We legden de hele haven plat

Bijna twee maanden duurde het langste en felste naoorlogse arbeidsconflict: de wilde havenstaking van 1979. Stakers van toen kijken terug.

Ruud van Haastrecht

De heftigheid van de wilde staking in de Rotterdamse haven in 1979 valt misschien nog het best te vergelijken met de beruchte Britse mijnwerkersstaking met Arthur Scargill.

Zevenenhalve week legden 500 slepers van sleepmultinational Smit het werk neer; vier weken ging de stukgoedsector (12000 man) plat. Geld uit de stakingskas kregen de stakers niet, de vakbonden keurden de acties af. De werkgevers gaven geen duimbreed toe, de overheid stuurde de ME.

Voorjaar 1979 bereiken de havenwerkgevers en de vakbonden overeenstemming over een nieuwe cao in het stukgoed. Maar 55 procent van de havenarbeiders verwerpt het akkoord. Ze eisen een 35-urige werkweek en 'dertig gulden schoon' per week. De werkgevers weigeren opnieuw om de tafel te gaan zitten, de vakbonden willen niet in actie komen. Het 'Aktiecomité Rotterdamse Havenarbeiders' onder leiding van CPN'er Cor van der Zanden kondigt daarop acties aan. Op 22 augustus slaat de vlam in de pan als de bemanningsleden van het havensleepbootbedrijf Smit Internationale op hun loonstrookje zien wat hún nieuwe cao oplevert. De dertig schepen tellende Smit-vloot wordt 's avonds aan de Willemskade vastgeketend en enkele sleepbootmensen vragen Van der Zanden als actieleider. Inzet van de actie: vijftig gulden schoon per week.

De Smit-directie weigert echter elk gesprek en daagt zestien stakers voor de rechter. Die vordert dat de slepers weer aan de slag moeten op straffe van een forse dwangsom. De dag daarop breekt een wilde staking in de stukgoedsector uit. Negentig slepers bezetten het hoofdkantoor van Smit, maar worden er door de ME uitgezet. Een bemiddelingspoging van de vakbonden mislukt. Ook een loonsverhoging van 28,50 gulden bruto wijst Smit af. Op 19 september verschijnen de stakers aan de poorten van de containerbedrijven ECT en Unit Centre. Ze willen de containersector bij de staking betrekken. De ME voert charges uit; de stakers gooien stenen terug. Over en weer vallen gewonden. De dagploegen moeten onder politiebewaking huiswaarts. De poging mislukt om de containersector plat te leggen. Daarop begint de staking in de stukgoedsector te verlopen. Steeds meer havenarbeiders gaan weer aan de slag. Na vier weken staken bezwijkt ook de harde kern, als de vakbonden aan werkwillige leden een eenmalig voorschot van 550 gulden beloven.

Intussen blijft Smit elk gesprek met de stakers weigeren. De eerste sleepboten met werkwilligen varen uit, maar worden door stakers geënterd. De ME haalt de kemphanen uit elkaar. Op 5 oktober werpt burgemeester André van der Louw zich op als bemiddelaar. Hij komt met Smit een loonsverhoging overeen van 28,50 gulden bruto, de gemeente geeft een uitkering van duizend gulden aan elke staker. Het stakingscomité mort nog even. Maar op 13 oktober is de staking voorbij.

,,Voor '79 werd er nooit rekening gehouden met de havenarbeiders. De actie van '84 had nooit zo'n succes kunnen worden als de werkgevers en de vakbondsbestuurders zich niet rotgeschrokken waren van '79. Daarna wisten ze: denk erom, als het weer fout gaat, zou wel weer eens de haven plat kunnen gaan.

,,We zullen het de 20ste wel zien op de Coolsingel. Ik denk dat heel veel mensen het zat zijn, het gekonkel van die regering, wel zo'n peperdure JSF kopen terwijl de gezondheidszorg onbetaalbaar wordt. Ik denk dat niet alleen de haven platgaat, maar dat het hele land platgaat. Als er voor deze doelen nog niet gestaakt wordt, dan zeg ik: schaf alles maar af en kom maar op met de slavernij.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden