We kunnen wel de startpositie, maar niet de uitkomst bepalen

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin

Alles is een stuk leuker als je ergens goed in bent en trots op kunt zijn. Dat zag ik toen ik bij Unilever werkte. Door innovatie kregen mensen daar meer verantwoordelijkheid op de werkvloer, waardoor ze niet langer het idee hadden dat ze alleen maar aan de lopende band margarine stonden te maken. Ze mochten meer doen en ontdekten zo dat ze meer konden. De sleur werd doorbroken en mensen waren ineens trots op zichzelf en betrokken bij het werk dat ze verrichten. Het werk dat ze al jaren deden, kreeg door die verantwoordelijkheid een heel andere glans. Als mensen zelf dingen mogen bepalen kunnen er echt wondertjes gebeuren.

Ik vind persoonlijke ontwikkeling gewoon erg belangrijk. Waar dat vandaan komt weet ik niet. Het zal ongetwijfeld iets met mijn jeugd te maken hebben; ik ben goed opgevoed en heb een goede startpositie gekregen. Maar wat mij betreft hoeft het daar nu niet over te gaan; er zijn al zoveel politici die over zichzelf praten. Het gaat mij nu om het maatschappelijke; niet om mijn persoonlijke leven of het wel en wee van de partij.

Niet de uitslag bepalen, maar wel de startpositie. Die zin hoorde ik ooit in een speech van Clinton en het is ook de gedachte van de Duitse filosoof Dahrendorf. Het gaat erom dat de politiek zorgt voor goed onderwijs, voor gezondheidszorg, sociale zekerheid en veiligheid, zodat iedereen goed uit de startblokken komt, dat de omstandigheden goed zijn. Met de invulling van het leven hoeft de overheid zich niet te bemoeien; het persoonlijke en individuele is haar zaak niet.

Bij collectieve ideologieën denken de leiders wel dat ze zich overal mee moeten bemoeien. Dat zie je ook bij het huidige kabinet met zijn opmerkingen over ontbijten, spaarlampen en weet ik wat allemaal. De overheid moet niet achter de voordeur komen, maar zorgen voor een systeem waarin mensen gewoon ontbijten en aan het milieu denken omdat ze goed onderwijs hebben genoten. Een systeem waarin mensen niet stoppen met denken en achterover leunen omdat zij ervan uit gaan dat de overheid het wel regelt, maar zelf initiatieven en verantwoordelijkheid nemen.

Toen ik staatssecretaris bij Sociale Zaken was hielden de uitkeringen ons erg bezig. Links wilde die verhogen, omdat ze het belangrijk vond dat ook niet-werkenden het goed hebben. Ik vind dat ook wel, maar ik zie een uitkering vooral als de weg terug naar een baan. Dat de bijstandsmoeder aan de slag kan en niet de koopjes af hoeft te lopen bij de Aldi. Dat zij andere verhalen heeft dan alleen de verhalen van thuis en dat zij een voorbeeld is voor haar kinderen. Die kinderen kunnen makkelijk opgevangen worden, want als de moeder geen uitkering meer heeft kan dat geld naar de kinderopvang.

Het gaat mij echt om die persoonlijke ontwikkeling. Je moet mensen uitdagen hun talenten te ontwikkelen en de goede omstandigheden creëren voor mensen om het beste in zichzelf naar boven te halen. Dat lukt niet als op universiteiten student-assistenten voor de klas staan in plaats van hoogleraren. Bovendien is ieder mens anders en dus moeten we niet krampachtig ons best doen ze gelijk te houden. Mensen zijn niet gelijk, wel gelijkwaardig. De startpositie moet voor iedereen gelijk zijn, maar de overheid moet niet als een stuntelige dompteur in de keuken komen kijken en bepalen hoe mensen hun leven moeten leiden. Ze moet mensen stimuleren zelf na te denken. Zo voorkomen dat we een ingeslapen duffe samenleving krijgen. Dus het bevorderen van een goede startpositie en ieder mens verder zijn eigen race laten lopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden