'We moeten niet bang zijn om over vrede te praten'

Inhoudelijk is Israël al dicht bij vrede met Palestijnen, nu de politieke wil nog

Israël heeft een nieuw centrum-rechts kabinet. De linkse Arbeiderspartij kiest opzettelijk voor de oppositie. De partij krabbelt op uit een diep dal. Kiezers komen langzaam terug nu de partij weer oog heeft voor de sociaal-economische problemen van de gewone Israëliër. Ook dat andere linkse punt, vrede met de Palestijnen, komt weer op de agenda, belooft Chilik Bar, secretaris-generaal van de partij. Maar van het nieuwe kabinet verwacht hij op dat punt niets.

Anderhalve maand na de verkiezingen heeft premier Benjamin Netanjahoe zijn nieuwe, centrum-rechtse kabinet rond. Waarom is de Arbeiderspartij niet bij hem aangeschoven?
"Netanjahoe heeft enorme druk op ons uitgeoefend, maar we wilden absoluut niet in zijn coalitie plaatsnemen. Dan zouden we dezelfde fout maken die de Arbeiderspartij sinds de jaren negentig steeds heeft gemaakt. Door telkens bij rechtse kabinetten aan te schuiven, hebben we het linkse alternatief geleidelijk uitgeschakeld. We werden steeds kleiner en onzichtbaarder. Kiezers raakten in verwarring. Waar is links gebleven? Waar is de aandacht voor sociaal-economische kwesties? Waar is het streven naar vrede? Tijdens de afgelopen verkiezingen hebben we het linkse alternatief teruggebracht; we zijn in de Knesset bijna verdubbeld, naar vijftien zetels. Op die weg moeten we doorgaan."

Traditioneel staat de Arbeiderspartij voor vrede met de Palestijnen. Waarom heeft u daar in het vorige kabinet en tijdens de verkiezingscampagne nauwelijks iets aan gedaan?
"In het vorige kabinet waren we te klein om veel invloed uit te oefenen. We mochten af en toe iets in het oor van de premier fluisteren, meer niet. En tijdens de campagne wilden we vooral voorkomen dat terrorisme en veiligheid opnieuw de agenda zouden domineren, zoals rechts graag ziet. We hebben daarom gefocust op de sociaal-economische problemen van de middenklasse. Maar dat wil niet zeggen dat we vrede onbelangrijk vinden. In de toespraak die ik bij mijn aantreden in de Knesset heb gehouden, heb ik betoogd dat we niet bang moeten zijn om over vrede te praten. Als Netanjahoe straks met een vredesvoorstel komt, steekt de Arbeiderspartij direct vijftien handen in de lucht om hem te steunen."

Verwacht u de komende regeerperiode inderdaad vrede?
"Ik heb er weinig hoop op, vooral vanwege het schrijnende gebrek aan leiderschap, zowel in Israël als in Palestina. Netanjahoe mist de politieke wil om vrede te stichten. Hij wil de koning zijn van rechts Israël, niet van het hele land. En de Palestijnse president Mahmoed Abbas slaagt er niet in om alle Palestijnen te verenigen. Hij heeft te weinig gezag, en hij krijgt de Hamas-partij niet onder controle. Met wie moet Israël dan onderhandelen? Bovendien leent de nieuwe coalitie zich niet voor vrede. Netanjahoe is er alleen maar verder van afgedreven, doordat hij vlak voor de verkiezingen veel gematigde Likoed-leden heeft vervangen door haviken. Die zullen het hem heel moeilijk maken om concessies aan de Palestijnen te doen. En dan krijgt hij ook nog eens de kolonistenpartij van Naftali Bennett in zijn kabinet. Die partij is fel gekant tegen het vredesproces en wil koste wat het kost doorgaan met de bouw van nederzettingen. Het ziet er niet gunstig uit."

Kan de Arbeiderspartij iets doen om de kans op vrede te verhogen?
"Lastig. Ik zie eigenlijk maar één mogelijkheid. Kolonistenleider Bennett heeft op voorhand al gedreigd uit de nieuwe coalitie te stappen als er een vredesvoorstel komt dat hem niet zint. Als dat gebeurt, zal de Arbeiderspartij in het gat springen en de coalitie en het vredesplan redden. Alleen zo zie ik het in de nieuwe regeertermijn goedkomen. Anders moeten we wachten tot de volgende verkiezingen. Dan kan de Arbeiderspartij verder groeien en Netanjahoe uit het zadel wippen - pas dan heb je echt kans op vrede. Voor de langere termijn ben ik wel optimistisch. Inhoudelijk waren we al een heel eind met het oplossen van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Voordat het overleg werd afgebroken, waren beide partijen het voor 85 procent met elkaar eens. Bijvoorbeeld over de grenslijnen tussen Israël en Palestina. De Palestijnse vluchtelingen vormen nog wel een flink probleem, en de splitsing van Jeruzalem ook. Maar met goede wil kom je daar wel uit."

Ook de Joodse nederzettingen vormen een obstakel voor vrede. Toch was de Arbeiderspartij in de campagne erg mild voor de kolonisten. Waarom?
"Dat is ons nogal verweten, ja. Maar je moet niet vergeten dat de Israëlische staat dertig jaar geleden zelf de kolonisatie op gang heeft gebracht. Kolonisten hebben prachtige dingen gedaan: ze hebben mooie nederzettingen gebouwd en blinken uit in de hightech-sector. Het zijn vaak heel gewone mensen die om financiële redenen op de Westoever zijn gaan wonen. Fundamentalistische bullebakken zitten er ook tussen, maar die zijn in de minderheid. Ik behoor tot de rechterflank van de Arbeiderspartij. Wat mij betreft hoort de Westoever in principe bij Israël, om bijbelse redenen. Maar vrede vind ik belangrijker. Daarom moeten we concessies doen. We zullen land op de Westoever moeten opgeven, tegen onze zin. Anders blijft Palestina hopeloos versnipperd en wordt het nooit een levensvatbare staat."

Wie is Chilik Bar?
Chilik Bar (37) is secretaris-generaal van de Arbeiderspartij in Israël. Sinds de verkiezingen van januari zit hij in de Knesset, het Israëlische parlement. Daar leidt hij twee commissies die zich buigen over de relatie met Europa en de Arabische wereld. Vorige maand bracht hij een voorbereidend bezoek aan de Amerikaanse president Barack Obama, die volgende week naar Israël komt. Tot voor kort zat Bar in het gemeentebestuur van Jeruzalem. Hij werkte ook als adviseur voor verschillende ministers, onder wie minister van defensie Ehoed Barak. Hij heeft internationale betrekkingen gestudeerd aan de Hebrew University in Jeruzalem.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden