‘We lopen ver achter met bodembeheer’

Twee woningen in Roden die onbewoonbaar zijn verklaard omdat ze zijn verzakt.Beeld Hollandse Hoogte

Als we bodemdaling serieus willen aanpakken moeten we er anders over denken, zegt geoloog Gilles Erkens.

Het zijn vaak maar minimale dalingen, maar elk jaar zakt een aanzienlijk deel van Nederland een stukje verder in, en door de extreme droogte van vorig jaar is nog extra bodemdaling opgetreden. Afgelopen weekend stelde het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek KCAF dat de komende decennia mogelijk een miljoen huizen schade krijgt door de inzakkende bodem. Het is een wake-up call, en niet de eerste.

De afgelopen jaren is er wel vooruitgang geboekt, vindt Gilles Erkens, geoloog en bodemdalingspecialist van kennisinstituut Deltares en de Universiteit Utrecht. “Regionale overheden zijn het bodemdalingsprobleem serieus gaan bekijken, maar het is moeilijk omdat de belangen zo divers zijn.”

Ook tradities spelen een rol, aldus Erkens. “We gaan in Nederland al duizend jaar hetzelfde om met bodemdaling en passen ons steeds aan. Alle organisaties die daarbij zijn betrokken, zijn daarop ingericht. We zitten in een bepaalde manier van denken over dit probleem. Als we bodemdaling willen afremmen dan moeten we anders omgaan met het land dan in die afgelopen duizend jaar, maar een dergelijke verandering gaat echt nog wel een generatie duren.”

Van waterbeheer weten we alles en daar is ook veel aandacht voor, maar minder voor de bodem, zegt de geoloog. “In vergelijking met andere vakgebieden lopen we, als het over bodemdaling gaat, jaren achter. We zouden in de eerste plaats een nationaal meetnetwerk voor bodemdaling moeten opzetten. Nu meten we vrijwel niets en daarom is onze kennisbasis dun. Dit soort moeilijke besluiten moeten worden ondersteund door betrouwbare gegevens, en die zijn er nu niet.”

Erkens pleit voor het opzetten van een nationaal programma voor bodemdaling. Hilde Niezen, voorzitter van het Platform Slappe Bodems en wethouder in het wegzakkende Gouda, is dat met hem eens.

“In het platform zaten eerst alleen gemeenten, maar nu zijn waterschappen en provincies er volop mee bezig. En ook de rijksoverheid agendeert dit onderwerp steeds meer. Dus het staat overal op de agenda, maar nu moet het nog een concreet nationaal programma worden waarin iedereen samenwerkt, zoals bij het Deltaprogramma.”

Niezen erkent dat dat ingewikkeld is. “Hoe ga je zo samenwerken dat niet een partij de zwarte piet krijgt? Nu zijn het vaak de boeren die de pineut zijn. En ons platform overlegt met vijf ministeries. Vaak is voor de rijksoverheid de vraag wie er nou eigenlijk verantwoordelijk is. Kortom, iedereen wil wel iets doen, maar niemand voelt zich eindverantwoordelijk. Dat veroorzaakt die stilstand.”

“Als je het wilt aanpakken, dan kun je niet nu niets doen”, zegt Erkens. “Het bodemdalingsprobleem is veel urgenter dan velen beseffen. En hoe langer we wachten, hoe moeilijker het wordt om in te grijpen.”

In een eerdere versie van dit artikel werden enkele citaten van dhr. Gilles Erkens verkeerd weergegeven. Dit is inmiddels gecorrigeerd.

Lees ook:

Funderingsproblemen beheersten het leven van Martine. ‘Ik was daar helemaal niet meer gelukkig’

De komende decennia lopen ongeveer een miljoen huizen risico op funderingsproblemen, zoals scheuren en verzakkingen. Intussen zakt de bodem door inklinkende grond.

31 miljoen meetpunten geven een akelig precies beeld van een dalende bodem

Bij bodemdaling denkt iedereen aan Groningen. En terecht: die regio kleurt rood in de bodemdalingskaart. Maar op sommige plaatsen in het westen van het land daalt de bodem net zo hard of zelfs harder. Niet doordat er gas wordt gewonnen, maar doordat de veenbodem uitdroogt en inklinkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden