Beeld Trouw

Column

We moeten onze woede beschaafd proberen te temmen

Als je het kwaad kunt definiëren is dit grote winst. Woensdag was dit niet bijster moeilijk toen de voormalige Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic (73) in Den Haag in hoger beroep werd veroordeeld tot een levenslange celstraf. 

De man stond begin jaren negentig vrij snel symbool voor onze geperverteerde menselijkheid. Deze flamboyante psychiater die van oorsprong behoorde zijn medemensen te helpen genezen, werd het boegbeeld van het kwaad: in de vorm van het systematisch vernietigen van levens, op grond van etniciteit of geloof. Bij Karadzic ging het om Kroaten en (Bosnische) moslims. Hij gaf het bevel om deze groepen ‘etnisch te zuiveren’. Karadzic werd uiteindelijk gepakt en aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden en genocide.

In Utrecht deze week leek in eerste instantie het kwaad moeilijker te definiëren, een gegeven dat het leed van familie en nabestaanden overigens niet zal verlichten. Dat er getwijfeld werd tussen eerwraak en terrorisme is achteraf vreemd. Op geen enkele manier waren er aanwijzingen geweest dat deze moorden, in de openbare ruimte gepleegd, met een relationeel drama in een besloten kring te maken zou hebben. Integendeel. Er waren in de loop van de dag flinke aanwijzingen die op een geradicaliseerde crimineel wezen. Er was ook de brief in de vluchtauto waarvan we alleen mogen weten dat het iets met ‘Allah’ te maken heeft. En ook die directe jonge getuige die op tv veelvuldig verklaarde hoe hij van tien meter afstand de aanslagpleger zag schieten en ‘Allahu Akbar’ hoorde roepen. Later vertelde deze getuige hoe hij op de sociale media werd aangevallen omdat hij met zijn getuigenis ‘de islam zwart had gemaakt’.

Terrorist

Maar misschien willen we per se niet weten wat voor gezicht het kwaad in onze directe omgeving kan aannemen. Een verwarde man, een jaloerse minnaar of zelfs een psychopaat die drie mensen doodt, is zeker erg. Maar het drama reikt niet verder dan de wankelende persoonlijkheid van de dader. We kunnen dan vervolgens de draad weer oppakken. Maar een terrorist die zich op zijn geloof beroept om onze medeburgers te doden is van een andere orde. “Dat voelt als een doelbewuste aanslag op de waarden van onze samenleving, onze idealen”, zegt terrorisme-expert Jelle van Buuren in NRC Handelsblad. Dan ontstaan logischerwijs weer ongemakkelijke en onvermijdelijke discussies over islam en immigratie.

Zolang de dader een blanke rechts-extremist is die aan de andere kant van de wereld onschuldige moskeegangers neerschiet, kunnen we nog aan onze christelijke reflexen appelleren. Dat wil zeggen, ons als blanke Europeanen toch een beetje schuldig voelen en links leggen met elementen in onze samenlevingen die we graag medeverantwoordelijk voor het bloedbad zouden willen maken. Maar wat kunnen we met Gökmen T. die bij ons doelbewust levens ontneemt? Die de samenleving die hem toen ontving nu met zijn haat, spoor van delicten en religieus geweld destabiliseert? Heel weinig. Behalve onze oprechte woede beschaafd proberen te temmen. 

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit.

Meer over de aanslag in Utrecht leest u hier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden