van de mensen zo dichtbij elkaar ligt. Onze film gaat over twee personages die beschadigd zijn. Dat is niet het onderwerp van porno.''

De controverse concentreert zich vooral op de feministische boodschap: twee beschadigde vrouwen die mannen dodend door het land trekken.

Despentes: ,,Ze doden niet alleen mannen en ze doden niet iedere man. Het is vreemd dat mensen de film zien als een manifest vol mannenhaat, want als we dat hadden gewild hadden we de mannen wel anders afgebeeld. Er is wel woede tegenover bepaald mannelijk gedrag, maar in de film pikten we de mannelijke personages er niet uit om onderdrukkend of lelijk te zijn. Sommigen zijn aardig: de junkie, de broer, de architect. Als dat anders herinnerd wordt ligt dat meer aan de blik van de kijkers.''

Wat heeft jullie het meest verbaasd aan de reacties?

Despentes: ,,Hoe boos iedereen wordt van de seks! Alsof seks het grote kwaad is. Alsof het van groot belang is dat je seks niet toont. Wat nieuw is aan onze film is dat de seks is ingebed in een verhaal. Als je hoeren en bitches maar in hun eigen categorie gevangen houdt is er niets aan de hand, maar als je ze in de schijnwerpers zet, gaat het mis. Het is ook heel gecompliceerd voor mensen om een vrouw als een geheel te zien, met een pik erin en dan toch ook de ogen. Dat gat en die ogen, dat is te veel.''

Maar ligt de controverse niet eerder bij het geweld dan bij de seks?

Despentes: ,,Als wij de eerste gewelddadige film in de filmgeschiedenis hadden gemaakt, oké, maar er zijn veel gewelddadiger films die niet met censuur te maken kregen.''

Trin Thi: ,,Veel mensen praten over het geweld, maar struikelen eigenlijk over de seks en over de seksuele rolwisselingen in het geweld.''

Despentes: ,,We zijn geen politieke partij, we adviseren mensen niet om de straat op te gaan en mensen te vermoorden, verre van dat. Net zomin als filmmakers als Tarantino of Ferrara dat doen. Maar we raken vreemde angsten. Het is blijkbaar beangstigend voor veel mensen om een vrouw verkracht te zien en dan op te zien staan en mensen te vermoorden. Een prostituee mag geen mensen vermoorden. Dat schept verwarring (grijnst). We waren naïef. We dachten dat we een film hadden gemaakt over een heftige vriendschap, maar we waren naief, dat weten we nu.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden